Karguak eta lanbideak
Elizgizona eta idazlea
Ibilbidea
Mañerun jaio zen, Lizarraldeko hiribildu txiki batean, Iruñetik gertu. Pedro Garriz eta Gertrudis Ayanzen semea, 1906an Iruñeko seminarioan sartu zen. Erdi mailako Hezkuntza eta Filosofia ikasketak egin zituen Iruñeko kontzilio-seminarioan, eta Teologiakoak Comillaseko apaizgaitegian eta unibertsitate pontifizioan, teologian eta zuzenbide kanonikoan doktoratu zelarik. Geroago, 1928an, Zaragozako Unibertsitatean legeetako batxiler titulua lortu zuen.
Diakono ordenatu zen Calahorran eta ordena sakratuak jaso zituen Comillaseko presbitero gisa 1917ko uztailaren 18an. Bere apaiz lana Iruñeko elizbarrutian egin zuen, hainbat lekutako erretore gisa, Orotz-Beteluko fabrika, gaur egun olaldea, 1918ko urritik 1921eko otsailera arte; Garde, data horretatik 1923ko uztailera arte; eta Olague, non ekonomoa ere izan zen 1923ko urritik 1925eko uztailera arte). Hortik Tuterako elizbarrutira pasa zen, Tuterako katedraleko doktore-kalonje gisa (1926- 1957). Halaber, Tuterako seminarioko irakasle eta errektorea (1930-1957), ekintza katolikoko elizbarrutiko ordezkaria (1949ko amaieratik 1957ko erdialdera) eta elizbarrutiko bikario nagusia eta erlijiosoen bisitaria ere izan zen (1956ko urritik 1957ko erdialdera). 1957ko ekainean, Iruñeko elizbarrutira itzuli zen katedralaren artxidiakono gisa. Ondorengo urteetan, beste kargu batzuk bete zituen, hala nola: elizbarrutiko museoaren administrazioko arduraduna (1960tik 1967ra), Iruñeko eliz auzitegiko fiskala (1958tik aurrera) eta hiri horretako erlijiosoen bisitatzaile nagusia (1964tik), besteak beste. Berrogeita hemeretzi urtez apaiz izan ondoren hil zen.
Historia eta artearen zalea, bere bizitzan zehar dibulgaziozko zenbait lan argitaratu zituen. Neurri handi batean, nuntzio apostolikoak, Francesco Ragonesi kardinalak, Espainian emandako bultzadari esker egin zuen. Honek, apaizei beren ministerio sakratuan zorrotz jarduteko eskatzeaz gain, bere tenplu eta artxiboen azterketa historiko eta artistikoari denbora pixka bat eskaintzera animatu zituen, kultura nazionala goratu eta espiritu erlijiosoa berpizteko, bere iragan loriatsuari hautsa kendu eta «elizak herriari bizitzaren maila guztietan ekarri dizkion ondasunak erakutsiz». Bere lan nagusiak bere bizitzako bi etapatakoak dira. Lehena Gardeko egonaldikoa. Han sortu zen La Villa de Garde en el Valle del Roncal. Ensayo de una monografía parroquial, 1923an agertua. Hiribildu horri, parrokiari eta Zuberoako Ama Birjina herriko zaindariaren gurtzari buruzko «apunte» historiko-apologetikoak dira. Urte horretan bertan «Erronkariko haranaren antzinatasunari» buruzko orrialde labur batzuk argitaratu zituen, eta, bi urte geroago, beste hainbat, era berean laburrak, Fernando Katolikoak Erresuma konkistatu zuenean eta Albretarrek hura berreskuratzeko egin zituzten ahaleginetan Nafarroako dinastiaren defentsan Erronkariko Haranak izandako papera goraipatuz(«Nafarroaren independentziaren aldeko borroka. Erronkariko Harana», bere lehen liburuan gaiari buruz esandakoari ezer gutxi gehitzen dion artikulua).
Hogei urte baino gehiago igaro behar izan ziren bigarren etapa deitu genezakeena hasi aurretik, Tuterako garaiaren amaiera. Don Antonio Garde Enciso, Sacerdote obrarekin eman zion hasiera, adin bereko gazte presbitero baten biografia, «apaiz forjatzailea». Garrizek, beste askok bezala, santutasun eta bizi eredutzat hartzen zuen. Geroxeago, bere azalpen biografikoa ere argitaratu zuen. Biografiak Olave saria jaso zuen. Iruñeko katedralaren artxidiakono zela, bere hirugarren lana argitaratu zuen, La santa iglesia Catedral de Pamplona: guía histórico-descriptiva, monumentu-multzo horren aberastasun historikoa eta artistikoa erakusteko idatzitako sintesi eta dibulgazio-lan interesgarria. 1966koa da edizioa eta gaztelaniaz eta frantsesez argitartaua izan zen.
Azken urteetan, Javier Garrizek Navarra. Temas de cultura popular dibulgazio-bilduman parte hartu zuen noiz edo noiz eta Nafarroako gaiei buruzko kazetaritza-artikulu zenbait ere idatzi zituen.
Obrak
«Antigüedad del valle del Roncal», BCMHAN, 54 (1923), 15-19. or.
La villa de Garde en el Valle del Roncal. Ensayo de una monografía parroquial, Iruñea: G. Huarte argitaletxea, 1923.
«Historia eclesiástica de Navarra», BCMHAN, 61 (1925), 58-59. or.
«Lucha por la independencia de Navarra. El Valle del Roncal», Euskalerriaren Alde, 1925, 121-126. or.
Antonio Garde: semblanza, Tarazona, 1955.
Un forjador de sacerdotes malogrado (Don Antonio Garde Enciso), Gasteiz: Imp. Montepio Diocesano, 1956 (aurrekoaren sintesia).
La santa iglesia Catedral de Pamplona: guía histórico-descriptiva, Iruñea: Gómez, 1966.
«Catedral de Pamplona», Navarra. Temas de cultura popular, 92. zk., Iruñea: Nafarroako Foru Aldundia, 1971.
«Despoblados», Navarra. Temas de cultura popular, 186. zk., Iruñea: Nafarroako Foru Aldundia, 1973.
¿Pudo Julio II privar de la corona a los últimos reyes de Navarra? (eskuizkribu argitaragabea).
Egunkari-artikuluak: «Una cocina monumental en la catedral de Pamplona» (1966); «Trayectoria del euskera en Navarra» (1968); «Obra de un gran escultor navarro. Roberto Michel» (1970); «Monasterios duplicados en Navarra» (1975).
Bibliografia
GRAN ENCICLOPEDIA NAVARRA, «Gárriz Ayanz, Javier». Online arg.: http://www.enciclopedianavarra.com/?page_id=10355 (2021eko urtarrilak 10).
IRIBARREN, M., Escritores navarros de ayer y de hoy, Iruñea: Gómez, 1970, 100-101. or.
ITURRIAK
IRUÑEKO ELIZBARRUTIKO ARTXIBOA, Elizbarrutiko gobernua eta administrazioa. Idazkaritza Nagusia-Kantzilertza.
