ELOSU, Ferdinand (Burdeos, Gironda, 28 de mayo de 1875 – Bayona, 19 de agosto de 1941)
Creo haber oído a Piarres Lafitte en cierta ocasión que un tal Elosu había escrito algo sobre el control de natalidad. Que su traducción al euskera la había…
NOTITIA VASCONIAE
Sarrerak
Euskal Herriko historialari, jurista eta pentsalari politikoen hiztegia. Arakatu haien ibilbideak eta obrak, gure historiaren garaietan zehar.
Hiztegia
Sarrera guztiak
ELSO, Martin (Dantxaria, Ainhoa, Labort, 15 de marzo de 1889 – Dantxaria, Ainhoa, Labort, 9 de enero de 1982)
Martin Elso es conocido sobre todo por su libro sobre Ainhoa, publicado en 1977 y cuyo título se mantuvo al reeditarlo: Histoire d’un village basque, Ainhoa (Elkar, 2013).…
ENCISO VIANA, Emilio (Haro, La Rioja, 15 de mayo de 1902 – Madrid, 20 de noviembre de 1992)
Nacido en Haro en 1902 en el seno de una familia de raigambre comercial y hacendada, fue el primer hijo de una estirpe de 10 hermanos y hermanas,…
EPISTULA HONORII (Honorio enperadorearen gutuna) (411-423).
Honorio enperadoreak Pampilona hirian zeuden milizia profesionalei bidalitako epistula x. mendearen amaieran idatzitakoRodako Kodexean gorde da, geroagoko beste testu batzuekin batera. Gutun horretan, enperadoreak Hispanian zeuden erromatar tropak zoriontzen…
ERENCHUN ONZALO, Juan (seudónimo Endoya) (Arrona, Gipuzkoa, 26 de enero de 1907 – Arrona, Gipuzkoa, 16 de diciembre de 1977)
Hijo de Cesáreo Erenchun y María Dolores Onzalo. Maestro nacional, empezó a ejercer como tal en 1930 en Villaverde de Amieva (Asturias). Su hermano Eloy (1904-1987), también maestro…
ERMOLDO BELTZA (Ermuldus Nigellus. Ermold Le Noir) (Akitania, VIII. mendearen azken herena- IX. mendearen lehen erdia).
Akitaniako gure elizgizona Akitaniako errege Pepin I.aren begikoa izan zen 820ko urteetan. Bretoien aurkako ekinaldian parte hartu zuen, 824an. Ludoviko Pio enperadorearen kontrako azpijokoan aritzeaz akusatuta, Estrasburgora deserriratu…
ERRASTI UGARTE, Mariano (seudónimo X. Aramaio) (Aramaio, Álava, 18 de agosto de 1926 – Bermeo, Bizkaia, 5 de febrero de 2021)
Ingresó en el convento de Arantzazu a los diez años para estudiar Humanidades, donde cursó dos años y tres más en Forua. El 24 de agosto de 1942…
ERRO AZPIROZ, Juan Bautista (Juan Bautista Erro Azpirotz) (Andoain, Gipuzkoa, 1773ko uztailaren 12a – Baiona, Lapurdi, 1854ko urtarrilaren 5a).
Aita pedagogo ospetsua izan zen, Iruñean eta Bergarako Errege Mintegian irakaslea aritua. Arrazoi hori tarteko, Juan Bautista Errok lehen prestakuntza azken erakunde horretan jaso zuen. Labur bada ere,…
ERTZE GARAMENDI, Antonio (Lekeitio, Bizkaia, 23 de abril de 1913 – México (?))
Era hijo de Aurelio Ertze, capitán de la Marina Mercante, y de Eugenia Garamendi, la cual falleció de parto dejando tres huérfanos: Rafael, de diez años, Ramón, de…
ESCALADA RODRIGUEZ, Francisco (Pesquera de Ebro, Burgos, 1870eko apirilak 22 – Xabier, Nafarroa, 1946ko otsailak 6).
Burgosko Pesquera del Ebro herrian jaio zen, 1894an sartu zen Jesusen konpainian, eta 1905ean apaiz ordenatu zuten. Hamar urte geroago, Xabierko santutegira bidali zuten, eta, aurrerago, izen bereko…
ESCARZAGA SOLAUN [ESKARTZAGA SOLAUN], Eduardo (Gordexola, Bizkaia, 1884ko azaroak 13 – Gordexola, Bizkaia, 1954ko urtarrilak 6).
Tomas Escarzaga Murga eta Geronima Solaun Arechederosaren semea zen, eta bataioan Eduardo Leopoldo izena jaso zuen. Hamalau urte zituenean, Eduardo Gasteizko Apaizgaitegian sartu zen, eta bertan Filosofia eta…
ESCUDERO MARICHALAR [ESCUDERO MARITXALAR], Cayo (Corella, Nafarroa, 1827ko apirilaren 22a – Corella, Nafarroa, 1900eko abenduak 28).
Miguel Escudero Ramirez de Arellanoren biloba zen, Baionako batzarreko kidea, Nafarroako buru politikoa eta Diputazioko presidentea (1813-1814) eta Gorteetako diputatua (1822-1823). Filosofia eta Zuzenbidea ikasi zituen Zaragozan, eta…
ESCUDERO MARICHALAR, Cayo (Cayo Escudero Maritxalar) (Corella, Nafarroa, 1827ko apirilaren 22a – Corella, 1900eko abenduaren 28a).
Miguel Escudero Ramirez de Arellanoren biloba, filosofia eta zuzenbidea ikasi zituen Zaragozan eta Madrilen. Nafarroako landa-ugazaba garrantzitsua izan zen, eta 1871n probintziako berrogeita hamar zergadun nagusien artean zegoen.…
ESCUDERO RAMÍREZ DE ARELLANO, Francisco de Paula (Corella, Nafarroa, 1764ko martxoaren 26a – Madril, 1831ko abuztuaren 14a).
Francisco de Paula Escudero 1764an jaio zen Corellan, Nafarroako hegoaldean, Gaztelaren mugan (gaur egungo Errioxa). Bere arbasoak Oteruelo, Galilea, Ocón eta Arnedokoak ziren, Errioxako herrietakoak, eta Corellan finkatu…
ESCUDERO RAMIREZ DE ARELLANO, Miguel (Corella, Nafarroa, 1760ko maiatzaren 8a – Villafranca, Nafarroa, 1831).
Guardiamarina grazia lortu zuen (1772), baina Legeen karrera jarraitu zuen, eta haren lizentziatura Toledon lortu zuen (1782). 1795, 1801, 1812 —Cadizko Konstituzioa sinatu zuen— eta 1817ko Gorteetan izan…
ESPARZA AGUINAGA [ESPARTZA AGINAGA], Eladio (goitizenak: Ramuncho, Javier de Miranda) (Lesaka, Nafarroa, 1888ko otsailak 18 – Lesaka, Nafarroa, 1961eko martxoak 23).
Lesakako idazkariaren semea zen, oso gazterik sartu zen Iruñeko seminarioan, eta urte batzuk eman zituen bertan. Ordurako, «poeta eta sentimendu-errezitatzaile» zela erakutsi zuen, 1905ean Santo Tomasi eskainitako oda…
ESPOZ Y MINA, Francisco (Francisco Espoz Ilundain) (Idocin, Nafarroa, 1781eko ekainaren 17a – Bartzelona, 1836ko abenduaren 24a).
Francisco Espoz Ilundain, Francisco Espoz y Mina izenez ezaguna, Espainiako liberalismoaren lehen garapenean garrantzi bereziko militar nafarra izan zen.Haren gurasoak Juan-Esteban Espoz y Mina eta Maria-Teresa Ilundain Ardaiz…
ESQUIROZ ARMENDARIZ, Felipe (Tafalla, Navarra,1925 – Tafalla, Navarra, 15 de octubre de 1993)
Esquiroz Armendariz estudió magisterio, ejerciendo también como procurador de los tribunales. Reseñable es su paso por el Ayuntamiento de Tafalla, donde fue concejal desde 1964 a 1971, tiempo…
ESTAVILLO VILLAMBROSA, Deogracias (Dordóniz, Condado de Treviño, 1893 – Madrid, 1974)
Natural de Dordóniz, su familia, que vivía del campo y tenía profundas creencias religiosas, se desplazó muy pronto a residir a la cercana localidad de Araico/Araiko (Treviño). Siendo…
ESTEBAN CHAVARRIA [ESTEBAN TXABARRIA], Juan Pascual (Fustiñana, Nafarroa, 1864ko martxoak 27 – Zaragoza, 1940ko uztailak 6).
Berez Fustiñanakoa, 1876an bigarren hezkuntzako ikasketak hasi zituen, lehenik Tuterako Castel Ruiz akademian, eta batxilergoa amaitu arte, Iruñeko institutuan, Huarte Hermanos ikastetxean. Ondoren, Zuzenbide Zibila eta Kanonikoa ikasi…
ESTECHA MARTINEZ, Jose Maria (Begoña, Bizkaia, 1863ko azaroak 15 – Bilbo, 1941eko martxoak 19).
Aita, Cipriano Estecha, eta ama, Sinforosa Martinez, Burgosko Pradoluengo herrikoak ziren jatorriz. 1863ko urtarrilaren 28an ezkondu ziren Bilboko San Antonio Abadearen elizan. Cipriano Begoñako Andre Mariaren basilikako organista…
ESTELRICH ARTIGUES, Joan (Felanitx, Mallorca, 1896ko urtarrilak 20 – Paris, 1958ko ekainak 20).
Guardia zibil baten semea zen, eta Felanitxen (Mallorca), Kataluniako zenbait udalerritan eta Calvian (Mallorca) igaro zuen haurtzaroa. 1907 eta 1914 bitartean, Menorcan bizi izan zen, eta militantzia kontserbadorea…
ESTORIA DE ESPAÑA (PRIMERA CRÓNICA GENERAL) (1270-1274, 1282-1284 y 1289)
Kronika historiko hau, aurrez aipatutako General Estoria obraren antzera, Alfontso X.a Jakitunaren garaian landu zen. Funtsean bi helbururekin idatzi ziren obra horiek: Alfontso X.ak inperioaren tronurako zuen eskubidea justifikatzeko eta…
ESTORNÉS LASA, Bernardo (Isaba/Izaba, Navarra, 11 de mayo de 1907 – Donostia-San Sebastián, 10 de agosto de 1999)
Miembro de la Academia de la Lengua Vasca, conoce de niño a los últimos vascoparlantes de Isaba/Izaba. Con quince años marcha a estudiar a Zaragoza. Participa en la…
