REDONET Y LOPEZ-DORIGA, Luis (Santander, 1875eko urriak 18 – Madril, 1972ko urtarrilak 2).

Legelaria, soziologoa eta literatoa

Jose Redonet Romero Santanderreko telegrafo-burua eta Narcisa Lopez-Doriga y Lopez-Doriga guraso zituela, Luis Redonet Paseo de Pereda kalean jaio zen, bertako argotean El Muelle deitua, mendiko merkataritza-aristokraziaren, negozioen burgesia ahaltsuaren bizileku. Izan ere, gure biografiatuaren familia, redonettarrak, horrelakoxea zen. Jatorriz Argutekoak ziren (Frantzia), XVIII. mende hondarrean Santanderren finkatuak. Lopez dorigatarrak, berriz, asturiarrak, Ilustrazioaren mende horretako garaitsu berean heldu ziren ere Kantabriako hiriburura, hiri horrek monarkiako porturik aktibo eta ahalketsuenetako bat izateko bidea zeramanean.

Diccionario Biográfico de los Parlamentarios de Cantabria hiztegian, azaltzen da legelaria, soziologoa eta literatoa izan zela. Arlo horietan nabarmendu bazen ere, ez ziren izan bizitzan arreta eskaini zien arlo bakarrak. Batxilergoa Villacarriedoko (Kantabria) Eskolapioen ikastetxean egin zuen, eta zuzenbideko karrera, berriz, Deustun eta Madrilen, hura 1894an amaituz. 1898an doktoratu zen unibertsitate horretan. Era berean, ikasketak luzatu zituen, Europako hainbat herrialdetan egonaldiak eginez: Belgika, Frantzia, Italia, Suitza eta, bereziki, Alemania, non bi urtez bizi izan baitzen. Bizitzan aztarna utzi zioten hainbat abokatu-bulegotan parte hartu zuen: Muñoz Rivero, Eduardo Dato eta Antonio Maurarenak. Lehenengoarekin izan zuen harremanari esker, kriminalista nabarmena izateaz gain, paleografo nabarmena ere baitzen, Diplomatikako Goi Eskolan sartu zen, Ramirez Jerezek dioskunez, eta bertan Artxibozain, Liburuzain eta Antikuario titulua lortu zuen. Mauraren bulegoan, titularraren alaba ezagutu zuen, Estefania Maura y Gamazo, bere lehen emaztea izan zena, eta harekin hiru seme-alaba izan zituen. 1918an Estefania hil ondoren, bigarren aldiz ezkondu zen Pilar de Lapuerta y de las Pozasekin.

Letradu gisa, Luis Redonet etxe jakin batzuen gai garrantzitsuez arduratu zen, hala nola Tamames, Santoña edo Alba, bai eta Eugenia de Montijo enperatriza bezalako pertsonaia garrantzitsuei zegozkien gaiez eta merkataritza-konpainia desberdinetako gaiez. Era berean, bai Antonio Maurarekin zuen harremanagatik, bai familia-loturengatik (Jose Ramn eta Joaquin Lopez Doriga osaba-izebak ekimenez parte hartu zuten Beorrezarkuntzaren Espainiako bizitza politikoan), estatuko politikan sartu zen, jakina joera kontserbadoreetatik eta, Andeetako kondeak aipatu zuen bezala, maurista ezagun bihurtuz. 1907an, Laredoko barrutiko Gorteetarako diputatu hautatu zuten, eta 1910eko hauteskundeetan Santanderreko barrutikoa; 1919ko hauteskundeetan, berriz, Kanariar Uharteetako senatari. Era berean, 1930eko urtarril eta otsail bitartean, eta Zientzia Moral eta Politikoen Errege Akademiaren ordezkari-lanetan, Aholkuen Batzorde Nazionaleko partaide izan zen; erakunde hori Miguel Primo de Rivera diktadorearen eskaeraz sortu zen 1927an.

Administrazio Zibileko goi-mailako buru izanik, kargu ugari eta nabarmenak izan zituen Estatuko administrazio-aparatuan. Militantzia politikoari esker, Ministroen Kontseiluko Lehendakaritzako idazkari ere izan zen, Antonio Maurarekin batera. Bizitza- eta lanbide-ibilbide intentsua izan zuen, baina horrek ez zion eragotzi beste jarduera batzuk egitea, eta segur aski erosoago ibili zen jarduera horietan, eta benetako grinaz aritu. Ikertzailea eta bibliofiloa (kontatzen denez, haren liburutegiak 10.000 liburuki baino gehiago zituen), aditu-begiz, gai juridiko, historiko eta sozialetara hurbildu zen, kasu honetan, bereziki, nekazari-soziologiaren arlora, eta horren berri ematen du bere ekoizpen bibliografiko handiak. Haren heziketa itzela zela eta, 1919ko urtarrilean Zientzia Moral eta Politikoen Errege Akademiako akademiko liburuzain hautatu zuten. Bitarteko gisa, 1962an erakunde hori zuzendu zuen, eta 1922an betiko liburuzain izendatu zuten. Kargu horri, adinez zaharra zenez, 1968an uko egin zion, eta ordutik aurrera ohorezko liburuzain izendatu zuten. Espainiako Historiaren Errege Akademiako akademikoa ere izan zen 1928tik, bai eta Ekuadorko Errepublikaren Historia Nazionalaren Akademiakoa ere.

Esan daiteke hizlari bikaina ez ezik, idazle oparoa ere izan zela. Luzea da gure biografiatuak egin zituen hitzaldi, txosten, irizpen eta azterlanen zerrenda. Zuzenbide historikoaren arloko pertsonaia izan zen aldetik, arreta berezia merezi du 1929ko apirilaren 23 eta 30ean Fidel Sagarminagaren El gobierno y el régimen foral del Señorío de Vizcaya lanari buruz Zientzia Moral eta Politikoen Akademiaren aurrean irakurri zuen txostena. Txosten horren testua urte horretan bertan argitaratu zen Boletín de la Biblioteca Menéndez Pelayo buletinaren 2 zenbakian (97-134. or.). Ikerketa pausatu eta sakona da, eta Redonetek «bizkaitar ospetsu haren itzal morala» goraipatzen du; izan ere, itzal hori «indartsu agertzen da bere argitalpenen orrialdeetatik», diosku. Lan horretan, gure biografiatuak ez du eragozpenik lurralde-batzar zaharrek, kasu honetan Bizkaiko Jaurerriarenek, bete zuten rola aldarrikatzeko, nahiz eta txostena une politiko hartan argitaratu, agerian utziz, halaber, ordu arte gaiari buruz argitaratu ziren ikerketak zehaztasunez ezagutzen zituela. Gainera, Sagarminagaren lanak izan zuen garrantzi erabakigarriaren neurria eman zuen: «albisteen armategi oparoa [da], gauzak, pertsonak eta erakundeak ezagutzeko aukera ematen duena, eta arlo guztietako gai interesgarrienen haztegi emankorra».

Luis Redonet y Lopez-Doriga 1972an hil zen, Madrilgo Chamartin barrutian zuen etxean. 1925etik bizi zen bertan, eta udal epaile gisa jardun zuen, artean Chamartin de la Rosako Udala zenean, 1948an Madrilgo udalerrian sartu baino lehen.

«Los usatges de Barcelona», Revista de Ciencias Jurídicas y Sociales, 1 (1918) 39-96. or.

De la enseñanza primaria en los presupuestos, Madrid: Jurisprudentzia eta Legegintzaren Errege Akademia, 1920.

Nacimiento del Derecho de Asilo (Espainiako Historiaren Errege Akademian onartua izateko ekitaldian irakurri hitzaldia), Madrid: Imp. Viuda e Hijos de Jaime Ratés, 1928.

«El Gobierno y el Régimen Foral de Vizcaya», Boletín de la Biblioteca Menéndez Pelayo, 2 (1929), 97-134. or.

«Un valle montañés en el siglo XVI: Cabuérniga (Santander)», Boletín de la Biblioteca Menéndez Pelayo, estra (1931-1932), 350-410. or.

«Ordenanzas de la Comunidad y Tierra de Segovia», BRAH, 100 (1932), 279-297. or.

«Santillana del Mar, Monumento Histórico-Artístico nacional», BRAH, 112 (1943), 19-32. or.

«El latifundio y su formación en la España medieval: referencias, digresiones y meditaciones», Estudios de Historia Social de España, 1 (1949), 139-204. or.

Rafael de Floranes (Antología de escritores y artistas montañeses), Santander: Imp. La Moderna, 1955.

«Estructuras agrosociales de la gran propiedad rústica», Anales de la Real Academia de Ciencias Morales y Políticas, 42 (1966), 109-124. or.

CONDE DE LOS ANDES, «Semblanza de Luis Redonet», Anales de la Real Academia de Ciencias Morales y Políticas, 49 (1973), 219-230. or.

GARRIDO MARTÍN, A. (zuz.), Diccionario biográfico de los parlamentarios de Cantabria (1902-2002), Santander: Kantabriako Parlamentua, 2003, 167-170. or.

GUTIÉRREZ DÍAZ, F., «D. Luis Redonet y López-Dóriga en los archivos del CEM», Altamira, 78 (2010), 21-182. or.

RAMÍREZ JEREZ, P., «Luis Redonet y López-Dóriga: Académico numerario de la Real Academia de Ciencias Morales y Políticas», Altamira, 78 (2010), 11-19. or.

VELASCO SÁNCHEZ, J. T., «Redonet y López-Dóriga, Luis» hitza, Diccionario de la Real Academia de la Historia, http://dbe.rah.es/biografias/24314/luis-redonet-y-lopez-doriga (2020ko irailak 8).

 ITURRIAK

ARCHIVO DEL CONGRESO DE LOS DIPUTADOS. Documentación Electoral. Leg. 121, 38. Leg. 123, 38.

ARCHIVO DEL SENADO. HIS-0367-01.

El Liberal (Bilbo), 1929ko abenduaren 1a.