GOICOECHEA ALDAMA, Sotero (Sotero Goikoetxea Aldama) (Bilbo, 1789ko apirilak 22 – ?).

Bilboko merkataria, Francisco Javier Goicoechea Dupuy eta Francisca Antonia Aldamaren semea. J. E. Delmasen arabera, txikitatik erakutsi zuen letrekiko zaletasuna, eta, dirudienez, Ingalaterrara bidali zuten ikastera. 1815ean, Maria Jacinta Ugarte Herrerarekin ezkondu zen, eta ezkontza hark beste bat ekarri zuen: 1816an bere anaia, Donato Goicoechea, bere koinata zen Micaela Ugarterekin ezkondu zen. Familia horrekiko loturak lehendabiziko liberalismoarekin konpromisorik handiena zuen Bilboko merkataritza sektorera hurbildu zuen. Ugartetarren anaia bat Tomas de Ganaren alabarekin ezkondu- rik zegoen, ontzi-alferez erretiratua, Bilboko alkate konstituzionala (1813) eta Bilboko Nazio Milizia Boluntarioaren komandantea hirurteko konstituzionalean. Bestalde, Sotero Goicoechearen arreba bat, Mauricia, Jose Maria Gaminde Mazarredorekin ezkondu zen, Victor Luisen anaia, liberal aurrerakoi ezaguna.

Sotero bera Milizia Nazionaleko kide izan zen, kabo bigarrena, hain zuzen ere, 1821eko apirileko altxamendu errealistari aurre egitera atera zen zutabean. Geroago, Bilboko erregidore eta bertako Kontsulatuko batzordekide izan zen. Estatus ekonomikoari dagokionez, bere jarduera komertzialetik ja- sotako diru-sarreraz gain, hainbat jabetza zituen Durangaldean —zehazki, bi etxalde Mañarian—, nahiz eta, 1833ko guda zibilean bertatik jasotako errenta xumea bahitu zioten.

Aditu batzuen arabera, Guia de la conversación en español e inglés (1834) argitaratu zuen, baina ezin izan dugu egiaztatu. Lehen karlistaldian gertatutako Bilboko setioei buruz idatzitako lan ugariak baitezpadakoak dira, eskaintzen duten informazio zehatzagatik. 1835ean, inprentara bidali zituen Bilboko setioari buruzko lehendabiziko Reseña eta gai beraren inguruan Bizkaiko komandante militarrari, Mirasolgo kondeari, eskainitako Memoria histórica. Reseña histórica del tercero para siempre memorable sitio (1836) lanak arazoak ekarri zizkion Francisco de Hormaeche foruzale moderatuarekin. Bilboko Defentsa Batzordeko idazkaria zen, eta saltzea debekatu zuen bere tesiak partzialegiak eta aurrerakoiegiak zirelakoan. Konstituzioak ematen zion eskubidea baliatuz, erreseina Historia de los dos últimos sitios de Bilbao (1837) lanean sartu zuen.

Liskarrak iraun bitartean, Compilador militar de Vizcaya: periódico militar, político, literario y comercial egunkaria sortu zuen, bera erredaktore bakarra izanik. Euskal lurraldean karlisten aurka borrokatu zen legio ingelesaretzat gida interesgarri bat ere idatzi zuen (A luminous guide for the British cooperative forces in Spain). Liburutxo horretan, Bizkaiko deskribapen geografiko eta etnografikoaz gain, ingeles-gaztelera-euskara hiztegi bat aurki daiteke, Markinako aldaera biltzen duena, autorearen ustez, hori baita dagoen garbiena.

Sotero Goicoechearen ustez, 1833-1839ko guda zibila bateraezinak ziren bi proiekturen arteko talkaren ondorio zen. Gatazkaren ikuspegi dikotomiko hori aise antzeman daiteke bere obra guztian zehar. Berarentzat, Bilbon ba- bes hartzen zuen polo liberal eta ilustratuak zibilizazioa zekarren, eta, garai hartan, Bizkaiko baserri giro basatiaren indarkeria bidezko oposizio latzena bizi zen. Bere iritziz, Carlos jaunaren jarraitzaileak, tartean bere oinarri soziala ziren baserritarrak eta lidergoan aritzen ziren handikiak, gaizkile, lapur, alproja, fanatiko eta ezjakin talde iluna ziren. Aitzitik, haur erreginarenak nazioko ilustratuak, maila aberatsetakoak, merkatariak eta antzetsuak ziren, Europa zibilizatuaren begikoak. Aurkakotasun bitar hori hain da konponezina, non, irtenbide bakarra karlisten kontrako biolentzia zen. Hala planteatu zuen A Luminous guiden, horrela deuseztatuko baitzituzten «Espainiako lau probintzia zoriontsuenetakoak suntsitu eta desohoratu dituzten munstroak».

Reseña histórica del memorable Sitio de Bilbao. Leída en la sesión celebrada el día 20 de julio de 1835, Bilbo: N. Delmas, 1835. Ziurrenik berreditatua, bigarren edizio gehituan, Memoria histórica de los hechos ocurridos durante el memorable Sitio de Bilbao desde el 10 de junio hasta el 4 de julio izenburupean, Bilbo: Nicolás Delmas jaunaren moldiztegia, 1835.

Reseña histórica del tercero para siempre memorable sitio y ataque contra Bilbao: acom- pañada de notas ilustrativas, Bilbo: Nicolás Delmas jaunaren moldiztegia, 1836.

A luminous guide for the British cooperative forces in Spain on the principal subjects connected with particular information relative to the Basque Provinces, Baiona: La- maignère, 1836.