PRESTAMERO SODUPE, Diego Lorenzo (Lorenzo Prestamero)(Urizaharra, Araba, 1733 – Gasteiz, 1817).

Apaiza, arkeologoa, historialaria eta botanikoa

Arabako Urizaharra herrian jaio zen, 1733ko abuztuaren 11n, eta Gasteizko San Prudentzio Ikastetxean ikasi zuen, Salamancara apaiz-ikasketak egitera joan aurretik. Gasteizen bizi izan zen 1771tik aurrera, eta apaizgoarekin batera Cristobal Narciso Urbinaren ondasunen administratzaile-lanak egin zituen 1775etik hura 1778an hil zen arte. Ondoren, haren anaia Bartolomeren, alegia, Alamedako markesaren, ondasunen administrazioa eraman zuen, eta horrez gain, familiaren kapilau-eginkizunak ere bete zituen.

Euskalerriaren Adiskideen Elkartearen berritzaileetako bat izan zen, 1771n sartu zenetik. Erakunde horren idazkariordea izan zen 1781tik 1798ra bitartean, aldi berean artxiboko arduraduna zela. Horregatik, Elkarte horren Artxiboa Gasteizera eraman zen.

Araba eta Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kargua utzi zituen 1798an, Tuterako (Nafarroa) katedraleko kalonjetza bat eskuratzearren. Kargu hori, errege-berrespena lortu ondoren, Gasteizko antzeko baten ordez aldatu zuen. Euskalerriaren Adiskideen Elkartearen zuzendaritzara itzuli zen, Narroseko markesaren heriotzaren ondoren (1803), eta haren ardura izan zen, 1810ean, Independentziaren gerraren testuinguruan, Memorial bat idaztea, Bizkaiko gobernadoreak hala eskatuta, Euskalerriaren Adiskideen Elkartea birgaitzeko.

Arabako arkeologiaren aitzindaria izan da askoren ustez, eta haren etxeak museoa ematen zuen, 1797an bisitatu zuen Jovellanosen hitzetan. Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak lagunduta, bi asteko indusketa-lanak zuzendu zituen Arabako Kabriana herrian, eta hiri erromatarra aurkitu zuen, eta haren azterketaren emaitza Historiaren Errege Akademiara igorri zuen.

Handik zenbait urtetara, Jose Cornide ikerlaria erromatarren garaiko penintsula zeharkatu zuten komunikazio-bideei buruzko ikerlan bat prestatzen ari zen, eta Prestamero eta Pedro Jacinto Alava izan ziren hari Arabari buruzko informazioa helarazteko arduradunak. Pedro Jacinto Alavarekin lankidetzan jarraitu zuen, eta 1802an Historiaren Errege Akademiak argitaratu zuen haiek egindako Diccionario Geográfico-Histórico. Prestamerok Arabako 36 Ermandadeak deskribatu zituen. Haren ikerlan historikoengatik eta Diccionario geográfico-histórico lanean egin zuen lanagatik Historiaren Errege Akademiako kide izendatu zuten.

Inscripciones romanas de Álava y otras de su distrito, ca. 1799 (arg. g.); Camino romano que atraviesa por medio de la provincia de Álava, con varias inscripciones romanas, mármoles y monedas halladas en sus mansiones militares, ca. 1799. Manuscrito en Real Academia de la Historia. Ortiz de Urbina, C., eta Pérez, E. (argk.), «El inicio de la Arqueología en Alava: D. Lorenzo del Prestamero y Cabriana», in Veleia, 7 (1990), 105.-118. or.

Viaje por la Provincia de Álava, d. g. Madrid. Biblioteca Nacional, 19.704. eskuizkribua, 3. zk.

Guía de forasteros en Vitoria por lo respectivo a las tres Bellas Artes de Pintura, Escultura y Arquitectura, con otras noticias curiosas que nacen de ellas, Gasteiz, 1792.

Lan galduak, datarik gabekoak: División civil y eclesiástica de Alava; Apuntes para la vida de Bernal Díaz de Luco, Plan de un edificio antiguo y magnífico con uno de sus pavimentos mosaicos; Reflexiones acerca del Señorío de esta Provincia antes de su voluntaria entrega; Etimología vasca de los nombres de distintos lugares; Lista de vecinos y almas de cada lugar de Alava y cosecha anual de trigo; Descripción de algunas hermandades de la provincia; Descripción histórica de todos los conventos de la provincia; Copias de los fueros de los lugares que los poseen; Copia de varias inscripciones Romanas existentes en Vizcaya y Alava iguales á otras remitidas á Roma al Abate Juan Francisco Masdeu por encargo de este á la Sociedad; Descripción botánica y mineralógica de la provincia de Alava; Medidas geométricas de las distancias entre lugares de Alava y altura de sus montes; Camino romano que atraviesa por medio de la provincia de Álava, con varias inscripciones romanas, mármoles y monedas halladas en sus mansiones militares; Pueblos de Alava por Vicarías.

González de Echávarri, V., Alaveses Ilustres, VI, Gasteiz, 1906, 271.-329. or.

Larrañaga, L. F., «Prestamero Sodupe, Diego Lorenzo», in Auñamendi Eusko Entziklopedia. Online edizioa: http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/prestamero-sodupe-diego-lorenzo/ar-118695/ (2018ko urriaren 22an egindako kontsulta).

Martínez Salazar, A.; Sáenz de Buruaga, A., eta Tabar Antinua, F., Lorenzo del Prestamero (1733-1817) una figura de la ilustración alavesa, Gasteiz: Arabako Foru Aldundia, 2003.

Ortiz de Urbina Montoya, C., «Diego Lorenzo de Prestamero Sodupe», in Diccionario Biográfico Español, Madrid: Real Academia de la Historia. Online edizioa: http://dbe.rah.es/biografias/18306/diego-lorenzo-del-prestamero-sodupe (2018ko urriaren 22an egindako kontsulta).

Urdiain, M. C., «Fuentes documentales para la historia de la Real Sociedad Bascongada de los Amigos del País. Sus archiveros: Pedro M.ª de Unceta y Diego López de Prestamero», in Ernaroa (1985), 57.-92. or.

Álvarez Berastegi, A., “Prestamero Sodupe, Diego Lorenzo”, Jimeno Aranguren, R., (dir), Notitia Vasconiae. Baskoniako historialarien, legelarien eta pentsalari politikoen hiztegia, T.I, Iura Vasconiae fundazioa, Donostia, 2020, pp. 424-426.