Euskal Autonomia Erkidegoaren eta Nafarroako Foru Komunitatearen egungo egoera instituzionala, bere argi-ilunekin, Trantsizioaren lehen urteetan gertatutakoan oinarritzen da. Erbestean zegoen Eusko Jaurlaritzaren zilegitasunean oinarrituta, 1976-1979 urteetako ahalegin handienak Gipuzkoako eta Bizkaiko Kontzertu Ekonomikoa berreskuratzera eta Arabakoa mantentzera bideratu ziren. Etorkizun autonomikoa prestatu behar zen, herrialdea normalizatzen eta Vasconiako lurraldeen estatus berezia defendatzen lagunduko zuen behin-behineko egitura instituzional bat ezarriz, 1978ko Estatuaren Konstituzio berriaren eztabaidan. Nafarroak, bere aldetik, Hitzarmen Ekonomikoa eta 1841eko abuztuaren 16ko Legetik eratorritako erregimena mantendu zituen. Alderdien adostasunari esker, orduan lorpen garrantzitsuak lortu ziren. Konstituzioak bi Komunitateentzat estatus berezia ahalbidetu zuen, lehen xedapen gehigarria sartzean, nazionalitateen eta eskualdeen arteko bereizketatik haratago doan esparru batean kokatzeko aukera eman baitie.





