Nafarroako Foru Berria onartutako azken foru zibil konpilazioa izan zen, eta bere berrikusketa integrala berriro ere atzerapen egoeran kokatzen du Nafarroako Foru Komunitatea. Nafarroak ez du oraingoz aurre egin kodifikazio erronkari, Balearrek (1990), Euskal Autonomia Erkidegoak (1992, araua eguneratua 2015eko ekainaren 25eko 5/2015 Legean, Euskal zuzenbide zibilari buruzkoan), Galiziak (1995 eta 2006), Valentziak (2007), Kataluniak (2010), Aragoik (2003 eta 2011) eta, are gehiago, Asturiesek bai erantzun dioten bezala, non 1998az geroztik Asturiesko ohitura-zuzenbideari buruzko Batzorde bereziak lan handia egin duen bere zuzenbide propioa biltzeko, Espainiako Konstituzioaren 149.1.8. artikuluak irekitzen dituen aukerak aprobetxatuz.
Foru Berriaren zaharkitzea hainbat eremutan ageri da. Konpilazioak akats teknikoak ditu, eta horiek barne-inkoherentziak sortzen dituzte; horren arrazoia da, neurri handi batean, 5/1987 Foru Legeak 1973ko testuko erakunde tradizional batzuk aldatu zituela, baina beste batzuk ez.
Bestalde, lau urte baino gehiago igaro dira 2011ko martxoaren 28ko 60. zenbakiko NAOn argitaratutako gurasoen bizikidetzaren hausturaren kasuan seme-alaben zaintza arautzen duen 3/2011 Foru Legeak bere Hitzaurrean adierazi zuenetik: “Gobernuari agintzen zaio urtebeteko epean Nafarroako Foru Berria aldatzeko Foru Lege proiektu bat aurkeztea Familia Zuzenbideari dagokionez, mota honetako erreforma baten egoitza naturala, osatu behar duen sistema koherente bat eratzeko gainerako erakundeekin integratuz”. Agindua indartu egin zen Legearen Lehen Azken Xedapenean, zehazten baitu: “Nafarroako Gobernuak, Foru Lege hau indarrean sartu eta urtebeteko epean eta Foru Zuzenbide Zibileko Aholku Kontseiluaren txostena jaso ondoren, Nafarroako Parlamentuari Nafarroako Foru Berria aldatzeko Foru Lege proiektu bat aurkeztuko dio Familia Zuzenbideari dagokionez”. Nafarroako Gobernuak ez du gaur arte ekimen garrantzitsurik burutu horri dagokionez, Nafarroako Foru Zuzenbide Zibileko Aholku Kontseiluak egindako ikerketa merituzkoa izan ezik, hala ere, legegintza proposamen zehatz batean gauzatu ez zena, eta Nafarroako Parlamentuak ere ez du kontuan hartu bere aginduaren betetze ezari buruz.
Indarrean dagoen zuzenbide positiboari dagokionez, egokia dirudi Eskubide errealen arloko erregulazioak, batez ere gainalderatze-eskubideari, berme errealei edo komisio-ituna onartzeari dagokienak. Ez da gauza bera gertatzen ondasun-zuzenbidearekin: ez du zentzurik Foru Berriak ondasun-erkidego mota desberdinak arautzen jarraitzeak (III. titulua) erakunde publikoen ondareari eragiten diotenean. Kontuan izan behar da Nafarroako Toki Administrazioari buruzko uztailaren 2ko 6/1990 Foru Legeak eta haren erregelamenduek ondasunei eta administrazio-izaerako ondasun eta eskubideen erkidegoei buruzko xedapenak jaso dituztela.
Nafarroako Foru Berriaren zaharkitasuna gutxiago nabaritzen da betebeharren eta kontratuen arloan. Baieztatu daiteke, are gehiago, araudia Kode zibilarena baino aurreratuagoa dela, 1900eko BGB eta 1942ko Codice italianoaren jarraibideak jarraitu baitzituen. Azpimarratzekoa da azken zuzenbide gorputz hauek geroago erreformatu zirela, baina Nafarroako Konpilazioak ez zuela hori egin.
Urteak igaro ahala, zalantzan jartzen da Foru Berriko artikulu askoren historizismo laua, bereziki ezkontzako zuzenbide ekonomikoari buruzkoena; horiek nahitaez aldatu behar dira, hala nola ezkontza-krisiaren kasuan dohaintzak errebokatzeko diziplinan (76. legea), ezkontzako ondasun-araubideari dagokionean (82-104 legeak) eta bigarren edo ondorengo ezkontzetako ondasun-araubidean (105-111 legeak). Are premiazkoagoa da, badaezpada, fideltasun-usufruktu legalaren diziplina dibortzioaren, izatezko bikoteen eta ezkontza homosexualaren araudiaren aurrean egokitzea. Bigarren ezkontzako gurasoen seme-alaben oinordetza-eskubideei buruzko 272. legea berrikusteko beharra adierazi da.
Nafarroako Zuzenbide zibila eguneratzeko beharra, halaber, zuzenbide pribatuaren komunitarizazio edo europeizazio testuinguruaren premiei erantzuten die, kontinenteko ordenamendu juridikoen arteko hurbilketa bat postulatzen dutenak, zuzenbide zibil propio baten existentziaz uko egin gabe. Beharrezkoa litzateke Espainiako Gobernuak legeen eskualdeen arteko gatazkak konpontzea, bereziki ezkontza-araubide ekonomikoari dagokionez. Arazo hauek bereziki eragiten diote Nafarroako zuzenbide zibilari, 2000ko uztailaren 3ko 6/2000 Nafarroako Foru Legeak, bikote egonkorren berdintasun juridikoari buruzkoak, frogatu ahal izan duenez, 2013ko maiatzaren 23ko BOEn argitaratutako 2013ko apirilaren 23ko 093/2013 Konstituzio Auzitegiaren Epaiaren bidez partzialki baliogabetua.
Harrigarria gertatzen hasi da Nafarroako Konpilazioaren zati batzuen zaharkitzearen, foru-legegintza zibilaren sakabanaketa desberdinaren eta Estatuko autonomia-konpilazioak/kodifikazioak hartzen ari diren modernitatearen arteko kontrastea. Beste behin ere, Foru Komunitatea atzerapen nabarian geratu da zuzenbide zibila eguneratzeko prozesuan. Nafarroako Foru Zuzenbide Zibilaren Kontseilu Aholkulariak, otsailaren 6ko 9/2006 Foru Dekretu bidez foru-zuzenbide zibilaren azterketa garatzeko eta sustatzeko sortuak, ez du inolako erreformarik zehaztu.
Foru Berriaren zaharkitzea eta araudi zibil sakabanatu baten arazoak Nafarroako Foru Zuzenbide Zibilaren Lege baten bidez gainditu beharko lirateke, egungo erakundeak eta Nafarroako erakunde historiko positibizatuak erreformatzera bideratua, XXI. mendeko errealitate sozialera eguneratuz edo egokituz.
