Nafarroako Foru Komunitateko hizkuntza-araubidea

Lanaren laburpena

Hizkuntzak ez dira herri bakoitzaren arima adierazten duen natura-egoera baten produktu; aitzitik, haien konfigurazioa faktore sozial eta ekonomikoek, erabaki politikoek eta legegintzako neurriek zehazten dute. Botere politikoak ez ditu soilik menderakuntzarako baliabide gisa erabiltzen; aitzitik, eginkizun erabakigarria du hizkuntza-aldaera batzuk beste batzuen aurrean definitzeko, haiek estandarizatzeko eta erabilera arautzeko. Zuzenbideak esku hartzen du, modu esplizituan edo inplizituan, une bakoitzean zein hizkuntza erabili behar diren eta gizarte-egituran kokapenaren arabera zein hizkuntza ikasi behar diren ezartzeko arauak finkatzeko; eta, gaur egun, haien ofizialtasuna deklaratzeko, desegitearen edo desagerpenaren aurrean babesteko, eta hizkuntzen arteko bizikidetza eta gatazkak arautzeko.

Hizkuntza-politikek sarritan hizkuntzei buruzko ideologia desberdinak edo hizkuntzen eginkizunari buruzko gizarte-ikuskerak islatzen dituzte. Azken mendeek tentsioa erakusten dute, alde batetik, hizkuntza nazionalak sortu eta inposatzeko prozesu baten artean —uniformetasuna eta elebakartasuna ezartzeko joerarekin—, eta, bestetik, giza eskubideak errespetatuz eta gutxiengoak, haien identitatea eta kultura-ondarea babestuz, hizkuntza-aniztasuna balioesteko prozesu baten artean. Lan honek Nafarroako hizkuntza-araubidea aztertzen du, Europako eta Espainiako testuinguruan kokatuta; araubide horrek beste gizarte eleaniztun batzuetakoen antzeko gatazkak erakusten ditu, eta horiei bere erantzun politiko eta juridiko propioak eskaintzen dizkie.