NOTITIA VASCONIAE
Euskal Herriko historialari, jurista eta pentsalari politikoen hiztegia. Arakatu haien ibilbideak eta obrak, gure historiaren garaietan zehar.
Hiztegia
333. urtearen inguruan egokitutako ibilbide bat da. Ezagutzen ez dugun egile kristau batek egin zuen. Bordelekoa edo, behintzat, Akitaniakoa zen egile hori. Dokumentu horretan, puntu geografiko baten eta hurrengoaren…
Joanek ez du apenas hitz egiten berari buruz bere idatzietan; haren bizitzaren zati handi bati buruz dakiguna Isidoro Sevillakoari esker dakigu, Joanen biografia laburra idatzi baitzuen De viris…
Julian Toledon jaio zen, judu jatorriko familia kristautu batean. Hiriko katedraleko eskolan ikasi zuen, eta, han, Toledoko apezpiku Eugenio II.a izango zena izan zuen irakasle. Julian gaztea laster…
Erromatar militarra eta agintari politikoa. Erromako Errepublikaren amaierarekin lotutako gertaera garrantzitsuenen protagonista izan zen. Lehen triunbiratuko (K.a. 60-53) kide izan zen. Triunbiratuan, gatazka izan zuen Ponpeiorekin (K.a. 48), eta horrek…
Latindar poeta eta satiragilea. Hainbat obra idatzi zituen; besteak beste, 16 satira. K.o. i. mendean jaio zen, eta ii. mendean hil zen, eta erromatar gizarteari buruz utzi digun erretratua nahiko kritikoa da…
Brontzezko tabula. Tradizioaren arabera, Arren aurkitu zen, baina, egian-tzez, Iruñekoa izango zen. Desagertuta dago. Honela dio testuak: Claudius Quartinus / IIviris Pompe(onensibus) salutem / et ius magistratus vestri…
Dokumentu hori vii. mendeko eskuizkribu bakar batean iritsi da gurera, eta Diokleziano enperadorearen (284-305) erreformetatik sortutako probintzia–sare berria biltzen du. Enperadoreak pretorioko prefektuak administrazio-hierarkiaren maila gorenean jarri zituen, eta,…
Brontzezko taula, Iruñetik gertu aurkitua, 1528an. Geroago, desagertu egin zen, eta, dirudienez, testu hau zuen: Nerone Claudio Caesare / Aug(usto) Ger(manico) II / Caesio Martiale co(n)s(ulibus) VIII /…
Gutxi dakigu Maximo Zaragozakoari buruz. Caesaraugustako apezpiku izan zen Sinplizio apezpikuaren ondoren, 592tik 619ra, eta urte horretan hil zela uste da. Zaragozako (592), Bartzelonako (599) eta Egarako (599)…
Notitia Dignitatum omnium tam ciuilium quam militarium in partibus Orientis et Occidentis dokumentuak index bat du hasieran, eta, hor, Erromatar Inperioko bi zatietako kargu zibilak eta militarrak sailkatzen…
Notitia Provinciarum et Civitatum Galliae kantzilertza inperialak igorritako dokumentu bat da, iv. mendearen amaieran idatzia, eta Erdi Aroko zenbait eskuizkributan iritsi da gurera. Dokumentu horretan, Galiako diozesietako provinciaeak jasotzen…
1820an Villafranca de Córdoba udalerrian zatikatuta aurkitutako epigrafia-pieza bat da. Jatorrizko pieza galduta dago, eta 1838an egindako marrazki bat baino ez da iritsi gurera. Halaber, pieza horren kontserbazio-egoerak…
K.o. v. mendeko latindar historialaria (K.o. 383?-424). Bragan jaio zen, baina hiri horretatik ihes egin zuen, barbaroen etorrerak eragindako politika- eta gizarte-ezegonkortasunagatik. Bragatik Afrikara joan zen, eta Agustin Hiponakoaren gertukoen…
Pontzio Antzio Meropio galiar-erromatar jatorrikoa zen, eta senatarien ordenako familia batekoa. Kristau bihurtu zen eta Nolako (Napoles, Italia) apezpikua izatera iritsi zen, Paulino Nolakoa izenez (K.o. 355-431). Akitaniarekin lotura…
Paulinus Pellaeus da Erromatar Inperio Berantiarraren garaiko Galiatik ongien ezagutzen dugun pertsonetako bat, Paulinok berak Eucharisticos izeneko poema autobiografikoan kontatzen digunari esker. Poema 616 hexametroz osatuta dago, eta 459. urte…
Latindar erudito eta antikuarioa. Julio-klaudiotar eta flaviotar dinastien garaian bizi izan zen. Uste da K.o. 23. urtearen inguruan jaio zela, eta K.o. 79an hil zela, Vesuvio sumendiaren erupzioan, hala kontatu baitzuen…
Greziar biografoa eta saiakeragile horrek ospe handia izan zuen Erromatar Inperioan bere bizitza osoan (K.o. 46 – K.o. 120). Erromatar hiritarra zenez, magistratu-karguak izan zituen, tokiko gaietan esku hartu zuen,…
Megalopoli hirian jaiotako (K.a. 200) historialari greziarra. K.a. 167an iritsi zen Erromara, erromatarrek Liga Akeoari eskatutako mila bahituetako bat izan baitzen, Liga horrek Grezian erromatarren aurkako jarrera sortzen ari zela…
Hispaniar jatorriko geografoa. Julio-klaudiotar enperadoreen garaian bizi izan zen eta K.o. 45. urtearen inguruan hil zen. De Chorographia lana idatzi zuen, hiru liburukikoa, eta, hor, K.o. i. mendearen hasierako mundua deskribatu zuen,…
Beste egile askoren kasuan bezala, Aurelio Prudentzio Klementeri buruz dakigunetik zati handiena bere obretan bere buruari buruz idatzi zuen gutxia da. 348. urte aldera jaio zen, kristau-ingurune bateko familia…
Klaudio Ptolomeo Alexandrian bizi zen greko-egiptoar jatorriko zientzialaria izan zen, bai eta erromatar hiritarra ere. K.o. ii. mendean bizi izan zen eta astrologiari, matematikari, musikari eta, batez ere, geografiari buruzko…
Brontzezko taula. Arren aurkitu omen zen, baina, seguru asko, Iruñekoa zen. Gaur egun, ordea, desagertuta dago. Abegi- eta patroi-itun bat jasotzen du testuak: Materno et Br[a]d[ua] / co(n)s(ulibus)…
Ravennatis anonymi Cosmographia, edo Ravenate, xiii. mendean idatzitako eskuizkribu baten bidez iritsi da gurera, baina badakigu Ravenan jaiotako edo han bizi zen egile ezezagun batek idatzi zuela vii. mendearen bigarren…
Ezer gutxi dakigu S. Ponpeio Festori buruz. K.o. ii. mendeko erromatar gramatikaria izan zen, eta, zenbait ikertzaileren ustez, haren izen osoa Sextus Pompeius Festus izan zitekeen. De verborum significatu izeneko…
Espainiako Gobernuaren Berreskuratze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren esparruan Next Generation EU funtsek finantzatutako proiektua
Laguntzaileak:
