{"id":4030,"date":"2023-02-16T09:51:14","date_gmt":"2023-02-16T08:51:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\/"},"modified":"2023-02-16T09:51:14","modified_gmt":"2023-02-16T08:51:14","slug":"luchaire-denis-jean-achille-827-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\/","title":{"rendered":"LUCHAIRE, Denis Jean Achille (Paris, 1846ko urriak 24 – Paris, 1908ko azaroak 13)."},"content":{"rendered":"

Achille Luchairek Panissi\u00e8resko barnetegi txiki batean hasi zituen
\nikasketak eta, ondoren, Lyongo Saint-\u00c9tienne lizeoan jarraitu zuen. Bigarren
\nmailako ikasketak Pariseko Henri IV.a lizeoan egin zituen eta, 1866an, \u00c9cole
\nNormale Sup\u00e9rieuren sartu zen, 1867an lizentziatuz. <\/span>1869an, Historia eta Geografia eskolak ematen hasi zen
\nPaueko Lizeoan, eta 1874an Bordelera lekualdatu zen Historiako irakasle-lanetan
\naritzeko. 1877an, Frantzia hegoaldeko Historia eta Hizkuntzetako irakasle
\nizendatu zuten Bordeleko Unibertsitateko Letren Fakultatean, eta urte horretan
\nbertan Letretan doktoratu zen, Alain le Grand, sire d\u2019Albret,
\nl\u2019administration royale et la f\u00e9odalit\u00e9 du midi <\/i>izenburuko tesiarekin,
\nfrantsesez, bai eta latinezko beste tesi batekin ere geroago. 1879an,
\nGeografiako irakasle izendatu zuten Bordeleko Letren Fakultatean. Bordeleko
\nUnibertsitatean aritu zen 1885era arte. Urte horretan, Historiaren Zientzia
\nLaguntzaileetako irakasle izendatu zuten Parisen, Sorbonako Unibertsitatearen
\nLetren Fakultatean. 1888an, Erdi Aroko Historiako irakasle izendatu zuten
\nunibertsitate berean, eta kargu horri eutsi zion 1908an hil zen arte. Hil baino
\nurtebete lehenago, 1907an, Zientzia Moral eta Politikoen Akademiako presidente
\nizendatu zuten, erakunde horretan 1885ean sartu ondoren. Gainera, Acad\u00e9mie
\ndes Inscriptions et Belles Lettres<\/i>-en Gobert saria eskuratu zuen, bai eta
\nOhorezko Legioko ofiziala ere. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bere ikerketa zientifikoen
\nhasieratik, interesa agertu zuen Euskal Herriaren historiarekin, bere
\ndoktorego-tesiak erakusten duen bezala, gaiari buruzko beste ikerketa historiko
\nbatzuez gain. Era berean, bere ekoizpen zientifiko zabalean, euskarari buruzko
\nhamaika azterlan historiko-linguistiko argitaratu direla nabarmendu behar da.
\n1877ko Compte rendu d\u2019une brochure du P. Bonaparte sur le basque de
\nFontarabie<\/i>, Irun <\/i>bere artikulua zela eta, polemika bizia izan zuen
\nLouis Lucien Bonaparterekin (Napoleon Bonaparteren iloba), eta hizkuntza biziak
\nhizkuntza konparatzeko metodo zorrotzen bitartez aztertzen hasi zen
\nfilologoetako bat izan zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Hala ere, euskal historiari
\nburuzko azterlanen artean, nabarmentzekoa du La question navarraise au
\ncommencement du r\u00e8gne de Fran\u00e7ois 1.<\/i><\/span>er<\/span><\/i>, Bordeleko Letren Fakultatearen 1879. eta 1880.
\nurteetako urtekarian bi liburukitan argitaratu zen azterlana. Bertan, Achille
\nLuchairek, euskal gaietako aditu ospetsuak, Nafarroako Erresumaren 1515-1519
\nbitarteko aldi historikoari heldu zion, ordura arte ezagutu gabeko dokumentuei
\nesker, eta informazioa eman zuen Joan Labritekoari eta harekin bildu ziren
\nKatalina Foixkoari eta seme-alabei buruz, pixka bat lehenagotik Orthezen
\nfinkatuak.\u00a0<\/p>\n

<\/span>Nafarroako historiari buruz
\nzituen ezagutzek 1881ean Iru\u00f1era itzultzeko balio izan zioten, udal erakundeei
\nburuz egiten ari zen azterketen inguruko dokumentazio historikoa bilatzen A.
\nGiryri laguntzeko. Antza denez, biak ere harriturik geratu ziren Nafarroak
\ngordetzen zuen dokumentu-aberastasun handia lehen eskutik ikustean. Frantziara
\nitzuli zenean, Giryk, Luchairekin egindako bidaiaren ondorioz,<\/span><\/p>\n

\u00a0Nafarroako
\nArtxibo Nagusia aztertzea sustatu zuen \u00c9cole Pratique des Hautes \u00c9tudesko eta
\n\u00c9cole National des Chartesko ikasleen artean, eta hainbat bidaia-beka babestu
\nzituen, besteak beste, Brutailsenak eta Cadier-enak. Hala, \u00c9cole Pratique des
\nHautes \u00c9tudes (EPHE) eta \u00c9cole National des Chartes frantses hispanismo
\nberriaren bi erdiguneak bihurtu ziren, eta irakasle horien lanak Nafarroako
\nhistoriografia garaikidearen oinarri bilakatu ziren. Ikerketei dagokienez,
\nbatez ere Nafarroako Artxiboko dokumentu-ondare izugarriaren ustiapenean
\nzentratu ziren.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

<\/span><\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Achille Luchairek Panissi\u00e8resko barnetegi txiki batean hasi zituen ikasketak eta, ondoren, Lyongo Saint-\u00c9tienne lizeoan jarraitu zuen. Bigarren mailako ikasketak Pariseko Henri IV.a lizeoan egin zituen eta, 1866an, \u00c9cole Normale Sup\u00e9rieuren sartu zen, 1867an lizentziatuz. 1869an, Historia eta Geografia eskolak ematen hasi zen Paueko Lizeoan, eta 1874an Bordelera lekualdatu zen Historiako irakasle-lanetan aritzeko. 1877an, Frantzia hegoaldeko […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[339],"class_list":["post-4030","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nLUCHAIRE, Denis Jean Achille (Paris, 1846ko urriak 24 - Paris, 1908ko azaroak 13). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LUCHAIRE, Denis Jean Achille (Paris, 1846ko urriak 24 - Paris, 1908ko azaroak 13). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Achille Luchairek Panissi\u00e8resko barnetegi txiki batean hasi zituen ikasketak eta, ondoren, Lyongo Saint-\u00c9tienne lizeoan jarraitu zuen. Bigarren mailako ikasketak Pariseko Henri IV.a lizeoan egin zituen eta, 1866an, \u00c9cole Normale Sup\u00e9rieuren sartu zen, 1867an lizentziatuz. 1869an, Historia eta Geografia eskolak ematen hasi zen Paueko Lizeoan, eta 1874an Bordelera lekualdatu zen Historiako irakasle-lanetan aritzeko. 1877an, Frantzia hegoaldeko […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\\\/\",\"name\":\"LUCHAIRE, Denis Jean Achille (Paris, 1846ko urriak 24 - Paris, 1908ko azaroak 13). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-16T08:51:14+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"LUCHAIRE, Denis Jean Achille (Paris, 1846ko urriak 24 – Paris, 1908ko azaroak 13).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LUCHAIRE, Denis Jean Achille (Paris, 1846ko urriak 24 - Paris, 1908ko azaroak 13). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"LUCHAIRE, Denis Jean Achille (Paris, 1846ko urriak 24 - Paris, 1908ko azaroak 13). - Iura Vasconiae","og_description":"Achille Luchairek Panissi\u00e8resko barnetegi txiki batean hasi zituen ikasketak eta, ondoren, Lyongo Saint-\u00c9tienne lizeoan jarraitu zuen. Bigarren mailako ikasketak Pariseko Henri IV.a lizeoan egin zituen eta, 1866an, \u00c9cole Normale Sup\u00e9rieuren sartu zen, 1867an lizentziatuz. 1869an, Historia eta Geografia eskolak ematen hasi zen Paueko Lizeoan, eta 1874an Bordelera lekualdatu zen Historiako irakasle-lanetan aritzeko. 1877an, Frantzia hegoaldeko […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\/","name":"LUCHAIRE, Denis Jean Achille (Paris, 1846ko urriak 24 - Paris, 1908ko azaroak 13). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-16T08:51:14+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/luchaire-denis-jean-achille-827-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"LUCHAIRE, Denis Jean Achille (Paris, 1846ko urriak 24 – Paris, 1908ko azaroak 13)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/4030","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/4030\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4030"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=4030"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}