Karguak eta lanbideak
Abokatua, jurista eta Ciudad Rodrigoko kalonjea
Ibilbidea
Plasencian jaio zen 1535 eta 1540 bitartean; aita Francisco Gutiérrez zuen, Plasenciako errejidorea, eta ama Catalina Vázquez, nobleziako familiakoa. Humanitateen inguruan ardaztutako heziketa izan ondoren, Salamancako Unibertsitatera joan zen, eta Legeetako graduatuak lortu zituen han.
Abokatu zibilista eta kanonista izan zen, eta haren lan juridikoak eman zion ospeagatik Jurisprudentziaren Errege Akademian ezarri zuten haren izena, xvi. mendeko jurista nagusien omenezko oroigarri batean.
Haren jurista-lanak eragiten zuen iritzi onaren adibide bikaina Bizkaiko Jaurerriaren alde izan zuen esku-hartzearen karietara gertatu zen. 1588an Juan García Saavedrak, Valladolideko Errege Kantzelaritzako fiskalak, De Hispaniorum Nobilitate et Exemptione lana eman zuen argitara, auzitan jarriz kaparetasun unibertsalaren balioa Gaztelako lurraldeetan. Beste batzuen artean, Juan Gutiérrezek eman zion erantzuna, 1593an argitara emanez Practicarum Quaestionum super prima parte legum novae collectionis Regiae Hispaniae. Liber Tertius et Quartus, izeneko lana, non defendatzen zuen bizkaitarren kaparetasuna jatorrizkoa zela, eta ez inork emandakoa, Saavedrak argudiatzen zuenaren kontra. Gutiérrezen lanak, Poza lizentziadunaren lanarekin batera —haren tesiekin bat baitzetorren—, berebiziko garrantzia izan zuen, epaia Jaurerriaren aldekoa izan zelako. Epai hori onartu zuten Erregeak eta haren Kontseiluak, eta probisio baten bidez agindu zuten, 1591ko urtarrilaren 31n, García de Saavedraren lanetik euskal foruen aurkako orrialdeak ezabatzeko.
Gaztela-Leon eta uharteetako erresumetako Elizen Kongregazioen alde ere esku hartu zuen, inolako zergarik ordaintzera ezin zirela behartu esanez.
Obrak
Repetitionum allegationumque nouum commentarium, Salamanca: Alexander a Canova, 1570.
Tractatus de iuramento confirmatorio, et aliis in Iure variis resolutionibus, Salamanca: Haeredes Ioannis a Canova, 1574.
Tractatus de iuramento confirmatorio aliis in iure variis resolutionibus, Salamanca: Petrus Lassus, 1586.
Canonicorum utriusque fori, tam exterioris quam interioris animae quaestionum. Liber unus, Salamanca: Apud Ioannem & Andream Renaut, expensis Octaviani Parente, 1587.
Consilia, Salamanca: Petrus Lassus, 1587.
Practicarum quaestionum circa Leges Regiae Hispaniae Primae Partis Novae Collectionis Regiae, libro duo, Salamanca: Excudebat Petrus Lassus, expensis Octaviani Parente, 1589.
Informacion de derecho a favor del Estado Eclesiástico sobre que no deve contribuyr en el donadio de millones que el Reyno sirve a su Majestad, por via de repartimiento hecho por legos ni imposicio sobre los mantenimientos, ni en otra manera, ni cosa sin licencia de su Santidad. Fecha en Madrid, en la Sancta Congregacion de las Iglesias destos Reynos, Madrid, 1590.
Practicarum Quaestionum, super prima parte legum novae Collectionis Regiae Hispaniae. Liber tertius et quartus, in quibus duae post centum quaestiones admodum utiles in praxi continetur. Necnon & in quibusdam forum de defensione nobilitatis (hoc est de la hidalguia) antiquissimae Vizcaginorum, tan latissime, quam curiose admodum, atque generaliter de nobilitate Hispanica, eiusque origine a nobilissimis gothis deducta agitatur, Madrid: Apud Petrum Madrigal, Expensis Francisci Lopez, 1593.
Tractatus de tutelis et curis minorum, deque officio et obligatione tutorum, accuratorum et mercede ipsorum, Salamanca: Apud Petrum et Thomas Lassum, 1602.
Practicarum Quaestionum circa Leges Regias, secunda Partis novae Collectionis Regiae. Liber IIII, Madrid: Apud Joannem de la Cuesta, 1611.
Practicarum Questionum circa legis Regis Hispaniae, secundae partis Novae Collectionis Regis. Lib. VII. Tractatus de gabellis, Madrid: Apud Joannem de la Cuesta, 1612.
Canonicarum utriusque fori, tam exterioris quam interiores animae, quaestionum liber tertius, Salamanca: Ex officina typographica Antoniae Ramirez, expensis Nicolai Martín del Castillo, 1617.
Praxis criminalis, civilis et canonica in librum octavum Novae Recoipilationis Regiae sive Practicarum quaestionum criminalium, Salamanca: Apud Didacum Cusium, expensis Nicolai Martini del Castillo, 1632.
Bibliografia
Alonso Romero, M. P., «Lectura de Juan Gutiérrez (ca. 1535/1540-1618), un jurista formado en Salamanca», in Initium, 2 (1997), 447.-484. or.
De Dios, S., «La doctrina sobre el poder del príncipe en el doctor Juan Gutiérrez», in Salamanca. Revista Provincial de Estudios, 39 (1997), 133.-183. or.
— El poder del monarca en la obra de los juristas castellanos (1480-1680), Cuenca: Universidad de Castilla-La Mancha, 2015.
García Sánchez, J., «Juan Gutiérrez: Jurisconsulto español del siglo xvi, intérprete del Derecho romano en materia financiera», in Ius Commune, 14 (1987), 57.-99. or.
Ruiz Fidalgo, L., «Las ediciones de obras de Derecho en Salamanca en los siglos xvi y xvii», in De Dios, S.; Infante, J., eta Torijano, E. (koordk.), El Derecho y los juristas en Salamanca (siglos xvi–xx). En memoria de Francisco Tomás y Valiente, Salamanca: Universidad de Salamanca, 2004, 265.-309. or.
Soria Sesé, L., «La Hidalguía Universal», in Iura Vasconiae, 3 (2006), 283.-306. or.
Aipamen bibliografikoa
Intxaustegi Jauregi, N.J., “Gutierrez, Juan”, Jimeno Aranguren, R., (dir), Notitia Vasconiae. Baskoniako historialarien, legelarien eta pentsalari politikoen hiztegia, T.I, Iura Vasconiae fundazioa, Donostia, 2020, pp. 638-639.





