ITURRALDE, Juan de, vid. USABIAGA IRAZUSTABARRENA, Juan José
NOTITIA VASCONIAE
Sarrerak
Euskal Herriko historialari, jurista eta pentsalari politikoen hiztegia. Arakatu haien ibilbideak eta obrak, gure historiaren garaietan zehar.
Hiztegia
Sarrera guztiak
ITURRATE SÁENZ DE LA FUENTE, José (Jugo, Zuia, Álava, 12 de mayo de 1930 – Vitoria-Gasteiz, 18 de septiembre de 2007)
De familia humilde, Iturrate fue sacerdote diocesano. Hizo los estudios eclesiásticos en el seminario diocesano de Vitoria-Gasteiz, donde fue ordenado sacerdote el 27 de junio de 1954. A…
ITURRIZA ZABALA, Juan Ramon (Juan Ramón de Iturriza y Gárate Zabala) (Berriz, Bizkaia, 1741 – Munitibar, Bizkaia, 1812).
Berrizen (Bizkaia) sortu zen, 1741eko apirilaren 29an. Izkribu-kopiatzaile lanean hasi zen hamalau urte zituela, Aulestian (Bizkaia), eta handik Urduñara joan zen. Fortuna bila joan zen Mexikora, eta han…
IZAGUIRRE EPALZA, Ricardo Antonio María Mauro de (seudónimos Tristán de Izaro, El Capitán Bermeo, Un Donostiarra de 1902) (Donostia-San Sebastián, 22 de agosto de 1902 – Donostia-San Sebastián, 30 de marzo de 1971)
Hijo de Antonio Izaguirre (autor de excelentes pergaminos de genealogía y heráldica, acreditado como «exquisito artista sin competencia en su género») y María de la Consolación Epalza, naturales…
IZTUETA ECHEVERRIA, Juan Ignacio (Juan Ignazio Iztueta Etxeberria) (Zaldibia, Gipuzkoa, 1767ko azaroaren 29a – Zaldibia, 1845eko abuztuaren 18a).
Pertsona polemikoa, bizitzan gorabehera eta akusazio asko izandakoa, espetxean ere egona, guztiz garai nahasian bizi izandakoa. Familia apal batean jaioa, baina ez zenbaitetan uste bezain familia behartsua eta,…
JADO VENTADES, Rodrigo (Bilbo, 1855eko urtarrilak 18 – Bilbo, 1922
Jose Maria Jado Llona eta Benita Ventades Urbillaren semea. Bilboko udal epailea, Bilboko Abokatuen Elkargo Goreneko dekano (1911-1912) eta, Manuel de Lecanda hil ondoren, Bizkaiko Lurraldeko Kodifikazio Batzorde…
JAKAKORTEXARENA GARMENDIA, Txomin (JACACORTAJARENA GARMENDIA, Domingo) (Berastegi, Gipuzkoa, 19 de diciembre de 1906 – Berastegi, Gipuzkoa, 25 de marzo de 1993)
Hijo de Juan Martín Jacacortajarena (que marchó joven a Argentina en busca de fortuna) y de María Bautista Garmendia, fue el hijo mayor del matrimonio y hermano de…
JAMAR DOMENECH, Joaquin (Nagore, Nafarroa, 1837ko azaroaren 29a – Donostia, Gipuzkoa, 1887ko urtarrilaren 22a).
Nafarroako Nagore herrian jaio bazen ere (Artzibar), ibilbide ekonomiko, politiko eta literarioa nagusiki Gipuzkoan burutu zuen. Hamabi urte zituela Iruñeko apaizgaitegian sartu zen, baina batxilergo titulua eskuratu eta…
JASO ATONDO, Joan (s. l., d. g. – s. l., 1515eko urriaren 16a). Zuzenbidean doktorea (1470), Kontuen Ganberako entzulea eta finantza maisua (1472), Gorte Nagusiko alkatea (1476), Errege Kontseiluko kidea (1476-1515),
Nafarroako Erresuma burujabearen azken garaiko pertsona garrantzitsua izan zen. Jassu, Jatsu, Jaxu, Jasso, Yatsou edo Jasotarren jatorrizko oinetxea —modu horietan guztietan aurkitu izan da idatzita familiaren abizena— Nafarroa…
JAUPART, Fernand (Cerbère, Pirineos Orientales, 26 de agosto de 1893 – Bayona, 14 de diciembre de 1987)
Fernand-Maurice-Jean Jaupart nació en 1893 en Cerbère, un cantón de Argelès-sur-Mer, en los Pirineos Orientales, y vivió en el País Vasco desde su juventud, ya que su padre…
JAURGAIN, Jean-Baptiste (Ozaze-Zühara, Zuberoa, 1842ko azaroak 16 – Ziburu, Lapurdi, 1920ko martxoak 18).
Jean-Baptiste-Etienne Jaurgain, Jean Jaurgain izenez ezaguna, Zuberoako antzinako familia noble batean jaio zen. Gurasoak Jean-Pierre Charles Jaurgain eta Marie Denised Etxebertz Harolle zituen. Emaztea Leontine Anastasie Touffu zuen.…
JEANPIERRE, Henri Armand Georges (Bayona, 16 de septiembre de 1900 – Bayona, 3 de junio de 1981)
Estudió en la Escuela Primaria Superior de Bayona, en la calle Vainsot (calle Albert I en la actualidad), desde 1913 a 1918 aproximadamente. En 1916, comenzó a trabajar…
JEMEIN LAMBARRI [XEMEIN LANBARRI], Ceferino (Keperin) (goitizenak: Jadarka, Amandarro eta El Bachiller Belandia) (Abando, Bizkaia, 1887ko apirilak 7 – Bilbo, 1965eko ekainak 26).
Merkataritza peritazio ikasketak egin zituen eta, guda zibilak eztanda egin arte, burdin eta metalen fundizioa eta eraikuntza metaliko eta mekanikoak egiten zituen Jemein, Errazti y Zenitagoya enpresako zuzendarietako…
JIMÉNEZ MARTÍNEZ, Joaquín (Vitoria-Gasteiz, 26 de julio de 1921 – Vitoria-Gasteiz, 9 de agosto de 2019)
Joaquín estuvo casado con Esther Fernández de Retama, y tuvieron cinco hijos. Empleado provincial de la Diputación Foral de Álava, ejerció como jefe de Protocolo, como secretario del…
JIMENO JURÍO, José María (Artajona/Artaxoa, Navarra, 13 de mayo de 1927 – Pamplona/Iruña, 3 de octubre de 2002)
Hijo de Zacarías Jimeno Cilveti y de Cornelia Jurío Oficialdegui, nació en la localidad navarra de Artajona/Artaxoa, en el marco de una sociedad de carácter rural y tradicionalista.…
JOAN BIKLAROKOA (Santarem, ca. 540 – Girona, ca. 621).
Joanek ez du apenas hitz egiten berari buruz bere idatzietan; haren bizitzaren zati handi bati buruz dakiguna Isidoro Sevillakoari esker dakigu, Joanen biografia laburra idatzi baitzuen De viris…
JOAN II.AREN KRONIKA(Alvar García de Santa María, Juan de Mena, Fernán Pérez de Guzmán) (1406-1454)
Elkarren segidako hiru egile desberdinek idatzi zuten kronika hau, 1406. eta 1454. urteen artean. Lehen zatia, 1406tik 1419ra bitartean idatzia, Alvar García de Santa María judu kristautuak osatu…
JULIAN TOLEDOKOA(Toledo, 642-690).
Julian Toledon jaio zen, judu jatorriko familia kristautu batean. Hiriko katedraleko eskolan ikasi zuen, eta, han, Toledoko apezpiku Eugenio II.a izango zena izan zuen irakasle. Julian gaztea laster…
JULIO ZESAR (Kaio Julio Zesar) (Erroma, K.a. 100 – Erroma, K.a. 44.).
Erromatar militarra eta agintari politikoa. Erromako Errepublikaren amaierarekin lotutako gertaera garrantzitsuenen protagonista izan zen. Lehen triunbiratuko (K.a. 60-53) kide izan zen. Triunbiratuan, gatazka izan zuen Ponpeiorekin (K.a. 48), eta horrek…
JULLIAN, Camille (Marseilla, Rodanoren Ahoak, Frantzia, 1859ko martxoak 15 – Paris, 1933ko abenduak 12).
Louis Camille Jullian Marseillan jaio zen, Nîmesko familia protestante batean. École Normale Supérieurera joan ondoren, Erromako Arkeologia Eskola Frantsesean ikasten jarraitu zuen, eta T. Mommsen filologo eta historialari…
JUSTO CAMINO (ezizena) (c. 1814).
«Don Justo Camino» ezizena darabilen egilearen Diálogo político-constitucional izeneko lana onenetakoa da lehenengo konstituzionalismo espainiarrean eman ziren solasaldi politiko-konstituzionalen literatura-generoan. Haren fikziozko inprimategi-oinaren arabera, «Cascante Hiribilduan argitaratu zen,…
JUVENAL (Dezimo Junio Juvenal) (Akino, K.o. I. mendearen amaiera – Erroma, K.o. II. mendea).
Latindar poeta eta satiragilea. Hainbat obra idatzi zituen; besteak beste, 16 satira. K.o. i. mendean jaio zen, eta ii. mendean hil zen, eta erromatar gizarteari buruz utzi digun erretratua nahiko kritikoa da…
KARLOS EVREUXKOA ETA TRASTAMARAKOA(Vianako printzea) (Peñafiel, Gaztela, 1421 – Bartzelona, Katalunia, 1461).
1421eko maiatzaren 29an jaio zen eta 1461eko irailaren 23an hil. Gurasoen ezkontza-hitzarmenean xedatutakoaren arabera, oinordekoaren heziketak egunen batean herentzian jasoko zuen erresumako ohituren araberakoa izan behar zuen, eta,…
KARRANTZA, Bartolome (Bartolomé de Carranza de Miranda) (Miranda Arga, Nafarroa, 1503 – Erroma, 1576).
Kapare familia xume batean jaio zen, eta 1515ean, artean ume txikia zela, Alcalá de Henaresko San Eugenio Gramatikoen Ikastetxera eraman zuten, haren osaba Antso Karrantza Miranda, Sevillako Magistrala,…
