NOTITIA VASCONIAE
Euskal Herriko historialari, jurista eta pentsalari politikoen hiztegia. Arakatu haien ibilbideak eta obrak, gure historiaren garaietan zehar.
Hiztegia
Aurreko sarrera batean ikusi dugun bezalaxe, vii. mendekoKronika franko anonimoari ––hiru egilek idatzi eta berrikusitakoari–– «Fredegarioren» kronika esan zitzaion, xvi. mendetik aitzina. Hasierako kronika hura bat-batean bukatzen da 642. urtean,…
Kronika hori Al Andaluseko gertakari nagusiei buruzko albiste historiko, pasadizo eta interpolazioen bilduma da, betiere Ṭāriq eta Mūsā Penintsulan sartu zirenetik ‘Abd al-Raḥmān III.aren agintaldia bukatu arte. Halaber,…
Al-Rāʾzī, jatorriz, Rayy hirikoa zen. Egun, hiri hori Teherango probintzia da (Iran). Aita (Muḥammad) merkataria zen eta, Magreben zehar ibili, eta Al Andaluseraino iritsi zen. Gero, al-Munḏir emirra…
Kordobako mozarabiarra izan zen eta, Eulogio Kordobakoarekin batera, San Zoilo abadiako eskolan hezi zen; Esperandeo abadearekin, zehazki. Sekularra zen, ezkondu, eta hainbat alaba izan zituen. Antza denez, prestakuntza…
Egile ezezaguneko eskuizkribua da —aditu batzuen iritziz, dena den, egilea Dulzidio izeneko elizgizon bat izan zitekeen—, latinez idatzia, 881. urtean bukatua eta Asturiasko Erresuman ondua. Izena, ordea, Errioxan…
Ordoño I.aren eta Muniaren semea izan zen. 853ean tronuari lotuta gelditu bazen ere, 866. urtearen bukaera arte ez zuen errege-koroatzerik izan, Fruela Bermudez tiranoaren usurpazioak eragotzita. Arabarrak 867…
Liburu-urte laburrak dira, Rodako kodexaren bukaeran kopiatuak. Funtsean, azken Banukasitarrei buruzko albiste laburrak dira, hala nola Muhammad ibn Lubb-ek eta Mahel-ek Oibarko gazteluari eraso egin izana; Muhammad Ibn Lubb-ek…
Eskuizkribua Frantziako San Bertin abadian (Nord-Pas-de-Calais) aurkitu izanari zor zaio lanari Annales Bertiniani esatea. Hasieran, Ludoviko Pioren gorteko hainbat eskribauk idatzia, Prudentzio Troyeskoak segida eman, eta Hinkmaro Reimskoak bukatu zuen,…
Urte-liburuak latinez idatziak daude. Izenari dagokionez, betiere Marquard Freher eruditu eta diplomazialariak xvii. mendean plazaratutako argitaldariaren arabera, Fuldako abadia beneditarrarekin lotura estua izateari zor zaio urte-liburuen izena, bai eta…
Simson, B. v. (arg.), Annales Mettenses priores, Monumenta Germaniæ Historica. Scriptores, Hanover-Leipzig: Hahn, 1905.
Ez dakigu nork eginak diren. Beti esan ohi da Eghinardok onduak zirela, baina egungo kritikak ezetz esan du. 741etik 829ra bitarteko errege-erregina karolingioen historia bildua dago eta iturri…
Anonimoa, ziur aski Frantziako mendebaldeko hegoaldekoa. Obran berariaz aipatu zuen bezala, egileak ezagutza zabalak eta interes handia zituen astronomian, eta hortik heldu zaio izengoitia. 837an, zeruan kometa bat…
Poema epikoa da, gesta-kantaren generoari dagokiona; ziurrenera, xi. mendearen bukaeran ondua, anglo-normandieraz idatzia. Uste da Turold izeneko anglo-normandiar batek konposatu zuela, baldin eta jaramon egiten bazaio, behintzat, ezagutzen den…
Fontenelleko San Wandrille abadian 840tik 856ra bitarte ondutako kronika laburra da. Bikingoen erasoei buruzko kontakizunak dira interesekoak historiografiarako, baina, kronikan, halaber, kontatzen da Karlos II.a Burusoilak batzar bat…
Kronika anonimoa da. Eskuz idatzitako kopia batetik hartu du izena. Kopia xi. mendekoa da eta Moisacceko monasterioan aurkitu zen. Kontakizuna Jainkoak gizakia sortu zuenetik abiatu eta 828an bukatzen da. Hutsune…
Laudorioa Códice Rotense lanean sarturik gorde da, hau da, 992. urtea baino lehentxeago idatzitako kodexean, Sisebutoren apezpikualdian, hain zuzen. Laudorioaren testuan, hiri kristau gisa deskribatua ageri da Iruñea. Zenbait egilek vi. mendearen…
Eginhardok berak Karlomagno enperadoreari buruz idatzitako lanaren aitzinsolasetik heldu da gure egileari buruzko biografia-bidea, eta era berean, handik urte batzuetara, beste eruditu eta monje batek ––Reichenauko Walafredo Estrabonek––…
Akitaniako gure elizgizona Akitaniako errege Pepin I.aren begikoa izan zen 820ko urteetan. Bretoien aurkako ekinaldian parte hartu zuen, 824an. Ludoviko Pio enperadorearen kontrako azpijokoan aritzeaz akusatuta, Estrasburgora deserriratu…
Eulogio Kordobakoa bere epistolen bidez ezagutzen dugu, bai eta bere adiskide Albaro Kordobakoak 860an idatzitako Vita vel passio Divi Eulogii biografia-lanaren bidez ere. Omeiatarren menpeko Kordoban jaio zen,…
Lan laburra da. Guretzat, hirugarren pasarteak dauka interesa. Izan ere, Akitaniako Dukerri sortu berriko lehen erregeen inguruko albiste labur batzuk daude jasota, guztiak ere vii. mendekoak; era berean, esaten…
Gesta Dagoberti lanean, errege Dagobertoren figura laudatzen da, haren izaera errukitsua nabarmenduta, bai eta Saint-Denisko erkidego erlijiosoaren aldeko jarrera ere. Egileak Gesta regum francorum eta «Fredegario delakoaren Kronika»…
Hukbaldo Miloneren ikaslea izan zen (Milonek Vita Amandi lana idatzi zuen), monje-prestakuntza jaso eta San Amando abadian apeztu zen, 880an. Handik urte gutxi batzuetara, Reimsera deitu zuten, elizbarrutiko eskolak berrezartzen…
Ibn ‘Abd al-Ḥakamek emaniko datuak bere aitarengandik datoz: ‘Abd Allāh b.‘ Abd al-Ḥakam (214an/829an hila). Makki adituaren arabera, aitak, ziurrenera, datuak Layṯ b. Sa’d egilearengandik jaso zituen. Frogatua…
Ibn al-Faraḍī goitizenak (šuhra) «herentzia-banatzailearen semea» esan nahi du eta Muḥammad bere aitari zor dio (Kordoban jaioa eta Toledon hila, 365/976). Familia jatorriz Écijakoa zen; jatorri hispaniarrekoa agian,…
Espainiako Gobernuaren Berreskuratze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren esparruan Next Generation EU funtsek finantzatutako proiektua
Laguntzaileak:
