Karguak eta lanbideak
Politikaria
Ibilbidea
José Maria Navascues eta Francisca de Paula Bobadillaren semea, Rafael de Navascues abokatu-lanetan aritu zen Estatuko administrazioan karrera luze bati ekin aurretik. Hainbat kargu izan zituen administrazio publikoan, Gipuzkoako gobernu politikoko lehen ofizial 1840an eta Sevillako gobernu politikoko lehen ofizial 1842an. Ondoren, kargu bera izan zuen Guadalajarako probintzian, non gobernu politikora igo baitzen 1843ko abenduan. 1847an Oviedoko eta Bizkaiko buruzagi politiko izendatu zuten. Ondoren, beste lurral- de-kargu batzuetan aritu zen, eta tokiko gobernuekin gatazkarik izan zuen. Espetxe Erreforma Batzordean ere parte hartu zuen. Nafarroako diputatua izan zen (1849-1850, 1850-1851 eta 1858-1863). Nafarroako herrikideen ezinikusia zela eta, Tuterako (Nafarroa) barrutiko hauteskunde-aktaren Aipamenean defendatu behar izan zuen akta, diputatuek horren berri izan zezaten.
Bizkaiko buruzagi politiko gisa izan zuen agintaldia, laburra izan arren, tentsioz eta foru-erakundeekiko liskarrez josita egon zen. Karguaz jabetu zenean hasi zen dinamika. Navascuesek, bere Observaciones lanean, gertatutakoaren bertsioa eskaini zuen. Bizkaiko buruzagi politiko izendatu zuten apirilaren 7an, eta urte bereko maiatzaren 13an sartu zen karguan. Foru Diputazioak uko egin zion erregearen ordezkari gisa onartzeari karguaz jabetzen ez bazen, eskatzen zitzaion moduan, eta, ondorioz, foru organoa bertan behera utzi zuen. Koroak bitartekari lanak egin behar izan zituen buruzagi politikoaren eta foru-erakundeen artean, eta, urte horretako maiatzaren 26ko Errege Dekretuaren bidez, foru-organoaren etenaldia bertan behera uzteko agindua eman zuen, bai eta buru politiko gisa onartzekoa ere, nahiz eta foruzina emateari uko egin. Etengabeko liskarrak izan zituen diputatu nagusiekin; horietako bat Pedro Novia de Salcedo zen. Tentsioak eta kontrol ekonomiko zorrotza egiteko borondatea zirela eta, Oviedora eraman zuten. 1847ko irailaz geroztik, Oviedoko buruzagitza politikoan jardun zuen berriro.
Liberala eta katolikoa, Navascuesek konstituzioa defendatu zuen Foruen aurrean, eta horrek foruzaleen, batez ere bizkaitarren eta nafarren, ezinikusia ekarri zion. Bere kargu politikotik Bizkaiko probintzia-erakundeak hedatzearen eta foru-erregimena ezartzen ari zen konstituzio-ordenaren esparruan sartzearen aurka agertu zen, tokiko eliteen eta gobernu moderatuen arteko adostasunari esker. Bizkaian izandako porrot politikoaren ondorioz, Bizkaiko foruei buruzko oharrak «Foru iragarpen bat nire erabilerarako» argitaratu zituen, baina bizkaitar foraltasunaz berak zuen ikusmoldea defendatzeko animatu zen argitaratzera. Juan Antonio Llorenteren eta Tomas Gonzalezen arrastoaren jarraitzailea izanik, bi autore horien lanak erabili zituen foru-erregimenaren defendatzaileek emandako argudioei aurre egiteko. Bere ustez, Bizkaiko Foruen ahulezia nagusiak zirenak adierazi zituen. Gaztelaren subiranotasuna Bizkaiarenaren gainetik aldeztu zuen, Jaurerriaren aurrean Hirien Foruen garrantzia azpimarratu eta Bizkaiko Foruari buruzko oharpen eta zehaztasun ezak salatu zituen. Horrek foru-erregimenaren beste autore defendatzaile batzuen ondorengo gaitzespenak ekarri zizkion, eta haiek nabarmendu zuten ez zituela ezagutzen (ikuspegi foralistatik), nahiz eta Bizkaian garrantzi handiko kargua izan. Horietakoa izan zen Dario de Areitioren kasua, Navascuesek idatzi baitzuen «ez zuela Batzarren funtzionamendua ikasi, nahiz eta Bizkaiko buruzagi politikoa izan».
Obrak
Observaciones sobre los Fueros de Vizcaya, Madril: Espinosa y Compañía inprimategia, 1850.
Reseña del acta electoral del distrito de Tudela, provincia de Navarra, para conocimiento de los señores diputados, Madril: D. S. Compagniren esku zegoen inprimategia, 1851.
La sección de Fomento para Navarra, rechazada por la Diputación, Madril: Manuel Minuesaren inprimategia, 1861.
Bibliografia
AGIRREAZKUENAGA, J. (zuz.), Diccionario biográfico de los parlamentarios de Vasconia (1808-1876), Gasteiz: Eusko Legebiltzarra, 1993.
AREITO, D. de, El Gobierno Universal del Señorío de Vizcaya, Bilbo: Bizkaiko Kultura Junta, 1943.
MORENO, V., «Don Rafael Navascués: un navarro antifuerista en el siglo XIX», Gerónimo de Uztáriz, 4 (1990), 41-58. orr.
PÉREZ NÚÑEZ, J., La Diputación Foral de Vizcaya. El régimen foral en la construcción del Estado liberal, Madril: Centro de Estudios Constitucionales, 1996.
AUÑAMENDI, «Rafael de Navascués», Enciclopedia General Ilustrada del País Vasco, XXXII, Donostia: Auñamendi, 1992, 175-176. orr.
