YBARRA BERGÉ, Javier de (Bilbao, 2 de julio de 1913 – Zeanuri, Bizkaia, 18 de junio de 1977)
Segundo de los seis hijos del matrimonio de Gabriel Ybarra de la Revilla (5 de abril de 1877) y Elvira Bergé Salcedo, nació en Bilbao el 2 de…
NOTITIA VASCONIAE
Sarrerak
Euskal Herriko historialari, jurista eta pentsalari politikoen hiztegia. Arakatu haien ibilbideak eta obrak, gure historiaren garaietan zehar.
Hiztegia
Sarrera guztiak
YGARTUA LANDECHO, Francisco de (también Francisco de Igartua) (Deusto, Bizkaia, 13 de noviembre de 1909 – Getxo, Bizkaia, 5 de noviembre de 1997)
Hijo de Manuel de Igartua Perla y Carolina Landecho de la Cuadra Salcedo. Fue el segundo de siete hermanos y hermanas: Fernando, Francisco, Asunción, Emilia, Concepción, José Luis…
YTURBIDE [ITURBIDE], Pierre (Baiona, 1849ko uztailak 5 – Baiona, 1921eko uztailak 15).
Pierre Yturbide, lanbidez legegilea eta afizioz artxibozaina, Baionan sortu zen. Zuzenbideko ikasketak Baionan hasi eta Bordeleko unibertsitatean bukatu zituen. 1875eko ekainaren 30an, Des garanties accordées à la personne…
ZABALA ACEDO, Manuel Jose. Villafuertesko III. Kondea (Ordizia, Gipuzkoa, 1772ko azaroaren 7a – Altzo, Gipuzkoa, 1842ko urriaren 6a.
Ordiziako Zabalatarren sortetxean jaio zen. Hura Gipuzkoako landa-eremuko lurjabeen leinu nagusietako bat izan zen. Txikitatik, Tolosan bizi izan zen eta, 19 urte zituela, Tolosako alkatea izan zen. Horrela,…
ZABALA ALLENDE, Federico (goitizenez, L. Allende) (Bilbo, 1877ko abuztuak 18 – Getxo, Bizkaia, 1962ko abuztuak 15).
Aita Zornotzakoa zen, eta familiak «Ogena de medio» (Ogena Erdikoa) izeneko etxola bat zuen han, Boroa auzoan. Nekazari-familia bat zen, jabe nagusien artean ez zegoena. Denborarekin Bilbora joan…
ZABALA MIRANDA, Jose (Bilbo, XVIII. mendea).
Ezin izan dugu bildu haren bizitzaren berri askorik, baina Jaurerriko diputatu edo ordezkari gisa agertzen zaigu Gortean, 1745 arte «merkataritzaren transmigrazioaren» auzian esku hartzeko ardurarekin. Bizkaiak bertako merkataritzaren…
ZABALA OZAMIZ-TREMOYA [ZABALA OZAMIZ-TREMOIA], Angel (goitizenak: Kondaño, Yokonda, Acharrekua, Artaditarra eta Azkonarra) (Gautegiz-Arteaga, Bizkaia, 1866ko maiatzak 26 – Madril, 1940ko urtarrila)
Gautegiz-Arteagan jaio zen 1866an. Familiak denboraldi batzuk herri horretan igarotzen zituen, Tabernasarre amaren baserrian, eta beste batzuk Gernikan, bere aitak, Angel Zabala Arrotegik, bulegoak zituen herrian, aita itsasgizona…
ZABALETA, Miguel (Errenteria, Gipuzkoa, 1581 – Errenteria, Gipuzkoa, 1648).
1581eko apirilaren 6an jaio eta 1648ko abuztuan hil zen Errenterian (Gipuzkoa), batxiler graduatu zen eta bere jaioterriko Andre Mariaren Jasokundearen parrokiako bikarioa izan zen, 1606ko ekainetik, hirurogeita zazpi…
ZALBA LABARGA, Jose (Lizarra goitizena) (Lizarra, Nafarroa, 1883ko abenduak 20 – Iruñea, 1947ko apirilak 29).
Latinista, irakaslea eta literatoa. Erlijio-ikasketak hasi zituen apaiz izatera iritsi gabe. Arturo Campionen idazkari eta lagun mina izan zen, eta bizitzako azken urteetan testuak eta gutunak irakurtzen zizkion.…
ZAMACOLA Y OCERIN, Juan Antonio (Juan Antonio Zamakola Otzerin) (Dima, Bizkaia, 1758ko urtarrilak 25 – Madril, 1826ko martxoak 24).
Santiago Izaga-Zamacolaren eta Maria Ocerinen semea, zenbait lursail eta burdinolen jabe zen familia aberatsean jaio zen. Apaizak ziren bere zor- tzi anaietarik bi, eta horietako bat Juan Domingo…
ZAMACOLA Y OCERIN, Simon Bernardo (Simon Bernardo Zamakola Otzerin) (Dima, Bizkaia, 1759ko abuztuak 20 – Dima, Bizkaia, 1809ko azaroak 23).
Arratia ibarreko handikien familia apal samarrean jaio zen, eta, gerora, Simon Bernardoren bizitzan zehar, mailaz igo zen. Bere anaia Juan Domin- gok Valladolid eta Salamancako Unibertsitateetan ikasi zuen,…
ZAPATERO PEREZ, Felix (Cero goitizena) (Valtierra, Nafarroa, 1885eko uztailak 4 – Iruñea, 1944ko uztailak 22).
Mexikon eta Kuban ibili ondoren, urte batzuetan mediku aritu zen armadan, eta bere jaioterrira itzuli zen behin betiko. Bertan, medikuntza eta idazketa uztartu zituen. La Voz de Navarra…
ZARATIEGUI CELIGUETA, Juan Antonio (Juan Antonio Zaratiegi Zeligueta) (Erriberri, Nafarroa, 1804ko urtarrilaren 27a – Utrera, Sevilla, 1873ko urtarrilaren 28a).
Lehen haurtzaroa Independentzia Gerraren giroan igaro zuen, eta horrek gogor markatu zuen, Zumalakarregiren biografian adierazten zuenari erreparatuz gero, behintzat: «Oraindik gu haurtzaroan, gure herrialdea atzerriko uztarria astintzen saiatzen…
ZARRABEITIA, Juan Jose de (Bizkaia, XIX. mendearen lehen erdia).
Ez dugu autore honen datu bibliografikorik ezagutzen. Bere obra bakarra Defensa de Los fueros de Vizcaya (1837) izenburua duen opuskulua da, Pedro Lemonauria abokatu eta idazle liberalaren obrari…
ZAVALA (o ZABALA) Y ALCÍBAR-JAUREGUI, Federico de (Tolosa, Gipuzkoa, 13 de enero de 1916 – Villabona-Amasa, Gipuzkoa, 2 de octubre de 1993)
Descendiente de los Zavala de Ordizia y del conde de Villafuertes, era hijo del político integrista y presidente de la Diputación guipuzcoana durante varios mandatos Ladislao de Zavala…
ZORRILLA ECHEVERRIA [ZORRILLA ETXEBERRIA], Pedro Emiliano (Lizarra, Nafarroa, 1872ko ekainak 26 – Madril, 1957ko otsailak 5).
Filosofia eta Letretan eta Zuzenbidean lizentziatua, Madrilgo Unibertsitatean. 1913an, Lleidako Bibliografia-Mariana akademiako lehen saria irabazi zuen, Lizarrako Puyko Andre Mariaren irudi eta santutegiaren memoria deskribatzaile eta historikoarekin. Hori…
ZOSIMO(V. mendeko bigarren erdia – VI. mendeko lehen herena).
Zosimok komitearen —comes— titulua izan zuen eta Ekialdeko Erromatar Inperioko ogasunaren abokatua izan zen, baina hari buruz dakigun gutxia berak bere obran zeharka kontatzen duena baino ez da.…
ZUAZNAVAR FRANCIA, Jose Maria (Jose Maria Zuaznabar Frantzia) (Donostia, 1764ko abenduaren 17a – Donostia, 1840ko uztailaren 7a).
Gipuzkoako familia sustraitu baten oinordekoa izan zen. Familiak ondare handia eta errenta ugari zituen eta, gainera, lotura sendoak, bai administrazioan, bai Monarkiaren gortean. Jose Maria Zuaznavarrek bere ondarea,…
ZUBELDIA INDA, Martín (nombre religioso Gumersindo de Estella) (Estella/Lizarra, Navarra, 11 de noviembre de 1880 – Pamplona/Iruña, 7 de noviembre de 1974)
Tercer hijo de los nueve que tuvo el matrimonio formado por Juan Antonio Zubeldia Elizondo y Asunción Inda León, nació en Estella/Lizarra en 1880, donde su padre regentaba…
ZUBELDIA INDA, Nestor (Lizarra, Nafarroa, 1878ko irailak 8 – Iruñea, 1963ko otsailak 27).
Lizarran jaio zen, Antonio Zubeldiak eta Asuncion Indak osatutako familian. Bederatzi seme-alabatik bigarrena izan zen: Antonio, Emiliana, Martin, Eladia, Gumersindo, Felix, Candido eta Alejo. Horietatik bi nabarmendu ziren…
ZUBIZARRETA AZKOITIA, Kandido (Cándido Zubizarreta) (Usurbil, Gipuzkoa, 29 de noviembre de 1912 – Arantzazu, Oñati, Gipuzkoa, 4 de septiembre de 2005)
Kandido Zubizarreta Azkoitia, bibliotecario y archivero del santuario de Arantzazu durante largo tiempo, nació en Usurbil el 29 de noviembre de 1912. Tras estudiar durante sus primeros años…
ZUDAIRE HUARTE, Eulogio (nombre religioso Crisanto de Iturgoyen) (Iturgoyen/Iturgoien, Guesálaz/Gesalatz, Navarra, 21 de enero de 1915 – Lekaroz, Baztan, Navarra, 2 de enero de 1991)
Hijo de Urbano Zudaire y Teodora Huarte, cursó las primeras letras en Eraul y Lezaún/Lezaun entre 1921 y 1926, pues su padre ejercía como maestro de escuela de…
ZUMALACARREGUI IMAZ, Miguel Antonio de (Miguel Antonio Zumalakarregi Imatz) (Idiazabal, Gipuzkoa, 1773ko otsailaren 21a – Madril, 1846ko maiatzaren 1a).
Miguel Antonio familia aberats batean jaio zen. Aita eskribaua zen, eta amaren anaiak goi-mailako militarrak eta elizgizonak. Hamar anaia-arreba izan zituen, Tomas barne, bera baino hamabost urte gazteagoa.…
ZUMALDE ROMERO, Iñaki (seudónimos Jose de Lizarralde, Izeta) (Oñati, Gipuzkoa, 3 de febrero de 1926 – Oñati, Gipuzkoa, 24 de septiembre de 2011)
Nacido en Oñati, hijo de Juan, marmolista y ciclista de cierta fama en su época, y de Carmen, ama de casa. Fue el primero de 10 hermanos que,…
