PEREZ TAFALLA URTASUN, Esteban (Muruzabal, Nafarroa, d.g. – 1895eko martxoak 6).

 Jabea eta legelaria

Haren familia maiorazko baten jabea zen, eta jabeetako batek, Jose Domingo Perez Tafallak, eserlekua eta botoa lortu zituen Nafarroako Gorteetan adar militarretik, Konbentzioko Gerran eskainitako zerbitzuei esker. Erresumak 1828-1829an egin zituen azkenetan izan zen.

Dolores Acedorekin ezkondu zen.

Filipinetan hainbat kargu bete zituen. Esaterako, Nueva Vizcayako teniente gobernadore eta La Lagunako eta Albayko alkate nagusi. Azken horretatik 1859an kendu zuten.

Frantziaren mugan zeuden Nafarroako beste karlista batzuekin batera, 1872. urtearen hasieran, Karlos jaunaren aurrean protestatu zuen Joaquin Maria Muzquiz gorteetarako diputatuaren Consulta a los electores de Estella liburuxkaren aurka, karlismoaren aurkako iritziak zituela eta.

1873ko abuztuan, Karlos jaunarekin sartu zen Espainian, eta Nafarroako Gobernu Batzordeko kidea izan zen. Batzorde hori 1875eko uztailaren 1ean utzi zuen, Nafarroako Erresumako Foru Aldundi batek ordeztu zuenean.

1882an, Uharte-Arakil barrutian foru-diputatu izateko Serafin Mata Oneca jaunaren hautagaitza babestu zuen. Biak Gobernu Batzordean ibili ziren elkarrekin eta, gainera, Nafarroako euskara elkarteko kidea zen. Hurrengo urtean, Alduideko nazioarteko trenbidea babesteko batzordearen presidenteordea izan zen.

1888ko udan, ordura arte karlista izan zen El Tradicionalista egunkariaren bilakaera integristaren aurka agertu zen.

Bere sen foruzaleak 1893ko maiatzaren 28ko eta ekainaren 4ko manifestazioetan parte hartzera bultzatu zuen, eta ezaguna da Libro de honor de los navarros Protesta Foral de los navarros Liburuaren argitalpena finantzatu zuelako (Iruñea, J. Donato Cumia, 1893), German Gamazo Ogasuneko ministroak Nafarroarentzat zituen planen aurkako 100.000 eta 120.000 inguru protesta-sinadura ez ezik, Foru Aldundiak erregina erregeordeari egindako azalpena ere biltzen zuena. Gainera, probintziako udal guztietara ale bat bidaltzeko agindu zuen. Otsailaren 12ko manifestazioan Aldundia Madrilera abiatu zen ministroarekin biltzeko, eta liburua damasko-oihal batez estalita jarri zen gurdi batek zeraman atril batean.

Alejandro Ororbia abokatuarentzat, Perez-Tafallak, «abertzaletasunaren sugarrak besarkatuta», «foruzaletasun benetako eta praktikoaren adibide argia» eman zuen liburua eginda, eta Foru Aldundian aurkeztea «aberriaren aldarean» aurkeztu izan balu bezala izan zen.

1894ko otsailean, Foru Aldundia Madrilera egindako bidaian Arrizabalagatik pasatzean, Perez-Tafallak idazki bat eman zion presidenteordeari apaiz baten bidez. Idazki horretan adierazten zuenez, ziur zegoen, korporazioak «inondik ere ezin du onartu hitzartutako kontraforu baten orban doilorra, ministro batek jaurti nahi duen ausardia onartezin eta mespretxagarria, gure lurretan eror dadin; Nafarroa, energia desiragarrien ama ederra, ebazpen gorenetakoa eta inork inoiz desohoratu ez duena. GORA FORUAK!!».

Muruzabalen zenbait fundazio sortu zituen, ongintzakoak (San Jose zahar-etxea), irakaskuntzakoak (haur-eskolak, bekak mintegian), eta abar.

Libro de honor de los navarros Protesta Foral de los navarros, Iruñea: J. Donato Cumia inp., 1893. 

ITURRIAK