Karguak eta lanbideak
Irakaslea
Ibilbidea
XIX. mendearen erdialdetik aurrera hainbat hiritan irakasle aritu ondoren, 1883an Logroñoko Eskola Normalean sartu zen, eta bi urte geroago Nafarroakoan. Bilboko Eskola Normalean amaitu zuen Irakaskuntza.
Eskolako argitalpenen esparruan egindako ekarpenengatik nabarmendu zen, baita Nafarroan egindakoen artean oparoena izateagatik ere, 36 lan baino gehiago ezagutzen baitira. Horien artean oso gai zabaleko eskuliburuak, atlasak, metodoak eta abar daude, eta horietako batzuk askotan berrinprimatu ziren.
Obra geografikoen artean, Atlas de la provincia de Navarra acompañado de una breve descripción geográfica nabarmentzen da, 1886an argitaratua. Nafarroako Geografiari eskainitako lehen eskola-liburu ezaguna da, eta zerrenda eta deskribapen izaera du, mapa multzo batetik abiatuta. Nafarroa osoko korografiko batekin hasten da, haranetan banatutako beste batekin jarraitzen du, eta baita Erribera eta mendigunearen beste batekin ere, ingurune fisikoari eta giza inguruneari buruzko dagozkion azalpenekin. Kartografia horren ondoren, probintzia banatzen hasten da, lehenik, mendiaren mapa batekin; bigarrenik, Erriberako beste mapa batekin; eta, hirugarrenik, bost barruti judizialetako beste batekin. Atlasaren amaierara arte, serieak barruti judizial bakoitzaren mapa batekin, buru bakoitzaren plano batekin eta bakoitzaren deskribapen luze batekin jarraitzen du. Prozesu horretan, giza kokaleku txikienetaraino jaisten da, horiek lotzen zituzten komunikazio-bideei jarraituz. Arreta berezia jarri zuen herri guztietako biztanleak, hango gertaera historikoak eta datu sozioekonomikoak emateko orduan.
Azken batean, argitalpen hau, neurri handi batean, izendegi gisa kalifika daiteke. Informazioa, testuaren hasieran Ibarluceak berak adierazten duen bezala, hainbat egileren lanetatik hartu zen, Madoz, Ramirez Arcas, Ochoa eta Yanguas, besteak beste.
1890. urtean, Compendio de Historia de España argitaratu zuen. Egitura klasikoena du: Historia zaharra, Erdi Arokoa eta modernoa, baina, horren amaieran, 1814az ondoko gertaerak Historia garaikide gisa aurkezten ditu. Amaieran, «Compendio de la Historia del Reino de Navarra» jasotzen du. Ondoren, «Breve reseña del Reino de Aragón», «Origen del Condado de Barcelona», «Origen del Reino de Portugal» eta «Origen del Condado de Castilla» daude.
Erdi Arotik aurrera, erregeak dira historia guztiaren haria, denak gerra gertaera nagusiekin eta bere erregealdiaren zenbait gertaera instituzionalekin zerrendaturik. Egilearen ustez, Espainiako historiaren gorputza, aro modernora arte, Leongo eta Gaztelako erreinuen bilakaeraren inguruan egituratzen da.
Ibarlucearen irakasle lanbidea zela eta, irakurketa estentsiboa izeneko genero didaktikoa erabili zuen: Gaztela, Leon, Nafarroa eta Aragoiko errege bakoitzaren gertaerak eta pasadizoak kontatu zituen behin eta berriz eta xehetasunez josita; hori dela eta, 238 orrialdera iritsi zen.
Historia «bizitzaren maisu» gisa aurkeztea da bere helburua. Gazteek jakin beharko lukete «maiz etorkizuna irudika dezakegula iraganari buruz Historiak ematen digun» ezagutzari esker. Testu osoak bere kristau-sinesmenen eragin nabaria du, haren lan guztiek bezalaxe.
Aurreko lanaren urte berean, 1890ean, Compendio de la Historia de Navarra, destinado a las escuelas de la misma argitaratu zuen. Lana, haur-irakaskuntzari zuzendua, irakurketaren generoan sartuko litzateke, hala adierazi baitzuen egileak berak hitzaurrean.
Argitalpenaren egitura Nafarroako errege-erreginen harremanaren inguruan dago egituratua, narrazioaren amaieran Gaztelak Nafarroa anexionatu zuenekoa aipatuz, nahiz eta amaieran errege-zerrenda gehitzen duen, eta, ondoren, erregeorde guztiak. Aurreko lanean adierazi bezala, Historia «bizitzaren maisua» da, eta bere helburuak aberri-maitasuna garatzea, bertuteak mirestea eta bizioetatik ihes egitea dira. Nabarmentzekoa da Nafarroako Erresuma Baskoiek sortu zutela aipatu zuela, eta baita 716. urtean Nafarroako erregea, Garcia Jimenez, tronuratzeko egin zen ekintzaren deskribapena ere. Gertakari hori agertu zen lehen aldia izan zen, eta, handik aurrera, Nafarroako historiari buruzko eskola-liburuetan betiko geratu zen.
Obrak
Nociones de Geografía Universal, Iruñea, 1880.
Atlas de la provincia de Navarra, acompañado de una breve descripción geográfica, Iruñea: Sisto Díaz de Espadaren inp., 1886.
Compendio de la historia de Navarra, destinado a las escuelas de la misma, Iruñea: Espadaren inp., 1890 (Iruñea: Teodoro Bescansaren inp., 1910).
Compendio de Historia de España, Iruñea: Díaz espada, 1890.
Atlas Geográfico Universal, Iruñea: Díaz espada, 1891.
Nociones de Agricultura, Iruñea: Lizaso Hnos., 1891.
Ejercicios teórico-prácticos de Aritmética, Iruñea: Casiano Díaz, 1893.
Compendio de geografía de Navarra, Iruñea: Nicolás Marcelinoren inp., 1893 (Iruñea: Aramendía y Onsalo, 1907).
Lecciones teórico-prácticas de Gramática, Iruñea: Lizaso hermanos, 1893.
Nociones de Urbanidad, Iruñea: N. Marcelinoren inp., 1895.
Epítome de Gramática para niños, dividido en tres grados, Iruñea: N. Marcelinoren inp., 1907.
Bibliografia
BERRUEZO ALBÉNIZ, R., «Las conferencias pedagógicas de Navarra, 1887- 1901. La difícil puesta en marcha de la formación permanente de maestros», Huarte de San Juan. Geografía e Historia, 18 (2011), 415-439. or.
SOTO ALFARO, F. Manuales escolares de primera enseñanza editados en Navarra de 1800 a 1912, Madrid: UNED, 2015.
