Ordezkaritza eta ordezkaritza-ahalmena Bizkaiko Jaurerriko gobernu-erakundeetan XIX. mendean

Lanaren laburpena

Liburu honetan jasotako ikerketak Bizkaiko Batzar Nagusietako eta Jaurerriko Gobernu Unibertsaleko ordezkaritza-sistema artikulatzen duten eta ordezkaritza-ahalmena definitzen duten alderdi guztiak aztertzen ditu 1800 eta 1877 artean. Alde hori bi gerrak markatutako garaia da, eta euskal zuzenbidearen eta erakundeen indarraldiaren —foru-erregimena deiturikoaren— azken etapa dakar. Horretarako, zuzeneko dokumentu-iturrietara jotzen du, horietako asko gutxi edo batere ezagunak ez direnak, bereziki notario-protokoloetara eta judizio-espedienteetara.

Lehenik eta behin, Batzarren lurralde-osaerari heltzen dio, Erdi Aroko jatorria dutenak, eta XIX. mendearen bigarren erdialdetik aurrera ordezkaritza-irizpide demografikoak hartzeko sortutako proposamenei. Ondoren, ordezkaritza-ahalmen sozialarekin jarraitzen du, non argien islatzen diren Bizkaiko sistema politikoari eta haren naturari buruzko ikuskerak; erabakiak hartzeko sistema, eta horretan eragina izan zezaketen gai guztiak, parlamentu-lanaren garapen teknikoa balioesteko aukera ematen duten puntuak; eta Gobernu Unibertsalaren izendapen-prozesua.

Ondoren, gobernu-karguetarako sarbidea aztertzen du: Ahaldun Nagusiak, Erregidoreak eta Sindikoak. Lehenengoetan arreta jarriz, erakunde-garrantzi handiena dutenetan, kargurako bozkatuak izan ziren pertsonen botere politikora iristea ahalbidetu zuten oinarri sozial eta ekonomikoak, haien interesak, iritzi politikoak eta ibilbide pertsonalak, eta batzuen eta besteen artean dagoen korrespondentzia arakatzen dira.