Bilboko Burtsa zaharreko eraikinak hartu zuen Hitzarmena / Kontzertua Foru Ogasunen finantza- eta zerga-sistema liburuaren aurkezpena, IVAPek eta Iura Vasconiaek elkarrekin argitaratua. Ekitaldia, Fundazioak eta Eusko Jaurlaritzako Ogasun Sailak antolatua eta gure presidente Roldán Jimenok aurkeztua, bertan izan ziren Mikel Aranburu egilea bera; Pedro Luis Uriarte, egungo Kontzertu Ekonomikoaren sortzailea; eta Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Ogasuneko foru-diputatuak, beste agintari batzuen artean. Noël d’Anjou Eusko Jaurlaritzako Ogasun sailburua izan zen ekitaldia ixteaz arduratu zena, instituzio-ordezkaritza zabal baten aurrean.
Iura Vasconiaeko presidente Roldán Jimenok, ekitaldiaren sarreran, Pedro Luis Uriarteren eta Mikel Aranbururen gaitasuna eta dedikazioa goraipatu zituen, bi sistema berezi horien, Kontzertuaren eta Hitzarmenaren, defentsan, hurrenez hurren, eta azpimarratu zuen argitalpen gutxik eskaintzen dutela Nafarroako Hitzarmenaren eta Kontzertu Ekonomikoaren arteko ikuspegi konparatiboa, Mikel Aranbururen argitalpen honek bezala, zeina erreferentziazko eskuliburu bihurtu baita munduan bakarrak diren finantza-autonomiaren bi eredu berezi horietara hurbildu nahi dutenentzat.
“Autogobernu ekonomiko eta finantzarioa ongizatearen eta garapenaren sinonimo da”. Erreferentzia hori ideia nagusi gisa hartuta, Noël d´Anjou Ogasun eta Finantza sailburuak foru-fiskalitatea seinalatu du lorpen horien zutabe nagusi gisa. Balorazio hori partekatu du Mikel Aranburuk Foru Ogasunen finantza- eta zerga-sistemari buruz idatzitako liburuaren aurkezpen-ekitaldian, “Iura Vasconiae” Fundazioak eta Eusko Jaurlaritzak antolatutako topaketa batean.
Argitalpen-lan horrek “gure foru-fiskalitate federalaren ereduaren ikuspegi integrala emateko bertutea du”, d´Anjouk nabarmendu duenez, bi sistemarekin (Kontzertua eta Hitzarmena) “beren jatorritik elkarrekin estu lotuta” daudenak, horrela aitortuz Mikel Aranburu Nafarroako Gobernuko Ogasuneko irakasle eta sailburu ohiaren ekarpena.
Iritzi hori ere Bizkaiko, Arabako eta Gipuzkoako Ogasuneko Foru Diputatuak, Itxaso Berrojalbiz, Itziar Gonzalo de Zuazo eta Itziar Agirre, hurrenez hurren, izan ziren mahai-inguruan azaldu zen. Esku-hartzeek izendatzaile komun bat izan dute, hots, instituzioek “gure autogobernu-tresna nagusiaren balioa eta azterketa zabaltzeko eta gizarteratzeko denbora eta baliabideak” eskaini behar izatea, eta, aldi berean, Kontzertu Ekonomikoaren erregimenaren egungo errealitateari eta etorkizuneko erronkei buruzko ikuspegia eman dute, Nafarroako Hitzarmenari ere hedatuz.
Ekitaldi honetan, gainera, Pedro Luis Uriarteren, Ogasuneko sailburu ohia eta “Kontzertu Ekonomikoaren aditua”, d´Anjouk nabarmendu duenez, eta Roldán Jimeno Iura Vasconiaeko presidentearen ekarpenak izan dira.
D´Anjouk bere hitzaldian azpimarratu duenez, “finantza-autogobernuak erantzukizuna, zorroztasuna eta autoexijentzia dakar kudeaketan”. Eredu horrek, azpimarratu duenez, “ez dio inori kalterik egiten, bere osagai solidario sakonagatik eta bere legezko babesak instituzio-indartze esparru bat dakarrelako, bere ainguraketa konstituzionala eztabaidaezin bihurtzen duena”.
Kontzertu Ekonomikoaren historia eta gaurkotasuna Hitzarmenik gabe, eta alderantziz, osotasunean ulertzen ez direla abiapuntu hartuta, ekitaldi honetako parte-hartzaile bakoitzak ikuspegi desberdinak eman ditu foru-fiskalitatea ulertzen eta testuinguruan kokatzen laguntzeko. Horrela, adierazi da zilegitasuna “ez dela soilik kudeaketaren emaitzen araberakoa” eta herritarren babesa funtsezkoa dela “gure autogobernu-sistema indartu eta garatzen jarrai dezan bermatzeko”.
Foru-fiskalitatea zabaltzea eta hedatzea beharrezkoa den arren, ez da gutxiago beharrezkoa, d´Anjouren ustez, prozesu honetan “zerga-administrazio modernoak, oso informatizatuak eta, gainera, hurbilak eta zergadunei zein operadore ekonomikoei segurtasun juridikoa ematera bideratuak” eraiki direla kontuan hartzea.
Finantza-autonomia prozesu horrek, halaber, ezaugarri nagusi bat du bi erregimenetan: aldebakarreko arriskua. “Foru Ogasunek dirua biltzen dute eta baliabide horiekin, aldebakarreko arriskuarekin, Estatu Administrazio Nagusiarekin dituzten betebeharrei (Kupoa, Ekarpena eta beste finantza-fluxu batzuk) eta beren gastu-politika osoari erantzuten diete”, gogoratu du Ogasun eta Finantza sailburuak.
Ekitaldiaren amaieran, Noël d´Anjouk Kontzertu Ekonomikoaren Batzorde Mistoan aurreko astean lortutako akordioei egin die erreferentzia, “Kontzertu Ekonomikoaren eredua, Euskadiko instituzioen eta Estatuaren arteko finantza- eta zerga-harremanak gidatzen dituen aldebikotasuna balioesten dituztelako, eta Kontzertu Ekonomikoaren Batzorde Mistoaren funtsezko papera aitortzen dutelako, gure autogobernuaren arlo ekonomiko-finantzarioari eragiten dioten gai nagusiei buruzko topagune, eztabaida, elkarrizketa lasai eta akordio gisa”.
