TABULA CONTREBIENSIS (Botorrita II-ko brontzea)

20,8 x 43,8 cm-ko brontzezko taula batean egindako inskripzio bat da, eta zulo batzuk ditu, finkatzeko eta jendaurrean erakusteko. 1975ean aurkitu zuten, Cabezo de las Minaseko aztarnategian, antzinako Contrebia Belaisca hirian (Botorrita, Zaragoza), egindako indusketa klandestino batzuetan. 20 lerroko testu bat du, latinez:

Senatus Contrebiensis quei tum aderunt iudices sunto sei par[ret] agrum quem Salluienses / ab Sosinestaneis emerunt rivi faciendi aquaive ducendae causa qua de re agitur Sosinestanos / iure su[o] Salluiensibus vendidisse inviteis Allavonensibus tum sei ita parret eei iudices iudicent / eum agrum qua de re agitur Sosinestanos Salluiensibus iure suo vendidisse sei non parret iudicent / iure suo non vendidisse / eidem quei supra scriptei sunt iudices sunto sei Sosinestana ceivitas esset tum qua Salluiensis / novissume publice depalarunt qua de re agitur sei u(l)tra eos palos Salluiensis rivom per agrum / publicum Sosinestanorum iure suo facere liceret aut sei per agrum preivatum Sosinestanorum / qua rivom fieri oporteret rivom iure suo Salluiensibus facere liceret dum quanti is ager aestumatu[s] / esset qua rivos duceretur Sallvienses pequniam solverent tum sei ita [p]arret eei iudices iudicent / Salluiensibus rivom iure suo facere licere sei non parret iudicent iure suo facere non licere / sei iudicarent Sallviensibus rivom facere licere tum quos magistratus Contrebiensis quinque / ex senatu suo dederit eorum arbitratu pro agro preivato q[u]a rivos ducetur Salluienses / publice pequniam solvonto iudicium addeixit C(aius) Valerius C(ai) f(ilius) Flaccus imperator / sententiam deixerunt quod iudicium nostrum est qua de re agitur secundum Salluienses iudicamus quom ea res / iud[ic]atas[t mag]istratus Contrebienses heisce fuerunt Lubbus Urdinocum Letondonis f(ilius) praetor Lesso Siriscum / Lubbi f(ilius) [m]agistratus Babbus Bolgondiscum Ablonis f(ilius) magistratus Segilus Annicum Lubbi f(ilius) magistratus / S[-]atuso [—]ulovicum Uxe[-]ti f(ilius) magistratus Ablo Tindilicum Lubbi f(ilius) magistratus caussam Sallui[ensium] / defendit [—]assius [-]eihar f(ilius) Salluiensis caussam Allavonensium defendit Turibas Teitabas f(ilius) / [Allavo]n[en]s[is] actum [C]ontrebiae Balaiscae Eidibus Maieis L(ucio) Cornelio Cn(aeo) Octavio consulibus.

Testua K.a. 87ko maiatzaren 15ekoa da eta Contrebia Belaiscako magistratuek Alavonensesen (Alaun hiriko biztanleak; gaur egungo Alagón) eta Salluiensesen (Salluie edo Salduiekoak, Zaragoza) artean Jalón ibaitik hartutako ur-kondukzio baten inguruan sortutako auziaren erabakia jasotzen du. Epaia  Kaio Valerio Flakok onartuta egin zen. Hispania Ziteriorreko gobernadore izan zen Kaio Valerio Flako, K.a. 93tik 82ra bitartean.

Deigarria da baskoi komunitate baten (Alaun) eta iberiar komunitate baten (Salluie) arteko gatazka beste herri baten (zeltiberiarrak) hiri batean ebaztea (Contrebia). Horri dagokionez, gogoratu leku horretan brontzean egindako beste hiru inskripzio (zeltiberiar) aurkitu zirela, eduki juridikokoak, segur aski.

Beltrán Lloris, F.: «Vltra Eos Palos. Una nueva lectura de la línea 7 de la Tabula Contrebiensis» in Espacios, usos y formas de la epigrafía hispana en épocas antigua y Tardoantigua. Homenaje al Dr. Armin U. Stylow, Madrid: CSIC, 2009, 33.-42. or.

Fatás, G.: Contrebia Belaisca II: Tabula Contrebiensis, Zaragoza: Universidad de Zaragoza, 1980.

Richardson, J. S.: «The Tabula Contrebiensis: Roman law in Spain in the early first century» in Journal of Roman Studies,73 (1983), 33.-41. or.

Velaza, J., “Tabula Contrebiensis”, Jimeno Aranguren, R., (dir), Notitia Vasconiae. Baskoniako historialarien, legelarien eta pentsalari politikoen hiztegia, T.I, Iura Vasconiae fundazioa, Donostia, 2020, pp. 102-103.