Karguak eta lanbideak
Agustino Errekoletoa (Ordenaren Definitzaile Nagusia), historialaria, akademikoa, biografoa eta etnologoa
Ibilbidea
Aita Faboren hirurogei urteko biografiaren barruan, hiru etapa bereiz ditzakegu: gaztaroa eta prestakuntza Espainian (1873-1895), misiolaria Venezuelan eta Kolonbian (1896-1914) eta Erromakoa, ordenaren Nagusi, definitzaile eta kronista orokor gisa (1914-1933).
Lehen letrak jaioterrian ikasi ondoren, Agustindar Errekoletoetan sartu zen, 1889ko urriaren 7an Monteagudoko komentuan (Nafarroa). Komentu-ikastetxe horretan bertan hasi zituen elizako ikasketak, eta Martzillan eta San Millán de la Cogollan (Errioxa) jarraitu zituen.
Prestakuntza teologikoa amaitu baino lehen, 1895ean, Agustindarren Candelaria probintzian (Kolonbia) sartu zen. Espainiatik irailaren hasieran irten zen eta 1895eko urriaren 3an iritsi zen Bogotára. 1896ko maiatzaren 3an, apaiz-ordena jaso zuen Bogotán, eta urte bereko ekainaren erdialdean Araucako misioan sartu zen, Casanare-n, non ikastetxeko zuzendari izendatu baitzuten. Kargu hori 1899ko maiatzera arte bete zuen, eta orduan teologia morala azaltzera pasatu zen Tamarara.
Kolonbiako Gobernuak Kolonbia eta Venezuelaren arteko muga geografikoak mugatzeko batzorde mistoko kide eta kapilau izendatu zuen. 1899ko iraultza lehertu zenean (mila eguneko gerra zibila), gainerako misiolariek bezala, liberalen jazarpena jasan zuen, eta Manareko misioaren buru zela, erbesteko zigorra ere bai, 1901eko ekainaren 21ean. Venezuelan erbesteratu zenean, Venezuelako filologia eta etnografiaz arduratu zen, eta La Ciudad de Dios eta España y América aldizkarietan argitaratu zituen bildutako erromantzeak eta datu historikoak. Bogotára itzuli zenean, Desiertoko komentura bidali zuten, eta 1904an priore-kargua hartu zuen. Inauguratu berria zen apaizgaitegiko errektorea izan zen. 1906an, Chamezara eraman zuten, eta hango misioa zuzendu zuen1910era arte. Urte hartan hasi zen apaiz-ministerioan Bogotáko Kandelariaren elizan, eta hurrengo urteko apirilean Espinaleko misioa sortu zuen.
Bere erlijio-probintziako 1908 eta 1911ko kapituluetan parte hartu zuen, baita 1914ko kapitulu orokorrean ere, Erroman, non Agustindar Errekoletoen ordenaren definitzaile orokor eta kronista hautatu baitzuten. Kronikari kargua 1920 arte bete zuen, eta 1932an bigarren aldiz izendatu zuten.
Erromako garaian Amerikan zehar bidaiatu zuen (Kolonbia, Venezuela, Panamá, etab.) eta Madrilen ere bizi izan zen. Pedro Fabo Kolonbiatik karteatu zen Ramon Menendez Pidalekin, eta erromantze herrikoi batzuk bidali zizkion.
Bere literatur produkzioak obra historikoak, biografikoak, etnologikoak, filologikoak eta espiritualak biltzen ditu. Zenbait eleberri kostunbrista idatzi zituen. Lehenbizikoa, El doctor Navascués (Bogotá, 1904), «Biblioteca Patria»k saritua, ongi hartu zuen kritika kolonbiarrak. Kandelariako probintzia agustindarraren historia osoa idatzi zuen hasieratik (Historia de la Provincia de la Candelaria de Agustinos Recoletos, 1914). Idiomas y etnografía-n, (Bartzelona, 1911), hizkuntza eta etnografia-balio handiko lanean, lehen aldiz argitaratu ziren tribu indigenen gramatikak eta hiztegiak (hispano-galiboa, hispano-tuneboa eta hispano-acahagua), hirurak Pedro Fabok osatuak. 1912an Rufino José Cuervo y la Lengua Castellana argitaratu zuen, Hizkuntzaren Akademia Kolonbiarrak saritua; lanean, Fabok filologoaren korrespondentzia erabili zuen, zenbait gutun galtzen utzita.
Literatura, historia, politika, filosofia, kritika, filologia, soziologia, poesia eta arteari buruz Pedro Fabok idatzitako testu asko sakabanatuta daude Espainiako, Kolonbiako edo Venezuelako egunkari eta aldizkarietan, esaterako La Juventud, La Constitución, La Unidad, La Sociedad, La Revista del Rosario, El Nuevo Tiempo, El Nuevo Tiempo Literario, El Popular, La Renovación, Boletín de la Historia y Antigüedades, El Apostolado Doméstico, La Revista Dominicana, El Correo Nacional, El Avisador, El Siglo Futuro, Santa Rita, Boletín de la Provincia de Nicolás, España y América eta La Ciudad de Dios.
Bogotáko Poesía Colombianako Akademiako kide urgazle izendatu zuten, Bogotako Historia Nazionaleko Akademiakoa, Historiako Errege Akademiakoa (1914); Venezuelako Historiako Akademia Nazionalekoa; Parisko Antropologia Elkartekoa; Kolonbiako Hizkuntzaren Akademiakoa; Parisko amerikanisten Elkartekoa; Cádizko Zientzia eta Arteen Errege Akademia Hispanoamerikarrekoa; Málagako Deklamazio eta Letra Onen Akademiakoa; Zaragozako San Luis Arte Ederren Akademiakoa; Caracasko Historiaren Akademia Nazionalekoa; Parisko Antropologia Elkartekoa, etab. Espainiako Errege Akademiaren ordezkaritzan, Pedro Fabok Panamako Hizkuntzaren Akademia sortu zuen (1926). Horregatik, Espainiako Gobernuak, errege-dekretu bidez, Espainiako seme ongile izendatu zuen.
Garuneko odoljario baten ondorioz, 1933an hil zen Erroman eta Pedro Fabo, martzillar unibertsalaren gorpuzkiak hiri horretan daude. Bere jaioterriko (1926) seme kutuna eta Manizaleseko (Kolonbia) adopziokoa izendatu zuten.
Obrak
El doctor Navascués. Novela de costumbres casanareñas, Bogotá: Nueva liburudenda, 1904 (Madrid, 1904).
Idiomas y etnografía de la región oriental de Colombia, Barcelona: Rambla de Cataluña inp., 1911.
Rufino José Cuervo y la Lengua Castellana, Bogotá: Arboleda & Valencia, 1912, 3 libk.
Corazón de oro. Novela de costumbres americanas, Madrid: Imp. del Asilo de Huérfanos del Sagrado Corazón de Jesús, 1914.
Historia de la Provincia de la Candelaria de Agustinos Recoletos, Madrid: Imp. del Asilo de Huérfanos del Sagrado Corazón de Jesús, 1914, 2 libk.
Liberaladas de una revolución, Iruñea: Imp. Diocesana, 1914.
Los aborrecidos o en defensa de la vida religiosa, Madrid: Imp. del Asilo de Huérfanos del Sagrado Corazón de Jesús, 1915.
Olor de santidad. Datos para la historia del P. Ezequiel Moreno, Madrid, 1915, 200 or.
Los Agustinos Recoletos y la francesada. Historia, Monachil (Granada): Santa Rita tip., 1915.
Historia de Marcilla, Iruñea: Jesus García inp., 1917.
Historia General de los Agustinos Recoletos, V (1689-1695), VI (1696-1705) eta VI, 2. zatia (1706-1714), Madrid-Barcelona, 1918, 1919 eta 1927 hurrenez hurren., 3 libk.
Historia del convento de Marcilla, Monachil (Granada): Santa Rita inp, 1919.
Historia de la ciudad de Manizales, Manizales: Blanco y Negro tipografia, 1926, 2 libk. (2. ed. Manizales, 1926).
Biografía del P. Fr. Santiago Matute del Santo Cristo de la Tercera Orden, Iruñea: Viuda de N. Aramburu inp. eta liburudenda, 1928.
Púlpito y Tribuna, Madrid: Bruno del Amo editorea, 1929, 2.libk.
FR. GIL DEL SILENCIO, Manual práctico y nuevo de Horticultura, Madrid: Solana inp., 1932.
Pascual CAMPO (goitizena), Álbum de ideas y páginas selectas, Barcelona: La Educación tip., 1932.
Bibliografia
AYAPE, E., Biografía del Padre Fabo. Breves rasgos alrededor de su persona y de su obra, Manizales: San Agustín tip., 1941.
— Semblanza del Padre Fabo, Iruñea: Foru Diputazioa, 1974.
CAMPO DEL POZO, F., Los agustinos y las lenguas indígenas de Venezuela, Caracas: Universidad Católica Andrés Bello ed., 1979, 225-226. or.
GOÑI, E. (ed.), El P. Fabo. Hijo predilecto de Marcilla, Barcelona: Arte Tipográfico tip., 1927.
LAZCANO GONZÁLEZ, R., «Fabo, Pedro», Diccionario Biográfico Español de la Real Academia de la Historia. Online arg.: http://dbe.rah.es/biografias/9148/pedro-fabo (2020ko azaroak 5).
— Bibliographia Missionalia Augustiniana. América Latina (1533-1993), Madrid: Revista Agustiniana ed., 1993, 434-445. or.
SANTIAGO VELA, G. de, Ensayo de una Biblioteca Ibero-Americana de la Orden de San Agustín, II. libk., Madrid: Imp. del Asilo de Huérfanos del Sagrado Corazón de Jesús, 1915, 372-380. or.
— «La prensa en la muerte del P. Fabo», Boletín de la Provincia de Nuestra Señora de la Candelaria, 11 (1933), 365-372 eta 398-406. or.; 12 (1934), 18-25 eta 38-46. or.
ZENBAITEN ARTEAN, El P. Fabo, Hijo Adoptivo de Manizales, Manizales: San Agustín inp., 1925.
