Karguak eta lanbideak
Enpresaburua, politikaria, abeltzaina eta nekazaria
Ibilbidea
Fernando Ruano y Prieto familia aberats batean jaio zen, baina ez aristokrata. Jeronimo Ruano y Vargas-Machuca eta Beatriz Prieto y Muñoz-Cobo izan zituen guraso, eta Jaenen egin zituen oinarrizko ikasketak. 1891n, batxiler-gradua lortu zuen. Unibertsitatean, Zuzenbidea eta Filosofia eta Letrak ikasketak egin zituen 1891tik 1894ra Salamancako Unibertsitatean. Ondoren, Madrilgo Unibertsitate Zentralean ekin zion doktoretzari 1894an, eta 1898ra arte aritu zen bertan.
Bi aldiz ezkondu zen, lehen aldiz Maria del Amparo Rodriguez eta Rodriguez-Ariasekin, eta bigarren aldiz Maria de los Dolores Barron eta del Realekin. Bi uztartze horien ondorioz, bi seme-alaba izan zituen: Jeronimo Ruano eta Rodriguez-Arias eta Maria de la Victoria Ruano y Barron.
Familia aristokraziakoa ez zuen arren, zenbait titulu izan zituen, hala nola Liédanako markesa. 1906an, eskuratu zuen markesgoa, titularra hil ondoren, eta 1926ra arte iraun zuen, Jeronimo semeari utzi ziotenean. Velasco baroia izan zen 1903an baroitza eskuratu zuenetik 1926ra arte. Une horretan, aurreko baroiaren ahaide batek, Francisco Carillo Santa Pau jaunak, aurkaratu egin zuen hori Auzitegi Gorenean. Zaragozako Zalditeriaren Errege Maisutzako zaldun eta Madrilgo Nobleziaren Errege Kidegoko zaldun bihurtu zen, hor 1900eko urtarrilaren 8an onartua izan ondoren. Bertan, diputatu, fiskal eta uniformeen ikuskatzaile karguak bete zituen, eta Isabel Katolikoaren Ordenaren Mandatua eman zitzaion.
Fernando Ruano eta haren familia hertsiki lotu zitzaizkion nekazaritzari. Arlo horretan egin lan handiak Nekazaritza Merezimenduaren Ordenako Gurutze Handia ekarri zion 1910ean, eta Espainian aintzatespen handienak zituen abeltzaintzat ere hartu zen. Politikari dagokionez, Gorteetarako diputatu hautatu zuten 1900 eta 1923 bitartean Teruelgo Albarracíndik, eta hainbat alderdi politikotako kide izan zen: liberalak, demokratak eta prietistak. Erresumako senataria izan zen Terueldik 1921 eta 1923 bitartean, eta Lehen Hezkuntzako ikuskatzaile nagusia 1917an, Nekazaritzako zuzendari nagusi izendatu zuten urte berean. 1910eko Gorteetan, Espainiaren Afrikako jabetzetan zerbitzu publikoak sortzeko Batzordeko kide izan zen, bai eta Pozondondik Trancondik Teruelera doan errepideko batzordekoa eta idazkaria ere, eta Terueldik Cañetetik Albarracinera doan errepideko batzordeko kide eta idazkaria. 1911ko Gorteetan, Pedroñerasetik Cuencatik Alcazarrera doan errepiderako batzorde mistoko kide izan zen.
1921etik 1922ra Ohore eta Mezu Batzordean parte hartu zuen, Erregeari Koroaren eta Laneko Batzorde Iraunkorraren hitzaldiaren erantzuna ematen ziona. 1960ko hamarkadan, Aitoren Seme Zaldunen Kidego Kolegiatuaren Gobernu Batzordeko diputatu aritu zen.
Euskal lurraldearekin duen lotura estuena idazlan hauek argitaratzetik datorkio: Don Juan II de Aragón y el príncipe de Viana: guerras civiles en los reinos de Aragón y Navarra durante el siglo XV, non Juan II.aren eta Vianako Printzearen arteko desadostasunak sortu ziren garaian lurralde horiek izan zituzten gorabeherak jorratzen baitira, eta Anexión del Reino de Navarra, en tiempos del Rey Católico, non Aragoiko monarkak Nafarroa konkistatzeko zilegitasuna zuela ematen baita aditzera, titulu justu eta nahikoa zuelakoan, eta ez diplomaziako korapilo baten ondorioz.
Obrak
Don Juan II de Aragón y el Príncipe de Viana: guerras civiles en los reinos de Aragón y Navarra durante el siglo XV, Bilbo: Imp. de la Casa de Misericordia, 1897.
Anexión del Reino de Navarra en tiempo del Rey Católico, Madrid: Estab. Tip. de la Viuda e Hijos de Tello, 1899.
Bibliografia
BIBLIOTECA DIGITAL HISPÁNICA, «Fernando Ruano y Prieto». Online arg.: http://bdh.bne.es/bnesearch/Search.do? (2019ko abuztuak 27).
MINISTERIO DE EDUCACIÓN, CULTURA Y DEPORTE, Sarituen datu-basea, www.culturaydeporte.gob.es/premiado/mostrarDetalleAction.do?prev_layout=premiadoResultado&layout=premiadoFicha&cache=init&language=es&id=24245 (2019ko abuztuak 27).
SENADO DE ESPAÑA, «Ruano y Prieto, Fernando. Barón de Velasco», http://www.senado.es/web/conocersenado/senadohistoria/senado18341923/senadores/fichasenador/index.html?id1=3093 (2019ko abuztuak 27).
