ALFONTSO X.AREN KRONIKA(ca. 1344)
Alfontso XI.ak aginduta idatzi zen, haren erregealdiaren azken urteetan. Egilea nor izan zen ziurtasunik ez dago (Fernán Sánchez de Tovar eta Fernán Sánchez de Valladolid aipatu izan dira), baina…
NOTITIA VASCONIAE
Sarrerak
Euskal Herriko historialari, jurista eta pentsalari politikoen hiztegia. Arakatu haien ibilbideak eta obrak, gure historiaren garaietan zehar.
Hiztegia
GAZTELA ETA LEONGO EGILEAK ETA OBRAK
Aplikatutako iragazkiakIragazkiak garbitu ×
ALFONTSO XI.AREN KRONIKA(Crónica deAlfonso Onceno) (ca. 1344)
Errege-kronika honek Alfontso XI.a erregearen ibilbidea jasotzen du, haurtzarotik Algeciras hartu zuen arte, eta, beraz, haren erregealdiko azken sei urteetako historia kontatu gabe utzi zuen. Egilea nor izan zen…
CHRONICA ADEFONSI IMPERATORIS (Crónica del emperador Alfonso VII)(1157)
Latinez idatzitako kronika anonimoa da, 1157. urtean bukatua. Alfontso VII.aren Gaztela eta Leongo erregealdia (1126-1157) du lanak ardatz, etengabe gorazarre egiten dio monarka horri eta musulmanen aurkako borrokaren ikur…
ESTORIA DE ESPAÑA (PRIMERA CRÓNICA GENERAL) (1270-1274, 1282-1284 y 1289)
Kronika historiko hau, aurrez aipatutako General Estoria obraren antzera, Alfontso X.a Jakitunaren garaian landu zen. Funtsean bi helbururekin idatzi ziren obra horiek: Alfontso X.ak inperioaren tronurako zuen eskubidea justifikatzeko eta…
FERNANDO IV.AREN KRONIKA (1340)
Fernando IV.aren kronika lan anonimoa gaztelera erromanikoan idatzia da 1340. urte inguruan, erregea hil eta ia hiru hamarkada geroago. Obra konplexua da, osaera aldetik batasunik gabea; izan ere,…
GAZTELAKO ERREGEEN KRONIKA LATINOA(Crónica de Castilla, Chronica latina regum Castellae) (1236)
Egilea nor izan zen ez da ziurra, baina litekeena da Juan de Soria izatea, Osmako gotzaina eta 1217tik 1239ra bitartean Fernando III.aren kantzilerra izandakoa. Fernán González kondearen heriotza…
HISTORIA SILENSE (Historia Silensis, Crónica silense, Chronica silense, Historia seminense, Historia Legionensis) (ca. 1115)
Historia edo Crónica silense deritzona, latinez 1115. urte inguruan idatzia, Santo Domingo de Silosko (Burgos) monasterioan eskuz idatzia zela uste izan da mende askotan, eta, berez, hortik dator…
HOGEI ERREGEEN KRONIKA (XIV. mendea)
Estoria de España lanaren moldaketa anonimoa da, gerora gehitutako eranskinekin. Kronikak Fruela II.aren erregealditik Fernando III.aren garaira arteko historia biltzen du; hau da, 924. urtetik 1252. urtera bitartekoa.…
JOAN II.AREN KRONIKA(Alvar García de Santa María, Juan de Mena, Fernán Pérez de Guzmán) (1406-1454)
Elkarren segidako hiru egile desberdinek idatzi zuten kronika hau, 1406. eta 1454. urteen artean. Lehen zatia, 1406tik 1419ra bitartean idatzia, Alvar García de Santa María judu kristautuak osatu…
PALENCIA, Alfonso de (Alonso de Palencia, Alfonso Fernández de Palencia, Alfonsus Palentinus) (El Burgo de Osma, Soria?, Palentzia?, 1423 – Sevilla, 1492). Historialaria eta errege-kontseilaria
Jatorriz judu kristautuen familia batekoa, humanisten eskutik jaso zuen hezkuntza, Pablo de Santa María eta Alfonso de Cartagena gotzain burgostarrek bezala. Ondoren, Italian osatu zuen heziketa (1441-1453). Florentzian,…
PULGAR, Fernando del (Hernando del Pulgar, Fernán del Pulgar) (s. l., ca. 1430 – s. l., ca. 1492)
Judu kristautuen familia bateko kidea izan zen seguru asko. Fernando del Pulgar Henrike IV.aren gortean hezi zen, eta errege-idazkari izatera iritsi zen. Elisabet Katolikoarekin ere kargu bera bete…
SAMPIRO (Sorribas, León?, X. mendeko azken herena – ca. 1041?). Astorgako gotzaina eta kronikaria
x. mendearen azken herenean jaio zen, agian Sorribas herrian, Bierzo eskualdean (León). Agirietan 992. urtean ageri da lehen aldiz, hurbileko Carracedo herriko monasterioaren sorrera-aktan (Bermudo II.ak fundatu zuen). Aktan…
SARRERA
Fernando III.aren erregealdian (1217-1252, Gaztelako erregea, eta 1230-1252, Leongo erregea ere bai), kronikagintza asturleondarraren aspaldiko tradizio zaharra berreskuratu zuten; xi. eta xii. mendeetako azken fasean balio handiko kronikak utzi zituen tradizio horrek,…
TUY, Lucas(el Tudense) (León, XIV. mendearen bigarren erdialdea, Tuy, 1249).
Diakonoa zela idatzi zuen lehen obra, De altera vita fideique controversiis adverus Albigensium errores libri III (ca. 1234-1235), heresia albitarraren kondenari buruz. Ondoren, Leongo San Isidoro kolegiatako kanonigo…
VALERA, Diego de (Cuenca?, 1412 – El Puerto de Santa María, ca. 1488).
Seguru asko Cuencan jaio zen 1412an, judu kristautuen familia batean. Joan II.aren mediku Alonso Chirinoren eta María de Valeraren semea zen. Diego de Valera 1429an sartu zen gortean,…
