SARRERA
Arabiar hispaniarrek hainbat izen erabili zituzten mozarabiarrei esateko, Al Andalusen bizi ziren kristauei, alegia; besteak beste, dimmi, ayami, nasrani eta rumi. Mozarabiar terminoa arabieratik dator, mustaʿrab, eta pertsona…
NOTITIA VASCONIAE
Sarrerak
Euskal Herriko historialari, jurista eta pentsalari politikoen hiztegia. Arakatu haien ibilbideak eta obrak, gure historiaren garaietan zehar.
Hiztegia
Sarrera guztiak
SARRERA
Merovingioen dinastiaren ondotik, karolingioen dinastia eseri zen frankoen tronuan eta, horren ondorioz, Galia berrosatu zen, politikoki zatituta baitzegoen. Karlomagno enperadore koroatzean jo zuen goia dinastiak (800), bai eta…
SARRERA
Tras una costosa guerra que duró casi veinte años (535-554), los bizantinos consiguieron apoderarse de toda la península itálica, restableciendo en ella el orden imperial. No obstante, ante…
SARRERA
Bizkaia, Erdi Aroaren zatirik handienean, bazterrean edo oso bigarren mailan utzi zuten kronikariek, eta ez zioten apenas arretarik jarri. Lurraldetik kanpoko egileek idatzitako kontakizunetan, eta Penintsulako erresumen historia…
SARRERA
Araba Goi Erdi Aroan hasi zen idatzizko iturri narratiboen arreta jasotzen, Alfontso III.aren Crónica lanean ikus daitekeenez. Gerora, aipamen gehiago badira, batzuk luzeago beste batzuk motzago, hainbat gertakariren…
SARRERA
Beste lurralde senideekin gertatzen den moduan, Gipuzkoa ia ez da aipatzen Erdi Aroko kroniketan. Hala, ez da Gipuzkoarik aipatzen Alfontso III.aren kronikan (ix. mendearen amaieran edota x. mendearen hasieran idatzia da…
SARRERA
Erdi Aro Betean eta Behe Erdi Aroan, Nafarroako Erresuman pixkanaka garatuz joan zen bertako historiografia. xi. mendean, Ximena dinastiaren goraldia gertatu zen, dinastia horretako kideak gerora indar handia hartu zuten…
SARRERA
Pirinioen iparraldeko Wasconia edo Gaskoiniaren lehen lekukotza 602. urtekoa da. Alabaina, askozaz lehenago, Garona ibaiaren eta Pirinioen artean hedatzen zen lurraldeak berezitasun etniko nabarmena zuen; izan ere, erromatar…
SARRERA
Almorabideen kroniken aroa, v./xi. eta vi./xii. mendeetan, eta kronikari almohadeena, vi./xii. eta vii./xiii. mendeetan, bat datoz garaiko errege-erregina asturiar nagusien eta Gaztelako errege-erreginen kronikekin. Garaiko kronikari nagusiek transmititutako datuen ikuspegitik, aro…
SARRERA
Fernando III.aren erregealdian (1217-1252, Gaztelako erregea, eta 1230-1252, Leongo erregea ere bai), kronikagintza asturleondarraren aspaldiko tradizio zaharra berreskuratu zuten; xi. eta xii. mendeetako azken fasean balio handiko kronikak utzi zituen tradizio horrek,…
SARRERA
Portugalgo Erresuman, xiii. mendearen amaieran eta xiv. mendearen hasieran, eragin handia izan zuen Portugalgo Dionisio I.aren (Dinis I.a) erreinaldi luzeak (1279-1325). Dionisioren aita Alfontso III.aren erreinaldian, musulmanek Portugalen zituzten lurraldeen konkista…
SARRERA
Aragoiko Koroa Kataluniaren eta Aragoiren batasun dinastikoaren ondorioz sortu zen. 1137an gertatu zen hori, Ramiro II.a Aragoikoak Aragoiko Erresumaren, Ribagorzako Konderriaren eta Zaragozako Erresumaren dohaintza egin zionean Bartzelonako konde…
SARRERA
Kontakizun eder baten arabera, ix. mendeko data zehaztugabe batean, 829. urtearen inguruan segur aski, Alfontso II.a Asturiaskoaren erreinaldian, Pelaio izeneko ermitau batek argi berezi batzuk ikusi zituen bizi zen lekutik…
SARRERA
Pirinio mendien mendebaldeeneko herenean kokatuta, Baskonia ezinbesteko igarobide bihurtu zen Erdi Aroan, Europa eta Iberiar penintsula konektatzeko, mendikatearen altuerak beherantz egiten du-eta eremu horretan. Donejakue Bidea oso komunikazio-bide…
SARRERA
Erdi Arotik atera eta Aro Modernoan sartu bitarteko aldiaren ezaugarri nagusia, Bizkaian, bandoen arteko gatazken ondoriozko ezegonkortasuna izan zen, izan ere, leinuen arteko istilu hutsak baino askoz ere…
SARRERA
Modernitate aroko mendeetan, Araban sortutako edo arabar jatorriko egileek literatura juridiko, politiko eta historikoaren arloan idatzitako lanak —edo, hobeto esanda, iritsi zaizkigunak— inguruko lurraldeetakoen aldean oso ugariak ez…
SARRERA
Erdi Arotik Aro Modernora igarotzeko bidean, garai gatazkatsu batetik ateratzen ari zen Gipuzkoa, alegia, oinaztarren eta ganboatarren alderdien arteko borrokatik. Gatazka horretatik, ordea, udal nahiz herrialdeko erakundeak, eta…
Sarrera
Aro Modernoan, Nafarroan, hutsune bat antzematen da literatura politiko edo juridikoaren izana lukeen eta izena mereziko lukeen testugintzari dagokionez; Monarkiari buruz eta harekiko harremanari buruz erresuman dagoen ikuspegiaren…
SARRERA
Nafarroako erresuma izatetik le royaume de la Navarre deça Port izatera iragateko bide gorabeheratsuak markatu zuen Nafarroa Behereko lurraldearen aldaketa-prozesua. Nafarroaren konkistak, lurraldearen zatiketak eta erregetza-marko berri baten…
SARRERA
Ehun Urteetako Gerra amaitzearekin batera (1451), ingelesen nagusitasuna ere amaitu zen Lapurdin, eta Aro Modernorako aldaketa hasi zen. Erdi Aroan, bizkonderria gobernatzen zuen leinuak inguruko Akize (Dax), Biarno…
SARRERA
Zuberoa entitate geografiko aski zehatza da, alegia, Ühaitza ibaiaren ibarra, eta politika aldetik ere egitura homogeneo bat osatu izan du, Zuberoko bizkonderria. Bizkondeek beti mantendu zituzten lankidetzazko harremanak…
SARRERA
Biarnoko bizkonderria ix. mendean sortu zen, eta bost dinastiaren agindupean egon zen: Centulle (1134 arte), Gabarret (1134-1173), Moncade (1173-1290), Foix-Biarnoko kondeak (1290-1472) eta Nafarroako errege-erreginak (1472-1572). Azken aldi horretan…
SARRERA
Aro Modernoko mendeetan inoiz lanen batean Euskal Herriko lurraldeetako egoera juridikoaren edo historiaren gaineko interesa erakutsi zuten egile gaztelarretako asko mos italicus delako tradizio doktrinalean kokatzen ziren oraindik, mos italicusberantiarra deitu…
SARRERA
Los cronistas del reino de Aragón de época moderna quedaron a la sombra de la figura de Jerónimo Zurita y Castro (cronista entre el año 1548 y 1580),…
