Karguak eta lanbideak
Legegilea, artxibozaina
Ibilbidea
Pierre Yturbide, lanbidez legegilea eta afizioz artxibozaina, Baionan sortu zen. Zuzenbideko ikasketak Baionan hasi eta Bordeleko unibertsitatean bukatu zituen. 1875eko ekainaren 30an, Des garanties accordées à la personne et aux biens de l’orphelin en tutetelle, en droit romain et en droit français izenburupean Doktore tesia aurkeztu zuen. Yturbideren tesia Bordaleko Cadoret inprimategiak argitaratu zuen 1875an. Urte berean Baionara itzuli zen legelari lanetan aritzeko.
1889ko abenduaren 31an zoritxarreko sute batek Baionako liburutegia suntsitu zuen, bertan bildurik aurkitzen ziren Ipar Euskal Herriko artxiboen atal osoak betirako errauts bihurtuz. 1790 eta 1820 bitarteko artxiboak izan ziren gehien kaltetuak. Egoeraz penaturik, Baionako Société des Sciences et des Arts elkarteak Herriko Etxeari suak erre ez zituen artxiboak sailkatu eta horien artean interesgarrienak zirenak argitaratzeko proposamena luzatu zion.
1890eko maiatzaren 7an Baionako Herriko Etxeak proposamena onartu ondoan, batzorde bat osatu zuten Baionan aurkitzen ziren artxiboak sailkatu, zerrendatu eta argitaratzeko. Batzorde horren kide, besteak beste, Pierre Yturbide izendatu zuten.
Baionako artxiboen batzordeak Erdi Aroko izkribuen transkripzioa eta argitaratze lana hiru ataletan burutu zuen. 1892an Baionako artxibategian aurkitzen zen erregistro zaharrena argitaratu zuten, 1336ko Livre des Établissements edo Legeen Liburua. 1896an berriz, Délibérations du Corps de ville. Registres Gascons (1474-1514) gaskoieraz idatziriko eskuizkribuen lehen bilduma argitaratu zuten. 1898an izkribuen bigarren bildumak (1514-1530) ikusi zuen argia. Azkenik, 1901 eta 1906 bitartean Délibérations du Corps de Ville frantsesezko izkribuen bilduma argitaratu zuten, bi ale ezberdinetan. Lehen tomoan 1565 eta 1580 bitarteko idatziak bildu zituzten, bigarrenean berriz 1580 eta 1600 bitartekoak.
Lapurdiko historiari eta euskararen historia sozialari ere ekarpen handia egin dioten hainbat izkribu argitaratu zituen.
Frantziako iraultzaren bezperetan 1789ko Estatu Orokorrei Lapurtarrek eta Baionarrek bidali kexuen bildumak Cahier des doléances de Bayonne et du pays de Labourd pour les Etats Généraux de 1789 argitaratu zituen, frantsesezko eta euskarazko bertsioan.
Aurkikuntza eta argitalpen deigarriena Ahetze herriko euskarazko erregistroa da inondik ere. Frantziako Iraultzaren garai zurrunenetan, 1792 eta 1798 bitartean Ahetze herriko etxeko bildumak euskara hutsez agertzen zaizkigu. Aurkikuntza honek Iraultza garaiko ustezko hizkuntza politika hertsatzailearen alboan bestelako errealitate soziolinguistikoa biziraun zuela ekarri zuen argira, eremu publiko eta politikoan ere euskaraz egiten zela aditzera emanez.
Lapurdi eta Baionako historiari loturiko izkribu andana argitaratu zuen RIEV, Gure Herria edo Baionako zientzia agerkari ezberdinetan.
Obrak
Des garanties accordées à la personne et aux biens de l’orphelin en tutetelle, en droit romain et en droit français, Bordeaux: Cadoret, 1875.
«Le Pays de Labourd avant 1789. Les anciens vicomtes, les baillis, les officiers du bailliage, les syndics généraux, le Bilçar d’Ustaritz, les assemblées capitulaires, les abbés et jurats, la noblesse», BSSLAB, (1903), 129, 193. or.; 1904, 5, 69. or.; 1906, 15, 65, 193. or.; 1921, 5. or.
L’ancienne corporation des Faures de Bayonne, Baiona: Imp. A. Lamaignère 1907.
«Le Bilçar d’Ustaritz au Pays de Labourd», RIEV, 1907, 74-83. or.
«L’ancien “Aemandat” du Pays de Labourd», RIEV, 1907, 469-480. or.
«Une famille bayonnaise. Les de Lesseps», BSSLAB, (1908), 1908, 95, 129, 193. or.
«Les émeutes des femmes d’Hasparren en 1784 », RIEV, 1908, 195-202. or.
«Le registre basque de la commune d’Ahetze », RIEV, 1908, 386-398. or.
«Cahiers des doléances de Bayonne et du pays de Labourd», BSSLAB, (1909), 5-32, 65-83, 125-153. or.
«Un officier basque sous Louis XV», BSSLAB, (1910), 5. or.
«Les syndics généraux du pays de Labourd», BSSLAB, (1910), 169. or.
«Trois lettres de Corisande d’Andoins», Revue historique et archéologique du Béarn et du pays Basque, 1910.
«A propos de l’inondation de Bayonne en 1611», Revue historique et archéologique du Béarn et du pays Basque, 1910.
«Les Syndics Généraux du Pays de Labourd avant 1789», Revue historique et archéologique du Béarn et du pays Basque, 1910.
«Les syndics généraux du Pays de labourd », BSSLAB, (1910), 169. or.
«Lettres de Louis XI à la Ville de Bayonne», BSSLAB, (1911), 53. or.
«Le Congrès de Bayonne-Biarritz», BSSLAB, 1911, 65. or.
«Lettres de Charles VIII à la Ville de Bayonne», BSSLAB, (1911), 157. or.
«Corisande d’Andoins et la Ville de Bayonne», BSSLAB, (1911), 233. or.
Ancienne organisation du bailliage de Labourd, Biarritz: Imp. Soulé, 1912.
«Le Congrès de Périgueux en 1913. Compte-rendu», BSSLAB, (1913), 181. or.
«Une lettre médite de Louis XIV», BSSLAB, (1913), 242. or.
«A propos du Traité de 1685 relatif à la Bidassoa», Revue historique et archéologique du Béarn et du pays Basque, 1913.
«Petite histoire du Pays de Labourt», Revue historique et archéologique du Béarn et du pays Basque, 1913.
«Une consultation pour le vicomte de Macaye en 1777», BSSLAB, (1914), 118. or.
«Lettres de Louis XIV à Marie-Anne de Neubourg», BSSLAB, (1914), 52. or.
Petite histoire du Pays de Labourd: à l’usage des écoles primaires, Pau: G. Lescher-Moutoué, 1914.
«Petite Histoire de Bayonne des origines à 1789», BSSLAB, 1916.
«Les biens communaux dans l’ancien pays de Labourd», Bulletin de la Société Bayonnaise d’Études Régionales, 1917, 94. or.
«Bayonne en 1814-1815», BSSLAB, (1918), 13. or.
«La pêche des baleines au Pays Basque du XIIe au XVIIIe siècle», BSSLAB, 1918, 16. or.
«Le vicomte d’Orthe gouverneur de Bayonne de 1552 à 1574», BSSLAB, (1920), 78. or.
«L’ancien pays de Labourd et les troubles de 1656», BSSLAB, (1921), 55. or.
«Les Procureurs du Roy en Labourd», BSSLAB, (1921), 165. or.
«Les anciens traités de bonne correspondance entre Basques français et Basques espagnols », Gure Herria, 1921, 14-22. or.
«Les deus Harriet, procureurs du Roy au Bailliage d’Ustaritz», Gure Herria, 1921, pp. 99-108.
«La vicomté de Macaye», Gure Herria, (1921), 261-267, 350-357. or.; 1922, 469-472, 512-517 eta 570-573. or.
«Les anciens traités de bonne correspondance entre les basques de France et ceux d’Espagne», RIEV, (1922), 179-222. or.
Bibliografia
DARANATZ, J-B., «Pierre Yturbide», BSSLAB, (1921), 190-199. or.
