Karguak eta lanbideak
Politikaria
Ibilbidea
Miguel Escudero Ramirez de Arellanoren biloba zen, Baionako batzarreko kidea, Nafarroako buru politikoa eta Diputazioko presidentea (1813-1814) eta Gorteetako diputatua (1822-1823). Filosofia eta Zuzenbidea ikasi zituen Zaragozan, eta Madrilen. Landa-jabe garrantzitsua izan zen Nafarroan; 1871n, Nafarroako 43. zergadunik handiena zen lurralde-zergari dagokionez, eta 1899an, berriz, Tuterako merindadeko zazpigarrena. Haren ondarea Corella, Cabanillas, Fustiñana eta Oloriz hiribilduetan banatuta zegoen batez ere, eta Nafarroako Nekazaritza Elkarte Orokorraren Zuzendaritza Batzordeko presidentea izatera iritsi zen.
Familia-tradizioari jarraiki, alderdi liberaleko kide izan zen eta politikan aktiboki parte hartu zuen. 1858ko ekainean, Tuterako barrutiko probintzia-hauteskundeetan parte hartu zuen, baina ez zuen arrakastarik izan. Seiurteko demokratikotik aurrera, erabat murgildu zen politikan. Garai hartan, alderdi liberal progresistako kide izan zen, Corellako alkate (1869an) eta Nafarroan senatari hautatu zuten 1871ko eta 1872ko apirileko hauteskundeetan. Nafarroako senatari hautatu zuten alderdi fusionistaren txandetan, 1881ean eta 1886an. Parlamentuan izan zuen jarduera nagusia gobernu fusionista babestea izan zen eta baita bere barrutiko interesak defendatzea ere, hala nola mahastizaintza eta ardogintzaren sektorea babestea, Alduideko trenbide-proiektua edo Nafarroako zuzenbide zibila. 1897tik aurrera, Nafarroako alderdi liberaleko zuzendaritzako kide izan zen.
Liberalismotik, nabarrismo liberala defendatu zuen. 1867an argitaratutako Laurac Bat liburuxkan, 1866-1869ko euskal diputazioekin lankidetzan aritzeko Nafarroako Diputazioaren proiektuen aurka agertu zen, (Euskal Herriko Unibertsitatea, manikomioa, probintziako ongintza-etxea). Opuskuluaren izenburuak 1867ko probintziako nekazaritza-erakusketan lau probintzietako arma-ikurrak zituen armarrian zegoen goiburuari egiten zion erreferentzia. Euskal Herriko foruen ikuspegi bateratuari uko egiten zion, Nafarroak «berezko historia, berezko zuzenbidea, Gaztelako koroarekin berezko tratatuak» zituela pentsatzen zuelako, baita euskal foraltasunaren eta Nafarroako foraltasunaren izaerak desberdinak zirelako ere, administratiboa baitzen hura, eta politikoa, administratiboa eta zibila hemengoa. Alduideko trenbidearekiko eta Nafarroako produktuen muga-zergekiko baskongadekoen portaera ere gaitzetsi zuen.
1868an, Manefiesto del rey don Íñigo Ariesta a los navarros idatzi zuen, Erdi Aroko itxurako erresonantzia-hizkeran idatzitako orria (batzuetan “makarronikoa” izan arren), Nafarroako Erresumari buruzko kontu txikiz beteta zegoen, hala ere, interpretatzen zaila zen, lortu nahi zituen helburuei begiratuz gero. Beharbada, foruak handitzen ez saiatzeko deia da erreferentziarik argiena, lehendik daudenak galtzeko arriskua egongo litzatekeelako. Jarrera hori bat dator beste liberal batzuenarekin, eta, zehazki, Pablo Ilarreguirenarekin, Escuderok zalantzarik gabe ezagutzen baitzituen haren idazkiak.
1888an, Kode Zibilaren Oinarrien Legeari buruzko eztabaidan, Nafarroako foru-berezitasuna defendatu zuen, eta honako hau aipatu zuen: «Gure legeria ez da foru, lege baizik, eta orain egin daitekeena bezain perfektua da; izan ere, Nafarroak, txikia izan arren eta espainiarra izateagatik jasan duen zatikapena gorabehera (eta horregatik, aspaldidanik dago harro), herrialdearen beharrei ezin hobeto erantzun dien legeria du, gainera, orain, legeria modernoek arrazoia eman diote kasu askotan. […] eta hemen berriro adierazi behar dut Nafarroako zuzenbidea ez dela forala, legala baizik, Espainiako beste edozein baino legalagoa, gorteetan egina delako. Guk, gure antzinako foruaz gain, ez daukagu gorteetan onartu ez den legerik».
Mendearen amaieran, Nafarroako Foruen monumentua eraikitzen hasi zenean, bertan Ultraportuetako merindadeak ordezkatuta egon behar zuela adierazi zuen.
Obrak
Laurac Bat, Iruñea: San Andrés inp., 1867.
Manefiesto del rey don Íñigo Ariesta a los navarros, Madrid: Diego Valero inp., 1868.
La discusión del Código Civil en el Senado en el año 1889 por lo que afectaba a Navarra, Iruñea: Hijos de Montosio inp., 1889.
Bibliografia
GARCÍA-SANZ MARCOTEGUI, A., «Manefiesto del rey don Íñigo Ariesta a los navarros (1868)», Huarte de San Juan. Geografía e Historia, 13. alea (2006), 355-361. or.
—El navarrismo liberal. Juan Yanguas Iracheta (1824-1895), Iruñea: Nafarroako Unibertsitate Publikoa, 2008.
LAYANA ILUNDÁIN, C., «Biografías de los parlamentarios por Navarra (1869-1889)», Huarte de San Juan. Geografía e Historia, 3-4. aleak (1996-1997), 331-332. or.
URQUIJO GOITIA, M., «Escudero Marichalar, Cayo», Diccionario biográfico de los parlamentarios de Vasconia (1808-1876), Gasteiz: Eusko Legebiltzarra, 1993, 368-369. or.
