ZALBA LABARGA, Jose (Lizarra goitizena) (Lizarra, Nafarroa, 1883ko abenduak 20 – Iruñea, 1947ko apirilak 29).

 Idazlea eta irakaslea

Latinista, irakaslea eta literatoa. Erlijio-ikasketak hasi zituen apaiz izatera iritsi gabe. Arturo Campionen idazkari eta lagun mina izan zen, eta bizitzako azken urteetan testuak eta gutunak irakurtzen zizkion. Hori dela eta, pasadizo pertsonal ugari utzi zizkigun; besteak beste, bere maisuaren musikarako pasio izugarria, zeina melomano sutsua ez ezik, musika-kritikari eta interprete bezala ere aurkeztu baitzuen. 1909an Julio Altadillek Sarasate musikariaren memoriei buruz idatzitako obrari Campionek egindako hitzaurreari buruzko artikulu bat idatzi zuen prentsan, eta bertan, musikarekiko pasio hori azpimarratu egin zuen. Jesus Etayo eta Pedro Navascuesekin batera, Nabarra en su vida histórica obraren behin betiko edizio areagotua amaitu eta argitaratu zuen, eta baita Arturo Campionen Orígenes del pueblo euskaldún lanaren berrargitalpena ere. Euskal nazionalista, 1910ean Iruñeko Euzko Etxeko zuzendaritza-batzordeko kide izan zen.

Euskal foruen galerak markatutako 1876ko data kritikoan nabarmendu egin ziren intelektualen ondorengo belaunaldikoa izan zen. Hainbat gai historikori buruzko hitzaldiak idatzi eta eman zituen. Diario de Navarra egunkarian Boletín de la Comisión de Monumentos Históricos y Artísticos de Navarra, Euskal-Erria, Euskalerriaren Alde eta Vida Vasca argitaratu zituen. Euskal historiari buruz XX. mendeko lehen urteetan egindako interpretazioa ikuspegi tradizionalistaren berezkoa den XIX. mendeko Espainiako historiaren ikuspegi antiliberalak kutsatua dago, eta erreinua eta haren foruak suntsitzeko lana azpimarratzen du, 1812ko Cádizko liberalismoaren ondorioz. Eusko Ikaskuntzako eta Nafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzordeko kide izan zen.

1924an, Fray Diego de Estellari buruzko biografia labur bat argitaratu zuen. Bertan, aurreko autoreek Fray Diegori buruz idatzitako albisteak errepasatzeaz gain, hark jasotako hezkuntzaren eta Toulousen eta gero Salamancan egin zituen unibertsitate-ikasketen berri eman zuen. Bertan, ikasketa teologikoak «erlijioan sartu zen» arte, eta, ondoren, karrera erlijioso bizia egin zituen.

Campionen azken urteak zailak izan ziren, itsutasun progresiboak eragindako eragozpenak eragozpen, baina Zalbaren lanak egoera erraztu egin zuen. Hark idatzi eta irakurri zuen Campionek Euskal Ikasketen elkarteari emandako esker oneko hitzaldia, elkarteak 1930ean egin zion omenaldi sonatuan. Altadillekin batera, bertaratu ez zen Campionen bizitzaren hainbat anekdota zerrendatu zituen bildutako jendetzarena aurrean. Ondoren, 1933an, Euskal Herriko txistularien elkarteak Campioni egindako omenaldian parte hartu zuen, eta maisuaren figurari buruz berak idatzitako diskurtsoa irakurri zuen. Nafarroako Errege Artxibo Orokorreko jarduneko zuzendaria izan zen 1936tik 1942ra.

Desconocimiento de la nacionalidad étnica en Euzkadi: sus consecuencias, Iruñea: Serafín Argaizen inprimategi eta liburu-denda, 1914.

«Un escritor navarro inspirador de Shakespeare», Euskalerriaren Alde, 197 (1920), 161-163. or.

«Páginas de la historia literaria de Navarra», Euskalerriaren Alde, XIV (1924), 345- 355 eta 368-374. or.

«Dos escritores navarros inspiradores de Lope de Vega y de Shakespeare», BCMHAN, XV (1924), 215-219. or.

Fray Diego de Estella. Estudio histórico, Iruñea: Nemesio Arambururen inprimategi eta liburu-denda, 1924.

«Filósofos navarros», MCMXXV, Iruñea: Emilio García Enciso, 1925, 33. or.

«El maestro en su taller. Cómo trabaja Campión», Euskalerriaren Alde, XX, 319 (1930), 258-260. or.

«Necrología: Don Julio Altadill», BCMHAN, 19 (1935), 159-170. or.

«El casco de la catedral ¿Del príncipe de Viana?», PV, 6 (1942), 81. or.

«Espronceda y Navarra», PV, 6 (1942), 89-95. or.

«Locos, bufones y enanos en la Corte Navarra», PV, 8 (1942), 314-315. or.

MAJUELO, E., La idea de historia en Arturo Campión, Donostia: Eusko Ikaskuntza, 2011 (Tafalla berrarg.: Txalaparta ed., 2015).

MATA INDURÁIN, C., «Sobre la historia literaria de Navarra». Online arg.: https://insulabaranaria.com/2012/08/27/sobre-la-historia-literaria-de-navarra/ (2021eko maiatzak 25).

EGILERIK GABE. Online arg.: http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/zalba-labarga-jose/ar-145310/ (2021eko maiatzak 25).