Euskal Herriko Zuzenbide Historiko eta Autonomikoaren Sinposioak

Iura Vasconiae XVI. Sinposioak 1979ko Gernikako Estatutuaren erreforma proposamenekin lotutako gai sorta zabala jorratu nahi du. Kultur komunitatearen esparruan partekatzen diren autogobernu-tituluetatik abiatuta, Euskal Autonomia Erkidegoko gobernantzaren arazoak, horrek Europan eta munduan duen proiekzioa eta estatutu-itun berria betetzeko bermeak aztertuko dira. Hartutako ikuspegiak erreforma gaietan proposamen berritzaile berriak ekarri nahi ditu, komunitate akademikoak eztabaidatu eta […]

2015eko abenduan argitaratu zen Fede eta leialtasun iraunkorrenaren ezkutua [Bizkaiko Jaurerri Txit Noble eta Leialarena] lanaren edizioa, Euskal Herriko Pentsamendu Politiko eta Sozialaren Testu Klasikoen Bildumaren barruan (Euskal Herriko Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua). Sinposio honek obra hori eta hura idatzi zen garaia aztertzen ditu, kontuan hartuta Bizkaiko Jaurerriko kontsultoreen ikuskera historikoa eta ekoizpen doktrinala zintzo jaso […]

Nafarroako Foru Berria onartutako azken foru zibil konpilazioa izan zen, eta bere berrikusketa integrala berriro ere atzerapen egoeran kokatzen du Nafarroako Foru Komunitatea. Nafarroak ez du oraingoz aurre egin kodifikazio erronkari, Balearrek (1990), Euskal Autonomia Erkidegoak (1992, araua eguneratua 2015eko ekainaren 25eko 5/2015 Legean, Euskal zuzenbide zibilari buruzkoan), Galiziak (1995 eta 2006), Valentziak (2007), Kataluniak […]

Gernikako Estatutua onartu ondorengo Vasconiako historiak —hainbeste itxaropen piztu zituenak— gertaera frustragarrien multzo bat osatzen du sustatzaileentzat, eta azken bosturtekoan larriagotu egin da krisi ekonomiko oso sakon baten ondorioz. Egungo egoera 1979tik aurrera kateatutako gertaeren bidez azaltzen da. Sinposio honek prozesu zail horren funtsezko koordenatuak aztertu nahi ditu, baita 1982ko Nafarroako Foru Hobekuntzatik aurrera sortutakoak […]

Euskal Autonomia Erkidegoaren eta Nafarroako Foru Komunitatearen egungo egoera instituzionala, bere argi-ilunekin, Trantsizioaren lehen urteetan gertatutakoan oinarritzen da. Erbestean zegoen Eusko Jaurlaritzaren zilegitasunean oinarrituta, 1976-1979 urteetako ahalegin handienak Gipuzkoako eta Bizkaiko Kontzertu Ekonomikoa berreskuratzera eta Arabakoa mantentzera bideratu ziren. Etorkizun autonomikoa prestatu behar zen, herrialdea normalizatzen eta Vasconiako lurraldeen estatus berezia defendatzen lagunduko zuen behin-behineko […]

1834an hasitako foralitatearen krisia 1876ko uztailaren 21eko Lege abolitzailearekin amaitzen da modu gogorrez, eta Euskal Herriko lurraldeetan autogobernuaren aldarrikapena berregituratzeko aldia irekitzen du. Alde batetik, Kontzertuak eta Hitzarmen Ekonomikoak lortzea sendotzen da. Eta, bestetik, foru berreskurapenaren aspirazioaren zailtasunen aurrean, 1917an Diputazioek Gobernuari bidali zioten Mezuan agerian jarri ziren bezala, kataluniar bidearen jarraipena gertatzen da -Eskubide […]

Fedhav-ek Sinposio berri honetan aurreko edizioan hasitako lerroa jarraitu nahi du, Baionako eta Cadizko Konstituzioen eta Vaskoniako lurraldeetan Foruen arteko harremanari buruzkoa izan zena. Horregatik, oraingo honetan Konstituzio liberalen eta Konstituzio historikoen arteko harremana aztertuko da, lehenik eta behin 1834, 1837, 1845, 1869 eta 1876ko testu konstituzionalen foru sistemari buruzko irekiera edo itxiera aztertuz. Ondoren, […]

XVIII. mendearen amaieran bi iraultza demokratiko handi gertatu ziren: Ipar Amerikako kolonia ingelesena eta Frantziakoa. Frantziako Iraultza, Konbentzioaren eta gero Napoleonen bidez Europako kontinentean hedatua, 1808tik aurrera indarrez sentitu zen Iberiar Penintsulan. FEDHAVen IX. Sinposioak Vasconia zaharreko lurraldeetan frantses presentzia militarrak izan zuen eraginaren azterketa politikoa proposatzen du, eta Baionako eta Cadizko proiektu konstituzionalek Espainiako […]

VIII. Sinposioak, “Nazio anitzeko gizarteak eta konstituzio-aldaketa” izenekoak, mendebaldeko munduko estatu horiek aztertzen ditu, zeinen zati batzuetan gaur egun desadostasun-moduak agertzen diren, beren berezitasun kulturalaren (zentzu zabalean) eta politikoaren tratamendu konstituzionalari dagokionez. Zehazki, honako hauei egiten diegu erreferentzia: Kanada (Quebec), Britainia Handiko Erresuma Batua (Eskozia), Belgika eta Espainia (Katalunia, Euskal Herria), eta, berrikuntza gisa, Italiako […]

Ezaguna da Ogasunak Europa mendebaldeko formazio politiko nagusi edo bigarren mailakoen eraikuntzan duen garrantzia. Lehenik eta behin, Vasconiako lurraldeak kokatu diren edo harremanetan egon diren erresumetako Ogasunaren bilakaeraren ezaugarriak aztertzen dira, Erdi Aroan eta Aro Modernoan. Garrantzitsua da, ondoren, Nafarroako “Estatu Ogasunaren” sorrera eta erresumako zerga-estrategiak ezagutzea, baita Erdi Aroan Arabako, Gipuzkoako eta Bizkaiko menpeko […]

«Armada Baskonian» izenburu orokorraren pean, alde batetik, Baskoniako lurraldeen defentsa historian zehar nola antolatu zen eta lurralde horiek errege- eta estatu-armadei egindako ekarpenak aztertzen dituzten azken ikerketak partekatu nahi ditugu. Helburu horrez gain, gabeziak zuzentzeko ikerketa behar duten gaiak identifikatzea ere bilatzen da, behin planteatuta erantzunik jaso ez duten galderei erantzutea, eta landutako ikerketa-eremuetan auziaren […]

Gizartea osatzen zuten hainbat taldek gizartean zuten egoera eta lekua ezagutu eta ulertzea, haien baldintza juridikoaren ondorioz, hau da, haiek lotuta zeuden arau anitzen ondorioz eta haien gizarte-estatusa zehazten zuten arau horien ondorioz. Vaskoniaren panorama arlo honetan oso zabala eta askotarikoa da, bai talde batzuen presentzia osatzen duten lurralde batzuetan edo batean bakarrik ematen zelako, […]

Egungo udalerriaren izaera juridikoaren eta eskumen-eremuaren ulermena hobetzea, erakunde honen bilakaera historikoa kontuan hartuta. Udal autonomia denboran kokatu eta municipium erromatarraren aurrekaria eta hiri-bizitza sozialaren Erdi Aroko berreskurapena aztertzea komeni da, salbuespenean eta erresumetako lurralde-botereen aurrean autonomiaren oinarritutako tokiko ordenamenduek babestuta. Bestalde, XIX. mendeko udal konstituzionala hasierako fasean Zuzenbidearen aurrean berdinak ziren herritarrek osatutako gizarte […]

III. Sinposioak jabetza kolektibo eta familiarraren arloko araudia aztertu nahi du, erakunde bereizgarrienak deskribatu eta sistema tradizionalaren eraldaketa handiak aztertu azken bi mendeetan, Estatu konstituzionala eta Kodifikazioa ezarri ondoren. Vasconian, jabetza komunalak eragin eta pisu berezia duen elementu bereizgarria osatzen du familia-ondarearen osotasuneko transmisioa bermatzen duten erakunde zibil desberdinetan, bai ezkontza-kapitulazioen bidez, bai mortis causa. […]

II. Sinposioaren helburua da Vasconiako lurraldeetako Merkataritza Askatasunari eta Aduanei buruzko hitzaldi eta komunikazio sorta bat biltzea. Erdi Arotik etenik gabe gauzatutako Merkataritza Askatasunaren praktikak sakon baldintzatu zituen Nafarroako Erresumako, Bizkaiko Jaurerriko, Arabako Hermandadeko eta Gipuzkoako Probintziako erakundeak eta biztanleen pentsamoldea. Merkataritzak, nabigazioak eta garraioak herrialdearen berezko pobrezia arintzea ahalbidetu zuten.

I. Sinposioa XVIII., XIX. eta XX. mendeetako zenbait pertsonaia garrantzitsu aztertzera bideratu zen, Euskal Zuzenbidearen azterketarekin edo sorrerarekin zerikusia izan dutenak Euskal Autonomia Erkidegoan, Nafarroako Foru Komunitatean eta Ipar Euskal Herrian.