Nafarroako foru-erregimenaren izaera juridikoa

Lanaren laburpena

Argitalpen honek Antonio Martínez Tomásen doktore-tesia jasotzen du, ez baitzen ezaguna, beste egile batzuen aipamenengatik izan ezik, argitaratu gabe zegoelako. Fundazioak egokitzat jo du argitaratzea, lan historiko berritzailea delako, 1841eko abuztuaren 16ko Legearen bertsio ofiziala, Nafarroa eta Estatuaren arteko itun gisa aurkeztu dena, zalantzan jartzen baitu.

Erregimen liberalaren ezarpenaren prozesu historikoan oinarrituta, Antzinako Erregimeneko erresumaren eraldaketa aztertzen du probintzia bihurtu zenean 1812ko Konstituzioan, 1833ko probintzia-dekretuan, 1834ko Errege Estatutuan, 1837ko Konstituzioan eta Nafarroako erresuma desagerrarazi eta bere lurraldea probintzia gisa konfiguratu zuten arau guztietan.

1839ko eta 1841eko legeen irismena aztertzen du, foruak «batasun konstituzionalera» egokitzeko bitarteko izan baitziren, foru-lurraldeetako foru-aldundiekin elkarrizketa-prozedura baten bidez. Azken horren izaera juridikoari buruzko eztabaidan sartzen da, alderdiek egindako dokumentu historikoetan eta Legearen tramitazioan oinarrituta, ukatu egiten baitu aurretiazko entzunaldia Aldundia zen probintzia-erakundearen eta Gobernuaren arteko itun bat izan zenik, azken honek hartu baitzuen legegintza-ekimena Gorteen aurrean, eta Gorteek onartu baitzuten subiranotasun nazionalaren ordezkari gisa. Ondorioztatu zuen «ezin dela onartu itunaren edo Hitzarmenaren tesia, hots, Legegintza Botereak ezin duela Lege hori aldatu Nafarroako Foru Aldundiaren aurretiazko baimenik gabe».