NOTITIA VASCONIAE
Euskal Herriko historialari, jurista eta pentsalari politikoen hiztegia. Arakatu haien ibilbideak eta obrak, gure historiaren garaietan zehar.
Hiztegia
712./1312-1313. urte inguruan idatzi zuen bere kronika. Mundu islamiarraren ekialdeko kalifa, imam eta emirrei buruzko ondo oinarritutako historia da. al-Bayān al-mugrib fī (iḫtiṣār) aḫbār mulūk al-Andalus wa l-Magrib…
Oso zaila da egile hau identifikatzea; izan ere, hainbat historialariren erudizio eta irudimenarentzako probarri izan da erronka hori. Lope Gartzia Salazarren garaikide izan zitekeen, bandokide bizkaitarraren azken etapan.…
Al-Bakrī Al Andaluseko geografo garrantzitsuenetako bat izan zen, adituen arabera. Arabiar jatorriko familia noble bateko kidea zen, Bakr b. Wa’il Huelvako taifako gobernadorearen leinukoa. Aita, Huelvan eta Saltés…
Ibn ˀAbd al-Munˀim eta Ibn ‘Abd Al-Nūr, bi izen horiekin ezagutzen da al-Ḥimyarī. Hala ere, zalantzak daude haren egiazko identitateaz; izan ere, iturrietan garai bereko bi pertsona agertzen…
‘Alī b. AbīṬālib profetaren lehengusu eta suhiaren ondorengoa izanik, al-Šarīf al-Idrīsī, al-Idrīsī noblea goitizena (šufra) jarri zioten. v./xi. mendearen lehen erdialdean Al Andalus gobernatu zuten emir hamudien ondorengoa izan…
Al-Nuwayrī Egipton bizi izan zen, eta, seguru asko, haren lan entziklopedikoan jasotako albisteen argitan, Goi Egipton, 698./1298. urtea baino lehen. Ez dago haren biografiari buruzko daturik, eta horrek…
Tradizio-idazlea eta geografoa, baita imama, hafiza eta «fidagarria» (ṯiqa) ere. Banū ‘Uḏra leinuko kidea zen (qaḥtāníes edo hegoaldeko arabiarrak ziren leinu horretakoak), baita Zugayba b. Quṭbaren ondorengoa ere.…
Alfontso XI.ak aginduta idatzi zen, haren erregealdiaren azken urteetan. Egilea nor izan zen ziurtasunik ez dago (Fernán Sánchez de Tovar eta Fernán Sánchez de Valladolid aipatu izan dira), baina…
Errege-kronika honek Alfontso XI.a erregearen ibilbidea jasotzen du, haurtzarotik Algeciras hartu zuen arte, eta, beraz, haren erregealdiko azken sei urteetako historia kontatu gabe utzi zuen. Egilea nor izan zen…
Tolosan jaio zen. 1270ean, Luis XI.aren armada gurutzadara joateko ontziratzen ikusi zuen, Aigues-Mortesen, eta baliteke Gilenek espedizio horretan parte hartu izana. 1275ean, Tolosatik Iruñera joan zen, Eustakio Beaumarchaisen…
Zaila da, gure biografiatua, Gonzalo Redondo izenez ere ezaguna, noiz eta non jaio zen zehaztea. Belorado (Burgos) inguruan jaio zela esan izan dute batzuek, eta beste batzuek, berriz,…
Zenbait iturriren arabera, Dionisio I.a Portugalgo erregearen lehenbiziko seme–alaba naturala izan zen. Poeta eta trobalaria izan zen, aita bezala, eta eginkizun garrantzitsua bete zuen bere garaiko bizitza politikoan eta…
Bidaiari tuterarrari buruzko datu bakarrak bere Bidaien Liburua lanaren hitzaurrekoak dira. Hitzaurrea bera ez da Benjaminek idatzia, liburuaren erredaktore edo editoreak baizik. Atariko horretan, haren zenbait datu biografiko…
Latinez idatzitako kronika anonimoa da, 1157. urtean bukatua. Alfontso VII.aren Gaztela eta Leongo erregealdia (1126-1157) du lanak ardatz, etengabe gorazarre egiten dio monarka horri eta musulmanen aurkako borrokaren ikur…
Latinez idatzitako kronika anonimoa, hiru liburutan banatua. Aurrez, beste izen batzuk izan zituen, Crónica Leonesa edo Crónica Miscelánea, baina «Naierensis» titulua hartu zuen azkenik, R. Menéndez Pidalek 1923an…
Novempopulaniako Severo santuaren bizitza anonimoaren hiru bertsio gorde dira. Izaera apokrifo nabarmenekoak, hiru lanek hainbat kontraesan dituzte elkarren artean, eta, ondorioz, zinez zaila da interpretazio historiko bat egitea.…
Kronika historiko hau, aurrez aipatutako General Estoria obraren antzera, Alfontso X.a Jakitunaren garaian landu zen. Funtsean bi helbururekin idatzi ziren obra horiek: Alfontso X.ak inperioaren tronurako zuen eskubidea justifikatzeko eta…
Adituek, hasieran, egilea ipar-afrikarra izan zitekeela pentsatu izan zuten, baina gaur egun uste da andalustarra ere izan zitekeela, hasiera batean Sánchez Albornozek proposatutako moduan. Estimazioen arabera, 500./1106. urtea…
Fernando IV.aren kronika lan anonimoa gaztelera erromanikoan idatzia da 1340. urte inguruan, erregea hil eta ia hiru hamarkada geroago. Obra konplexua da, osaera aldetik batasunik gabea; izan ere,…
Stephanus García izan zitekeen gaskoia edo izan zitekeen, jatorriz, Iruñeko erresumakoa ere. Ez dago haren bizitzari buruzko daturik, baina egile batzuen susmoa da 1060. urtean Oloroeko gotzain izan…
Gartzi Lopez Orreagakoaren bizitza eta obraren azterketa monografikoa egin zuen M.ª Carmen Orkastegik, haren kronikaren 1977ko edizio kritikoaren bidez. Crónica del Príncipe de Viana lanaren iturri nagusitzat jotzen…
Nafarroako lehen kronikaren egiletzat jotzen da. Recuenta de la genealogía de los reyes de Navarra da aipatutako kronika, eta Crónica de los fechos que fueron fechos antigament en…
Behe Erdi Aroko euskal nobleziaren ordezkari, Otxoa Salazar eta Teresa Muñatoizkoaren semea zen. Gizon tantaia —ia bi metro zen altu— eta indar eta kemen handikoa zen. Gatazkak, harrabotsak…
Egilea nor izan zen ez da ziurra, baina litekeena da Juan de Soria izatea, Osmako gotzaina eta 1217tik 1239ra bitartean Fernando III.aren kantzilerra izandakoa. Fernán González kondearen heriotza…
Espainiako Gobernuaren Berreskuratze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren esparruan Next Generation EU funtsek finantzatutako proiektua
Laguntzaileak:
