{"id":4080,"date":"2023-02-16T10:11:19","date_gmt":"2023-02-16T09:11:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/webster-wenthworth-852-eu\/"},"modified":"2023-02-16T10:11:19","modified_gmt":"2023-02-16T09:11:19","slug":"webster-wenthworth-852-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/webster-wenthworth-852-eu\/","title":{"rendered":"WEBSTER, Wenthworth (Uxbridge, Erresuma Batua, 1828ko ekainak 16 – Sara, Lapurdi, 1907ko apirilak 2)."},"content":{"rendered":"

Brightongo ikastetxe pribatu batean ikasi ondoren, Oxfordeko Lincoln
\nCollege ikastetxean sartu zen 1849an, eta 1852an graduatu zen. 1854an ekin zion
\neliza-ibilbideari, Clofordeko parrokiaren diakono gisa (Somerset). 1861ean
\napaiz egin zuten, eta Lapurdin bizi ziren ingelesen artean aritu zen
\nministerioan. Ingalaterratik kanpo bere ministerio-lana garatzeko bokazioak
\nmunduaren izaera eta ezagutzeko grinarekin zuen lotura. <\/span>Horrek zirikatuta, gaztaroan, Eskozian, Alemanian,
\nSuitzan, Azore uharteetan, Brasilen eta Argentinan bidaiatu zuen. 1862 eta 1863
\nbitartean Egiptora joan zen, Bigorran pausatu aurretik. Bagn\u00e8res-de-Bigorre
\nudalerrian tutore aritu zen, eta bertan ezagutu zuen bere emazte Tekla Laura
\nKnipping. Bost urte geroago, Euskal Herrian nabarmendu zen Donibane Lohizunen
\nezarritako eliza anglikano berriaren lehen kapilau gisa. Kargu hori 1869 eta
\n1882 artean izan zuen, eta fede horretako komunitate zabalari eman zion zerbitzua,
\nLapurdiko kostaldean bizi baitzen. Hiribildu hartan jaio ziren haren lau alabak
\neta semea, euskaraz arintasunez hitz egin zutenak. Webster-ek berak hizkuntza
\nikasi zuen, eta metodo fonetikoen bidez ikertzen hasi zen, itzulpenak eginez
\nhala frantsesera nola ingelesera. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1882an, uko egin zion Donibane
\nLohizuneko parrokiako karguari, eta Saran kokatu zen, lehenengo \u00abBechi-enea\u00bb
\nbaserrian eta, azkenik, \u00abCrespotegia\u00bbn (Mendi-Bichta). Han hil zen 1907an.
\nSaratik Anton Abadia laguna bisitatzera joan zen, Hendaian zeukan egoitzara.
\nJatorri irlandarreko euskaldun ospetsuarekin izan zuen adiskidetasun estuaz
\ngain (elkarri ugari igorri zizkioten gutunak), Webster euskalaritzako une
\nhortako aditu garrantzitsuenekin izan zuen harremana, hala nola John Rys, Hugo
\nSchuchardt, Fidel Fita, Marcelino Menendez Pelayo, Louis Lucien Bonaparte
\nprintzea, Jean-Pierre Duvoisin, Georges Lacombe, Julien Vinson, Jean-Martin
\nDithurbide, Georges Herelle, Leon Hiriart, Mitxel Elizanburu, Laurent
\nDiharasarri, Julio Urkixo, Carmelo Etxegarai edo Jose Manterola, besteak beste.
\nHorietako askorekin elkartrukatu zituen gutunak Donostiako Koldo Mitxelena
\nliburutegiko Urkixo Funtsean gorde dira, bai eta Baionako Euskal Museoan ere,
\neta azterlan ugari egin dira. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Webster jaunak bisitari ospetsuei abegi ere eman zien, hala nola William
\nEwart Gladstone, garai hartako lehen ministro britainiarra. Harekin gai
\nteologikoei buruz hitz egiten zuen eta, azkenean, ministro horrek pentsio bat
\neman zion, aukera emanez ikerketetan soilik aritzeko. <\/span>1907ko martxoan, Eduardo VII.a erregea Sarara joan zen
\nharen ohorez jokatu zen pilota-partida batera. Webster gaixorik eta oso ahul
\nzen, eta ezin izan zuen erregea agurtu. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Lapurdin bizi izan zen
\nurteetan, Webster-ek landa-lan etnografiko handia egin zuen, euskal ipuin
\ntradizionalak eta Ipar Euskal Herriko biztanleen hainbat ohitura bilduz. <\/span>Ipuinak Julien
\nVinson euskalariaren laguntzaz argitaratu zituen, Basque Legends. Collected
\nchiefly in the Labourd <\/i>idazlanaren lehendabiziko argitaraldian (1877).
\nIpuinok gaiaren arabera sistematizatu zituen: Tartalo, Herensuge, askotariko
\nanimaliak, Basajaun, Basandere eta laminak, sorginkeria, maitagarri zeltak,
\nmaitagarri frantsesak eta, bukatzeko, kontakizun kristauak. <\/span>Idazlanak arrakasta handia izan zuen, eta horrek
\nbihotza altxa zion ikerketa eta dibulgazio lanetan jarraitzeko. Haren hurrengo
\nliburua, Spain<\/i>, 1882an argitaratu zen, eta Baskoniari buruzko kapitulu
\nzabal bat jaso zuen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Geroago Saran finkatu zenetik,
\nEuskal Herriari buruzko artikuluak idazten jarraitu zuen, bai aldizkari
\nbritainiar, frantses eta espainiarrentzat, bai garai hartan Euskal Herrian
\nsortu zirenentzat. 1883an Espainiako Historiaren Errege Akademiaren Bolet\u00edn<\/i>-ean
\n1883an argitaratu artikulu batean, erakutsi zuen zorroztasun zientifikoa zuela;
\nbertan, irmo salatu zuen Altabizkarko kantua apokrifoa zela, Garay de
\nMonglaveri eta Louis Duhalderi aurre eginez, historialari horiek egiantzeko
\nitxura eman baitzioten. Euskararen azterketari egin zion lehen ekarpen handia
\nPierre Urtek 1712an idatzi Grammaire Cantabrique-Basque <\/i>lan
\nargitaragabea argitaratzea izan zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1901ean, Les Loisirs d\u2019un
\n\u00e9tranger en Pays Basque <\/i>idatzi zuen, Ipar Euskal Herria bisitatzeko eta
\nbertako historia eta ohiturak ezagutzeko interesa zuen ororentzako gida
\neruditua. Hitzaurrean, hauxe ekarri zuen gogora: \u00abLurralde hauek lehen aldiz
\nbisitatzen dituzten turistei, sinetsarazten zaie euskaldunak eta Euskal Herria
\nbeti izan direla gaur bezala. Aitzitik, ia dena aldatu da, eta aldaketak inoiz
\nez dira handiagoak izan azken hogeita hamar urteetan eta Bigarren Inperioan
\nbaino. Autonomia zaharra desagertu egin da, baina sortzen zuen zintzotasunak
\neta harrotasunak bere horretan diraute. Antzinako ohitura asko erabilerarik
\ngabe geratu dira, asko galdu egin dira, monumentu zaharrak suntsitu egin dira,
\nerrepideak bereziki eraldatu dira. San Joan suak, erlijio-zeremonia gisa, ia
\nahaztuta daude; lehen, lursail guztien aurrean eta herrialdeko etxe guztien
\naurrean pizten ziren, eta otoitz eginez pasatzen ziren. Orain ez da ia surik
\npizten heriotza baten ondoren hurbilen dagoen bidegurutzean, eta oinezkoek ez
\ndute aitagurea errezatzen, ez harririk botatzen haren ondoan dagoen pilara.
\nEzkontza eta ehorzketa zeremoniek tokiko isuria galdu dute, eta Frantziako
\ngainerako lurraldeetako berberak bihurtu dira [… ]\u00bb. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Webster-ek, gainera, euskal gaiei buruzko hamarka artikulu idatzi
\nzituen, aldizkari anglosaxoietan argitaratuak, hala nola The Academy<\/i>, Notes
\nand Queeries<\/i>, The Spectator<\/i>, The Fortnighly Review<\/i>, The
\nAtheneum<\/i>, Anglican Church Magazine, Cornhill Magazine, English
\nHistorical Review, Fortnightly Review, Journal of the Gypsy Lore Society,
\nJournal of the Anthropological Institute, Mac-Millans Magazine, The Antiquary,
\nThe Swiss Anglican Magazin, The Journal of the Anthropological institute of
\nGreat Britain, The Pyrenean, The Season, The Treasury of languages, The Academy<\/i>,
\netab. <\/span>Frantzian, artikuluak aldizkari
\nhauexetan argitaratu zituen: Bulletin de la Soci\u00e9t\u00e9 Ramond, Bulletin de la
\nSoci\u00e9t\u00e9 de Borda, Bulletin Hispanique, La Nouvelle Revue, La R\u00e9forme Sociale<\/i>,
\nRevue de Linguistique et de Philologie compar\u00e9e, Revue des \u00c9tudes Anciennes<\/i>.
\nEspainian, Bolet\u00edn de la Instituci\u00f3n Libre de Ense\u00f1anza<\/i>, Bolet\u00edn de
\nla Academia de la Historia<\/i>, La Ilustraci\u00f3n cat\u00f3lica<\/i>, la Revista
\ncontempor\u00e1nea<\/i>, edo Revista cr\u00edtica de Historia y Literatura Espa\u00f1olas <\/i>aldizkarietan
\nidatzi zuen. Une horretako euskal aldizkari garrantzitsuenetan ere parte hartu
\nzuen, hala Ipar Euskal Herrian (Bulletin de la Soci\u00e9t\u00e9 des Sciences, Lettres
\net Arts de Bayonne, Bulletin de Biarritz Association, La Tradition au Pays
\nBasque<\/i>, eta Revue du B\u00e9arn et du Pays Basque<\/i>), nola Hego Euskal
\nHerrian (Euskalzale, Euskal-Erria<\/i>, eta Euskalerriaren Alde<\/i>).
\nEuskal etnografia eta hizkuntza-gaiak ez ezik, foruak aztertu zituen ikuspegi
\nliberal batez, bai eta zenbait instituzio ere, hala nola couvadea, kofradiak,
\nfazeriak eta elkarren onerako hitzarmenak. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Wentworth Webster Saran hil zen
\n1907ko apirilaren 2an Encyclop\u00e6dia Britannica<\/i>-rako Euskal Herriari
\nburuzko artikulu bat idazten zuen bitartean, eta Donibane Lohizunen hilobiratu
\nzuten. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Brightongo ikastetxe pribatu batean ikasi ondoren, Oxfordeko Lincoln College ikastetxean sartu zen 1849an, eta 1852an graduatu zen. 1854an ekin zion eliza-ibilbideari, Clofordeko parrokiaren diakono gisa (Somerset). 1861ean apaiz egin zuten, eta Lapurdin bizi ziren ingelesen artean aritu zen ministerioan. Ingalaterratik kanpo bere ministerio-lana garatzeko bokazioak munduaren izaera eta ezagutzeko grinarekin zuen lotura. Horrek zirikatuta, gaztaroan, […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[339],"class_list":["post-4080","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nWEBSTER, Wenthworth (Uxbridge, Erresuma Batua, 1828ko ekainak 16 - Sara, Lapurdi, 1907ko apirilak 2). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/webster-wenthworth-852-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"WEBSTER, Wenthworth (Uxbridge, Erresuma Batua, 1828ko ekainak 16 - Sara, Lapurdi, 1907ko apirilak 2). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Brightongo ikastetxe pribatu batean ikasi ondoren, Oxfordeko Lincoln College ikastetxean sartu zen 1849an, eta 1852an graduatu zen. 1854an ekin zion eliza-ibilbideari, Clofordeko parrokiaren diakono gisa (Somerset). 1861ean apaiz egin zuten, eta Lapurdin bizi ziren ingelesen artean aritu zen ministerioan. Ingalaterratik kanpo bere ministerio-lana garatzeko bokazioak munduaren izaera eta ezagutzeko grinarekin zuen lotura. Horrek zirikatuta, gaztaroan, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/webster-wenthworth-852-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/webster-wenthworth-852-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/webster-wenthworth-852-eu\\\/\",\"name\":\"WEBSTER, Wenthworth (Uxbridge, Erresuma Batua, 1828ko ekainak 16 - Sara, Lapurdi, 1907ko apirilak 2). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-16T09:11:19+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/webster-wenthworth-852-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/webster-wenthworth-852-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/webster-wenthworth-852-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"WEBSTER, Wenthworth (Uxbridge, Erresuma Batua, 1828ko ekainak 16 – Sara, Lapurdi, 1907ko apirilak 2).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"WEBSTER, Wenthworth (Uxbridge, Erresuma Batua, 1828ko ekainak 16 - Sara, Lapurdi, 1907ko apirilak 2). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/webster-wenthworth-852-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"WEBSTER, Wenthworth (Uxbridge, Erresuma Batua, 1828ko ekainak 16 - Sara, Lapurdi, 1907ko apirilak 2). - Iura Vasconiae","og_description":"Brightongo ikastetxe pribatu batean ikasi ondoren, Oxfordeko Lincoln College ikastetxean sartu zen 1849an, eta 1852an graduatu zen. 1854an ekin zion eliza-ibilbideari, Clofordeko parrokiaren diakono gisa (Somerset). 1861ean apaiz egin zuten, eta Lapurdin bizi ziren ingelesen artean aritu zen ministerioan. Ingalaterratik kanpo bere ministerio-lana garatzeko bokazioak munduaren izaera eta ezagutzeko grinarekin zuen lotura. Horrek zirikatuta, gaztaroan, […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/webster-wenthworth-852-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"5 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/webster-wenthworth-852-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/webster-wenthworth-852-eu\/","name":"WEBSTER, Wenthworth (Uxbridge, Erresuma Batua, 1828ko ekainak 16 - Sara, Lapurdi, 1907ko apirilak 2). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-16T09:11:19+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/webster-wenthworth-852-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/webster-wenthworth-852-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/webster-wenthworth-852-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"WEBSTER, Wenthworth (Uxbridge, Erresuma Batua, 1828ko ekainak 16 – Sara, Lapurdi, 1907ko apirilak 2)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/4080","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/4080\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4080"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=4080"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}