Baskoniako Zuzenbide Historiko eta Autonomikoaren Azterketarako Fundazioa

← Sarreretara itzuli

NOTITIA VASCONIAE GAZTELA ETA LEONGO EGILEAK ETA OBRAK

CHRONICA ADEFONSI IMPERATORIS (Crónica del emperador Alfonso VII)(1157)

Ibilbidea

Latinez idatzitako kronika anonimoa da, 1157. urtean bukatua. Alfontso VII.aren Gaztela eta Leongo erregealdia (1126-1157) du lanak ardatz, etengabe gorazarre egiten dio monarka horri eta musulmanen aurkako borrokaren ikur bihurtzen du. Lanak batez ere errege-gorteko gertakariak jasotzen ditu, baina garai hari buruzko informazio ugari ere biltzen du. La Crónica del emperador Alfonso VII lanak apenas izan zuen eraginik ondorengo kronikagintzan.

Kronikaren egileak Pampilonenses eta Nafarri etnonimoak erabiltzen ditu subirano berriaren altxamendua hizpide duela. Hala, Gartzia erregea aipatzean, honako termino hauek baliatzen ditu: «rey de Pamplona» (Iruñeko erregea) edo «rey de los pamploneses» (iruindarren erregea) eta, kasu batean, «rey de Navarra» (Nafarroako erregea).

Kronikak, gainera, Poema de Almería deritzona biltzen du barnean, testu epiko bat, 1147tik 1149ra bitartean latinez idatzia. Horretan, Iruñeko Gartzia erregea aipatzen da, honako estrofa hauetan:

«También el amado yerno del emperador, llamado García, sueltas las riendas, se dirige hacia el campo de batalla llevando sus regias insignias, y así toda Pamplona se une a Alava y “Navarria” relumbra con la espada. Apoyado en todos estos, se complace seguro en el combate el nacido del rey Ramiro y después vencido. Con su llegada se alegra toda España, que lo recibe como a un señor, pues sabe que esto será grato para el rey. Con semejantes refuerzos se llena el campamento regio; segura Hispania con tales y tan grandes columnas, desplegadas las banderas, ocupa las cercanías de Andújar».

Obrak

Argitalpenak: Sánchez Belda, L. (arg.), Chronica Adefonsi imperatoris, Madrid, 1950. Maya Sánchez, A. (arg.), «Chronica Adefonsi Imperatoris», Chronica hispana saeculi XII, Pars I, Turnhout: Brepols, 1990. Gaztelaniazko itzulpena: Pérez González, M. (Sarrera, itz., oharrak eta aurkibideak), Crónica del Emperador Alfonso VII, León: Universidad de León, 1997. Ingelesezko itzulpena: Lipskey, G. E., The Chronicle of Alfonso the Emperor. A Translation of the Chronica Adefonsi Imperatoris, with study and notes, Provo, Utah, d. g., https://libro.uca.edu/lipskey/chronicle.htm (2018ko urriaren 27an eginiko kontsulta).

Poema de Almería lanaren argitalpena: Salvador Martínez, H., El «Poema de Almería» y la épica románica, Madrid: Gredos, 1975, 273.-284. bertsoak

Bibliografia

Lipskey, G. E., The Chronicle of Alfonso the Emperor. A Translation of the Chronica Adefonsi Imperatoris, with study and notes, Provo, Utah, d. g., https://libro.uca.edu/lipskey/chronicle.htm (2018ko urriaren 27an eginiko kontsulta).

Martin, G. (zuz.), «La Chronica Adefonsi imperatoris y la Historia Roderici: dos crónicas particulares del siglo xii», in e-Spania, 15 (2013).

Martín Duque, A. J., «Del espejo ajeno a la memoria propia», in Martín Duque, A. J. (zuz.), Signos de identidad histórica para Navarra, Iruñea, 1. libk, 1996, 21.-50. or.

Montaner Frutos, A., eta Escobar, A., «El Carmen Campidoctoris y la materia cidiana», in Carmen Campidoctoris o Poema latino del Campeador, Madrid: Sociedad Estatal España Nuevo Milenio, 2001, 13.-120. or.

Pérez González, M. (sarrera, itz., oharrak eta aurkibideak), Crónica del Emperador Alfonso VII, León: Universidad de León, 1997.

Aipamen bibliografikoa

Lizarraga Rada, M., “Chronica Adefonsi Imperatoris”, Jimeno Aranguren, R., (dir), Notitia Vasconiae. Baskoniako historialarien, legelarien eta pentsalari politikoen hiztegia, T.I, Iura Vasconiae fundazioa, Donostia, 2020,  pp. 308-309.

Espainiako Gobernuaren Berreskuratze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren esparruan Next Generation EU funtsek finantzatutako proiektua


Laguntzaileak:

Diputación Foral de Gipuzkoa
Ministerio de Ciencia, Innovación y Universidades - Gobierno de España
IVAP