Karguak eta lanbideak
Maisua, pedagogoa, artikulugilea, historialaria eta poeta
Ibilbidea
Tuterako apaizgaitegian eta Castel Ruiz akademian eta Iruñeko Eskola Normalean egin zituen ikasketak. Arguedasen maisu-plaza lortu eta bertan helduentzako gaueko eskola bat sortu zuen eta Tuteran erretiratu zen. Irakaslanagatik saritu zuten eta hitzaldi pedagogikoetan parte hartu zuen aritmetika eta ortografia irakasteko metodologiari buruzko ekarpenak eginez. Monumentuen Batzorde Probintzialean parte hartu zuen. Irakurketaren eta ortografiaren irakaskuntzari egindako ekarpenak aintzatetsi zitzaizkion 1910eko abuztuaren 10ean, «Esker onaren eta mirespenaren omenaldian».
Nafarroako Monumentu Historiko eta Artistikoen Batzordeari emandako hiru liburukitan, Nafarroako Historia idatzi zuen baina ez zen argitaratu. Nafarroako Historiaren Laburpen dibulgatiboa izan zen (1912), eta «ikerketa eta polemika-azterlanik ere egin gabea», kronologikoki eta eremu koroagrafikoetan, monarkak eta erresumako gertaerarik aipagarrienak azaldu zituen, «gure ibilaldi eta moldaketetan atzerriko jendeak aurrera egitea geldiarazten ez digun bitartean, edo gure herrialdean bizilagun gogaikarriak diren etxeetan sartzen ez diren bitartean, gure independentzia eta autonomia murrizten saiatuz». Hala egin zuen, «elezaharrik eta morrontza ahulik gabe; izan ere, gaur egun ez da beste orientabiderik sartzen, kritika osasuntsu baten argitik sortzen direnak baino». Eta garaiko historiografian kokatu behar dira. Epilogo batekin amaitu zuen, esanez, Gaztelak konkistatzeagatik herrialdearen lasaitasunaren arrazoiak hauek izan zirela: gerra zibilaren oroitzapena, monarka berriek Nafarroako herritar eta foruak aintzat hartzea eta «Nafarroako herriak eta, oro har, euskara orok, bere bihotzean sustraituta zeukala, afektu monarkikoak baino askoz gehiago, bere autonomia eta independentzia; bi maitasunek bestek ez zuten kezkatzen: Jainkoak eta legeak».
Bere poesia-lanetik Jugoko Ama Birjinaren bozkarioak eta bere lagun eta ikasle Solanori eskainitako Zortziko txikiak nabarmentzen dira.
Obrak
Santuario del Yugo. Relación histórica de la milagrosa aparición de la imagen de María Santísima que con el amable título del Yugo se venera en su santa basílica en la jurisdicción de la M. N. y Nobilísima Villa de Arguedas. Acompañada de los datos que atestiguan su justa celebridad y seguida de la novena que dedicó a la Señora el R. Fr. Juan Resa, Iruñea: S. Díaz de Espada, 1870.
Libro primero de los niños o Silabario racional, precedido de la exposición del método y su procedimiento, Iruñea: Joaquín Lorda inp., 1886.
El libro segundo de los niños, o Lecciones metódicas para la enseñanza de la lectura en las escuelas de uno y otro sexo, Iruñea: Joaquín Lorda inp., 1886.
Colección de carteles del silabario impresa en diferentes tipos, Iruñea: Joaquín Lorda inp., 1886.
Memoria sobre la ortografía española. Obra premiada con medalla de oro en la Exposición Aragonesa de 1885, Iruñea: Joaquín Lorda inp., 1887.
A mi carísimo amigo y discípulo D. Francisco Javier Solano Hermoso de Mendoza en su primera misa, Tutera: Julio Subirón inp., 1893.
LIZALDE AZNAR, C.-rekin, La Escuela moderna. Manual de lecciones de primera enseñanza elemental, redactadas con el fin de dar cumplimiento a las nuevas disposiciones vigentes, Iruñea: Joaquín Lorda inp., 1902.
Resumen de la Historia de Navarra, Iruñea: N. Aramburu inp., 1912.
Bibliografia
AUÑAMENDI, «Munárriz Velasco, Pedro Lino», Auñamendi Euskal Entziklopedia. Online arg.: aunamendi.esusko-ikaskuntza.eus/es/muarriz-velasco-pedro.lino/ ar-82860/ (2020ko abuztuak 10).
BERRUEZO ALBÉNIZ, M. R., «Las conferencias pedagógicas de Navarra. 1887-1901. La difícil puesta en marcha de la formación permanente de maestros», Huarte de San Juan. Geografía e Historia, 18 (2011), 415-439. or.
JIMENO JURÍO, J. M., «Munárriz y Velasco, Pedro Lino», Gran Enciclopedia de Navarra, VII, Iruñea: Nafarroako Aurrezki Kutxa, 1990, 443-444. or.
PÉREZ GOYENA, A., Ensayo de bibliografía navarra, Iruñea: Nafarroako Foru Diputazioa, 1962; VIII, 445-446. or.; IX, 78, 161, 230, 449 eta 761. or.
ITURRIAK
Memoria del homenaje de gratitud y admiración al ilustre D. Pedro Lino Munárriz, maestro normal de 1.ª enseñanza, historiador crítico, miembro delegado de la Comisión Provincial de Monumentos históricos, etc. Sus discípulos y admiradores. Arguedas 15 de agosto de 1910, Tutera: «La Ribera de Navarra» tip., 1910.
