NOTITIA VASCONIAE
Euskal Herriko historialari, jurista eta pentsalari politikoen hiztegia. Arakatu haien ibilbideak eta obrak, gure historiaren garaietan zehar.
Hiztegia
Historia Karoli Magni et Rotholandi izeneko lanaren egilea Turpin apezpikua (748-794) izan zela uste zen, baina anonimoa da, ziur asko frantziar kleriko batek egina. Codex Calixtinusen kopiatuta gorde…
Judu kristautuen familia bateko kidea izan zen seguru asko. Fernando del Pulgar Henrike IV.aren gortean hezi zen, eta errege-idazkari izatera iritsi zen. Elisabet Katolikoarekin ere kargu bera bete…
Berrogei pertsonako segizio batek lagunduta, 1465etik 1467ra bitartean bidaia bat egin zuen Europan zehar. 1466an, erresuma hispanikoetan ibili zen, Santiago de Compostelako katedrala bisitatzeko helburua zuela. Bidaldi horren…
Datu gutxi ditugu Pedro Sadari buruz, baina apur horiek argi adierazten dute, kantzilerorde karguan, harreman estua izan zuela Vianako printzearekin, eta haren erabateko konfiantza izan zuela beti erresumako…
x. mendearen azken herenean jaio zen, agian Sorribas herrian, Bierzo eskualdean (León). Agirietan 992. urtean ageri da lehen aldiz, hurbileko Carracedo herriko monasterioaren sorrera-aktan (Bermudo II.ak fundatu zuen). Aktan…
Hiru bertsiotan gordetako kronika da —latinez, katalanez eta aragoieraz—. Hizkuntza horietako lehenbizikoan hasi ziren idazten, 1342. urtea baino lehenago, Petri IV.aren gidaritzapean, San Juan de la Peña monasterioko aurretiko kronika…
Bizkaia, Erdi Aroaren zatirik handienean, bazterrean edo oso bigarren mailan utzi zuten kronikariek, eta ez zioten apenas arretarik jarri. Lurraldetik kanpoko egileek idatzitako kontakizunetan, eta Penintsulako erresumen historia…
Araba Goi Erdi Aroan hasi zen idatzizko iturri narratiboen arreta jasotzen, Alfontso III.aren Crónica lanean ikus daitekeenez. Gerora, aipamen gehiago badira, batzuk luzeago beste batzuk motzago, hainbat gertakariren…
Beste lurralde senideekin gertatzen den moduan, Gipuzkoa ia ez da aipatzen Erdi Aroko kroniketan. Hala, ez da Gipuzkoarik aipatzen Alfontso III.aren kronikan (ix. mendearen amaieran edota x. mendearen hasieran idatzia da…
Erdi Aro Betean eta Behe Erdi Aroan, Nafarroako Erresuman pixkanaka garatuz joan zen bertako historiografia. xi. mendean, Ximena dinastiaren goraldia gertatu zen, dinastia horretako kideak gerora indar handia hartu zuten…
Pirinioen iparraldeko Wasconia edo Gaskoiniaren lehen lekukotza 602. urtekoa da. Alabaina, askozaz lehenago, Garona ibaiaren eta Pirinioen artean hedatzen zen lurraldeak berezitasun etniko nabarmena zuen; izan ere, erromatar…
Almorabideen kroniken aroa, v./xi. eta vi./xii. mendeetan, eta kronikari almohadeena, vi./xii. eta vii./xiii. mendeetan, bat datoz garaiko errege-erregina asturiar nagusien eta Gaztelako errege-erreginen kronikekin. Garaiko kronikari nagusiek transmititutako datuen ikuspegitik, aro…
Fernando III.aren erregealdian (1217-1252, Gaztelako erregea, eta 1230-1252, Leongo erregea ere bai), kronikagintza asturleondarraren aspaldiko tradizio zaharra berreskuratu zuten; xi. eta xii. mendeetako azken fasean balio handiko kronikak utzi zituen tradizio horrek,…
Portugalgo Erresuman, xiii. mendearen amaieran eta xiv. mendearen hasieran, eragin handia izan zuen Portugalgo Dionisio I.aren (Dinis I.a) erreinaldi luzeak (1279-1325). Dionisioren aita Alfontso III.aren erreinaldian, musulmanek Portugalen zituzten lurraldeen konkista…
Aragoiko Koroa Kataluniaren eta Aragoiren batasun dinastikoaren ondorioz sortu zen. 1137an gertatu zen hori, Ramiro II.a Aragoikoak Aragoiko Erresumaren, Ribagorzako Konderriaren eta Zaragozako Erresumaren dohaintza egin zionean Bartzelonako konde…
Kontakizun eder baten arabera, ix. mendeko data zehaztugabe batean, 829. urtearen inguruan segur aski, Alfontso II.a Asturiaskoaren erreinaldian, Pelaio izeneko ermitau batek argi berezi batzuk ikusi zituen bizi zen lekutik…
Pirinio mendien mendebaldeeneko herenean kokatuta, Baskonia ezinbesteko igarobide bihurtu zen Erdi Aroan, Europa eta Iberiar penintsula konektatzeko, mendikatearen altuerak beherantz egiten du-eta eremu horretan. Donejakue Bidea oso komunikazio-bide…
Zaldun eta historialari katalana, eta Piróseko eta Mataplanako baroierrietako prokuradorea. Aristoteko gazteluko (Urgell Garaia) gaztelujauna izan zen 1446-1447. urteetan. Historias y conquistas de los reyes de Aragón y…
Valenciennes hiriko merkatari bat izan zen. Hiri hori Nord-Pas-de-Calais eskualdean dago, Eskalda ibaiaren ertzean. Ez dago hari buruzko datu biografikorik. 1488.-1489. urteetan erromesaldi bati ekin zion Jerusalemera, Erromara…
Tuteran jaio zen, eta Montabaun hirian bizi izan zen hamaika urtez; 1210ean han zen artean. Ondoren, Bruniquel herrira joan zen eta Balduinen zerbitzura hasi zen lanean; Raimundo V.a…
Diakonoa zela idatzi zuen lehen obra, De altera vita fideique controversiis adverus Albigensium errores libri III (ca. 1234-1235), heresia albitarraren kondenari buruz. Ondoren, Leongo San Isidoro kolegiatako kanonigo…
Zaragozako Santa María de la Fe monasterioko fraide beneditar zistertarra. Aragoiko erregeen kronika idatzi zuen. 1499an argitaratu zen kronika hori; beraz, Vagad Aragoiko Erresumako lehen historialaritzat hartzen da.…
Seguru asko Cuencan jaio zen 1412an, judu kristautuen familia batean. Joan II.aren mediku Alonso Chirinoren eta María de Valeraren semea zen. Diego de Valera 1429an sartu zen gortean,…
Rhin Behereko familia noble bateko kidea zen. Erromesaldi luze bati ekin zion hogeita bost urte zituela eta bere egunkarian deskribatu zuen: Koloniako Arnold von Harf jaunaren erromesaldia, Italian,…
Espainiako Gobernuaren Berreskuratze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren esparruan Next Generation EU funtsek finantzatutako proiektua
Laguntzaileak:
