Gipuzkoako Foru Erakundeen Konpendioa

Lanaren laburpena

Gipuzkoako Foru Erakundeen Konpendioa lan azalgarri bat da, batetik, foru-araubidea bere garapen osoan zer izan zen azaltzen duena, eta, bestetik, Fernando VII.aren erregealditik jasan zituen eraldaketak. Goren unea aztertzeko, zeinaren erreferentzia XIX. mendeko lehen herena baita, 1696ko Foruaren eta 1758ko haren Suplementuaren xedapenez gain, arau-testu horietan jasota ez zeuden beste arau batzuk ere biltzen eta kontuan hartzen ditu, hala nola Batzarren akordioak eta ezarritako ohiturak, sakabanatuta zeudenak eta erraz bildu ezin zirenak. Emaitza foru-erakundeen barne-funtzionamenduaren, monarkiarekin zituzten harremanen eta haien gorabehera historikoen azterketa zehatz, Zuzenbidera egokitu eta argia da, foru-bereizgarri gatazkatsuei arreta berezia eskainiz: Estatuaren mantentze-lanari egindako ekarpenari buruzkoak, gerrarako gizonetan eta ogasunerako zergetan. Are gehiago datuari eta arauari lotuta agertzen da Echegaray foru-bilakaeraren tratamenduan, XIX. mendearen hasieratik, liburuaren heren on bat hartzen duena. Gorosábelen lanaren Eranskinean berak bildutako lehen mailako materiala erabiltzen du, iturri ezberdinekin eta 1901-1924 aldiari dagozkienekin gehituta. Ia kronika legegile bat da, 1924ra arte iristen dena, oso erabilgarria, erreferentziak eta baita arau-testu osoak edo horien zati mamitsuak ere ematen baitizkigu, foru-araubideari eragiten dioten orokorretan ordenatuta eta hautatuta. Kronika Gipuzkoako erakundeen erreakzio eta defentsa-estrategiekin osatzen da, bakarrik edo Arabako eta Bizkaikoekin batera.

Konpendioarekin lortu nahi zen helburuak, hau da, Gipuzkoako Foruaren 1919ko edizio herrikoiaren berrinprimaketa lagundu, zabaldu eta hobeto ulertzea, justifikatzen du Gipuzkoako Foru Erakundeen Epitomea-ren edukia, zeina, dibulgazio-ahalegin batean, lehenengoaren bertsio oso laburtua baita.