Karguak eta lanbideak
Legelaria, itzultzailea, buru politikoa eta diputatua
Ibilbidea
Pascualen anaia zaharrena; bien bizitzak paraleloak izan ziren prestakuntzan, ideologia liberal aurrerakoian, militantzian eta gora-beheretan, baina honena maila eta garrantzi politiko txikiagokoa.
1833ko amnistiaren ondoren, Bartzelonan bizi izan zen, aurreko urtean Pascual anaia ezarri zen tokian. Abokatu gisa jardun zuen eta Madrilera joan zen, hura Bartzelonako alkate zen bitartean. 1835eko iraultza gertatu zen, eta errege-komisarioa, lehen auzialdiko epailea, errenta-ordezkariordea eta Aran bailarako gobernadore militarra izan zen eta 1836an hasi zuen diputatu karrera luzea.
1840ko iraultzaren garaipenarekin, Pascual Gorteetako bozeramaile aurrerakoia eta Ogasuneko superintendente nagusia izan zen, 1842ko uztailean dimisioa eman zuen arte. Fernando lehen auzialdiko epaile eta buruzagi politiko izendatu zuten Bartzelonan. 1841ean kargua hartu zuen Nafarroan eta urte bereko O’Donnellen matxinada moderatuan Iruñetik ihes egin zuen, ez baitzuen karlisten babesa lortu, Jainkoaren eta aberriaren etsai hilgarria zen dinastia usurpatzailearen defendatzailea baitzen. Madoz Rivero kapitain na- gusiaren akusazioetatik babesteko, matxinatuaren konplize izatea leporatu baitzion, La rebelión de octubre en Pamplona (1842) izeneko kronika bat idatzi zuen, honetarako: «Felipe Ribero Jaun Txit Gorenak armadaren etsaia naizela ziurtatzean egindako akusazio bidegabeen aurrean nire errugabetasuna erreibindikatzeko».
Urte horretan hautatu zen Gobernuarekin hizketakide izan zen Foru Diputazioa, 1839ko urriaren 25eko Foruen lege berreslearekin bat zetorrena («Konstituzio-batasuna izan ezik»). Lege haren elementuak bateragarriak ziren erregimen liberalak «Foru erabilgarri»-tzat jo zituenekin, eta 1841eko abuztuaren 16ko, «itundua» izenekoan jaso zituzten, Esparterok bere gain hartutako babes aurrerakoiaren konpromisoari esker. Ondoren, buruzagi politikoa izan zen Granadan eta Coruñan, eta liskarrak izan zituen elizaren de- samortizazioen ondorioz. Gorteetan, Zaragozako diputatu hautatu zuten 1843an eta Huescakoa 1854an. Bitartean, Pascual Madrilgo bigarren alkate konstituzionala eta Estatistika Batzordeko presidentea izan zen (1843-1844), eta Bartzelonako gobernadore zibila 1854an, Biurteko Progresistan, Milizia Nazionala osatu zuen, langileen erakundeak legeztatu eta harresiak eraistea onartu. 1855ean Ogasun ministro izan zen Esparterorekin, eta 1856an Milizia Nazionalaren agintepean defendatu zuen erregimena.
Bere ibilbide osoan, Fernando Madozek 1837ko Konstituzioaren irakur- keta zentzu aurrerakoian egitea defendatu zuen. Jarrera erradikalak aurrerakoien uzkurdura politikoa arbuiatzera eta 1868ko Iraultzaren aurretik zuen batasuna defendatzera eraman zuen. Nafarroan, bere agintaldian, liskarrak izan zituen kapitain nagusiarekin, Espainian fabrikatutako papera erabiltzeagatik eta O’Donnell-en altxamenduagatik, bai eta probintziako diputazio aurrerakoiarekin ere, Nafarroan karlismoari eta moderantismoari indarra murrizteko egindako atxiloketak eta Lizarrako eta Garesko udalei ezarritako zigorrak zirela eta. Madoz Ibañez de Iriarte anaiak Nafarroatik kanpo hil ziren eta hala lurperatu zituzten eta Pascuali aitortza egiteko Iruñean kale bat eskaini zioten.
Obrak
La rebelión de octubre en Pamplona, Coruña: Iguereta inprimategia, 1842. Itzultzailea Apelación a la justicia de los contemporáneos del difunto.
Luciano Bonaparte, en refutación de las aserciones de M. Thiers en su «Historia del Consulado y del Imperio», por la princesa de Canino, viuda del mismo Luciano Bonapar- teren itzultzailea., Madril: P. Madoz eta S. Sagastiren literatura eta tipografia establezimendua, 1845.
BERTHET, E-ren., El capitán Remy-ren itzultzailea, Madril: P. Madoz y Sagasti argitaletxea, 1845.
BLANC, L-en., Historia de la Revolución Francesaren itzultzailea, Madril: Hiztegi geografikoaren inprtg., 1848.
Bibliografia
BALDUZ CALLEJA, J. A., Exaltados, tibios y retrógrados. Las elecciones de diputados a Cortes en la Navarra isabelina (1833-1868), Iruñea: Nafarroako Gobernua, 2019, 266, 269 eta 271. orr.
DEL BURGO TORRES, J., Sublevación de O’Donnell en Pamplona (1841), Iruñea: Nafarroako Foru Diputazioa, 1981.
DONÉZAR DÍEZ DE ULZURRUN, J. M., «Aportación documental al levantamiento moderado de O’Donnell en Pamplona (octubre de 1841)», Príncipe de Viana, 144-145 (1976), 543-596. orr.
MIKELARENA PEÑA, F., «La sublevación de O’Donnell de octubre de 1841 en Navarra», Historia Contemporánea, 38 (2010), 1130-2402. orr.
PAREDES ALONSO, F. J., Pascual Madoz. 1808-1870. Libertad y progreso en la monarquía isabelina, Iruñea: Eunsa, 1982.
PAREDES ALONSO, F. J., Pascual Madoz, progresista y liberal, Iruñea: Nafarroako Foru Di- putazioa, 1982.
PAREDES ALONSO, F. J., «Madoz e Ibáñez, Pascual», Diccionario Biográfico Espa- ñol, Madril: Real Academia de la Historia. On-line argitalpena: http://dbe.rah.es/biografias/12559/pascual-madoz-e-ibanez (2019ko urriaren 20an kontsultatua).
