{"id":4010,"date":"2023-02-16T09:41:40","date_gmt":"2023-02-16T08:41:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/howley-michael-francis-817-eu\/"},"modified":"2023-02-16T09:41:40","modified_gmt":"2023-02-16T08:41:40","slug":"howley-michael-francis-817-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/howley-michael-francis-817-eu\/","title":{"rendered":"HOWLEY, Michael Francis (Saint John\u2019s-Newfoundland, Ternua, Kanada – 1843ko irailak 25 – 1914ko urriak 15)."},"content":{"rendered":"

Richard Howleyren eta Eiza Burkeren semea izan zen, Ternuako familia
\nospetsu batekoa. <\/span>Aita, izan ere,
\nIrlandatik emigratu zuen <\/span>XIX<\/span>. mende hasieran, eta merkatari eta funtzionario
\narrakastatsu bilakatu. St. John\u2019s-eko Akademia Katoliko Erromatarrean egin
\nzituen ikasketak. Gero, Artzapezpikuen Ikastetxe Katolikotik pasa zen eta,
\ngeroago, 1858an, San Buenaventura Ikastetxetik. <\/span>1863an, Erromako Propagandako
\nHiri Kongregazio Sakratuaren Hiri Kolegioan hasi zituen apaiz-ikasketak. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1868ko ekainaren 6an, apaiz
\nordenatu zen Erromako Laterango San Joan elizan, eta lehendabiziko Vatikano
\nKontzilioan parte hartu zuen. Kontzilio horren aurreko gertaerek eta gertaerak
\nberak eragin handia izan zuten harengan, eta kontserbadorismo existentzialera
\nlerratu zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Ternuara itzuli zen, parroko izendatu zuten (1876) eta, geroago, St
\nGeorge’seko administratzailearen laguntzaile. Hark eskatu zion erretiratzen
\nzenean berak ordezkatzeko, eta hala egin zuen 1886an. Ternua mendebaldeko
\nkostaldearen zirkunstantziak kontuan hartuz, Howleyk autonomia handia izan
\nzuen, ingurunea azpigaratuta baitzegoen, gaizki komunikatuta, ez zen oso
\njendetsua eta Erromatik zein St. John\u2019s herritik urrun zegoen, baina urte
\ngogorrak izan zituen arlo profesionalean zein fisikoan, bizi-baldintzengatik.
\nHala ere, bere ahaleginari eta eskualdean egindako bidaiei esker, inguruko
\nbizitza sozialean, ekonomikoan, espiritualean eta politikoan sartu zen, bai
\nfigura publiko gisa, bai apaiz gisa ere; izan ere, alde batetik, komentuak eta
\nelizak eraiki zituen eta haurren eskolatzea hobetu zuen eta, bestetik, aktiboki
\nparte hartu zuen tokiko politikan, bereziki Utrechteko Itunetik (1713)
\nfrantsesei eman zitzaizkien arrantza-eskubideen inguruan. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1892an, St George\u2019s bikariotza apostoliko bilakatu zen, eta Michel
\nHowley Amastrisko bikario apostoliko eta apezpiku hautatu zuten. Hartara,
\nTernuan jaio zirenetan lehendabiziko bihurtu zen apezpikutzara heltzen. 1894an,
\nSt. John’sera itzuli zen, eta egoitza horretako apezpiku bihurtu; 1904an,
\nberriz, Ternua eliza-probintzia bihurtzea lortu zuen, eta St John’s
\nartxidiozesi. <\/span>Holwey bera izan zuen lehen
\nartzapezpiku. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Howleyk, haatik, bere ahalegina
\nez zuen gai espiritualetara soilik bideratu. Koloniaren bizitza ekonomiko eta
\npolitikoarekin kezkatuta, hainbat ekintza aipagarrirengatik gogoratzen da, hala
\nnola trenbideen handiki batek tokiko ekonomia kontrolatzearen aurka borrokatzea
\nedo bankuei boikot kanpainak egitea. Laburbilduz, haren eragin izugarria
\nerabili zuen, prentsan idatziz eta eztabaida publikoetan parte hartuz, zerbitzatzen
\nzituen pertsonen bizitzaren alderdi guztien gainean erantzukizuna zuelakoan.
\nUltrakontserbadore gisa, ordena sozial berriak munduan duen eraginari aurre
\negin zion, langile-mugimenduaren borroka mehatxutzat hartuz. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Ternuaren abertzale sutsua zen,
\neta St John\u2019sen armarria diseinatu zuen. St John’sen ereserki nazional bat
\naukeratzeko lehiaketan lagundu zuen, eta lurralde hari buruzko artikulu asko
\nidatzi zituen. Hala ere, ez zuen zalantzarik izan Ternua Kanadarekin elkartzea
\neskatzeko, adieraziz harreman eta lotura ekonomiko, etniko eta sozialak
\nzituztela. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Haren funtsezko lana Ecclesiastical history of Newfoundland <\/i>da
\n(1888). <\/span>Benetan, ordea, uhartearen
\nhistoria bat da, europarrekin izan lehen kontaktuetatik 1850era artekoa. Beste
\nidazki batzuetan, John Caboten eta Jacques Cartieren bidaiak landu zituen,
\nlehendabizikoa 1497an ustez lurralde horietara iritsi zen lehen bidaiaria.
\nAztertu zituen, gainera, Vinlandeko bikingoen finkapena edo tokiko toponimia.
\nBizi zen artean, hainbat elkarte zientifikok omendu zuten, eta nabarmentzekoa
\n1902an Royal Society of Canada elkarteko kide hautatu zutela. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Baskoniari gainean, anekdotikoa
\nda haren obra, bakarrik bigarren maila batean izan baitzuen kezka intelektuala
\nharekin. Gaiaren inguruan, haren obra nabarmenena Las antiguas tumbas vascas
\nen Placencia <\/i>da; herri hori lehengo Ternuako hiriburu frantsesa zen.
\nBertan, eliza anglikano zaharrean, <\/span>XVI <\/span>eta <\/span>XVIII<\/span>. mendeetako hilarri batzuk identifikatu zituen.
\nAgerian uzten zuten euskaldunak eta frantsesak aspaldi finkatu zirela bertan
\n(segur aski Ipar Euskal Herrikoak, beharbada Sarakoak, hilarrietako batean
\nagertzen baita). <\/span>Hilarriak marraztu eta horien epitafioak bildu zituen bere Ternuako
\nElizaren historia <\/i>(Ecclesiastical history of Newfoundland<\/i>)
\nidazlanean. Hala ere, geroago, 1902an, artikulu berrikusi bat idatzi zuen,
\nespresuki haien gainean. Bost piezak jarri zioten hizpidea: hiru euskaraz eta
\nbeste bi frantsesez. Garrantzia dokumentu historikoa diren neurrian datorkie;
\nizan ere, hartara, oso partzialki bada ere, Ternuako uretako <\/span>XVII<\/span>. mendeko euskal
\narrantzaleen jarduera berreraiki daiteke; bat 1676an hil zen, 1713an Utrechteko
\nItunaren ondorioz, euskaldunek zein frantsesek lurralde horiek nahitaez
\nabandonatu baino hogeita hamasei urte lehenago. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Richard Howleyren eta Eiza Burkeren semea izan zen, Ternuako familia ospetsu batekoa. Aita, izan ere, Irlandatik emigratu zuen XIX. mende hasieran, eta merkatari eta funtzionario arrakastatsu bilakatu. St. John\u2019s-eko Akademia Katoliko Erromatarrean egin zituen ikasketak. Gero, Artzapezpikuen Ikastetxe Katolikotik pasa zen eta, geroago, 1858an, San Buenaventura Ikastetxetik. 1863an, Erromako Propagandako Hiri Kongregazio Sakratuaren Hiri Kolegioan […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[339],"class_list":["post-4010","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nHOWLEY, Michael Francis (Saint John\u2019s-Newfoundland, Ternua, Kanada - 1843ko irailak 25 - 1914ko urriak 15). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/howley-michael-francis-817-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"HOWLEY, Michael Francis (Saint John\u2019s-Newfoundland, Ternua, Kanada - 1843ko irailak 25 - 1914ko urriak 15). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Richard Howleyren eta Eiza Burkeren semea izan zen, Ternuako familia ospetsu batekoa. Aita, izan ere, Irlandatik emigratu zuen XIX. mende hasieran, eta merkatari eta funtzionario arrakastatsu bilakatu. St. John\u2019s-eko Akademia Katoliko Erromatarrean egin zituen ikasketak. Gero, Artzapezpikuen Ikastetxe Katolikotik pasa zen eta, geroago, 1858an, San Buenaventura Ikastetxetik. 1863an, Erromako Propagandako Hiri Kongregazio Sakratuaren Hiri Kolegioan […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/howley-michael-francis-817-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/howley-michael-francis-817-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/howley-michael-francis-817-eu\\\/\",\"name\":\"HOWLEY, Michael Francis (Saint John\u2019s-Newfoundland, Ternua, Kanada - 1843ko irailak 25 - 1914ko urriak 15). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-16T08:41:40+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/howley-michael-francis-817-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/howley-michael-francis-817-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/howley-michael-francis-817-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"HOWLEY, Michael Francis (Saint John\u2019s-Newfoundland, Ternua, Kanada – 1843ko irailak 25 – 1914ko urriak 15).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"HOWLEY, Michael Francis (Saint John\u2019s-Newfoundland, Ternua, Kanada - 1843ko irailak 25 - 1914ko urriak 15). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/howley-michael-francis-817-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"HOWLEY, Michael Francis (Saint John\u2019s-Newfoundland, Ternua, Kanada - 1843ko irailak 25 - 1914ko urriak 15). - Iura Vasconiae","og_description":"Richard Howleyren eta Eiza Burkeren semea izan zen, Ternuako familia ospetsu batekoa. Aita, izan ere, Irlandatik emigratu zuen XIX. mende hasieran, eta merkatari eta funtzionario arrakastatsu bilakatu. St. John\u2019s-eko Akademia Katoliko Erromatarrean egin zituen ikasketak. Gero, Artzapezpikuen Ikastetxe Katolikotik pasa zen eta, geroago, 1858an, San Buenaventura Ikastetxetik. 1863an, Erromako Propagandako Hiri Kongregazio Sakratuaren Hiri Kolegioan […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/howley-michael-francis-817-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/howley-michael-francis-817-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/howley-michael-francis-817-eu\/","name":"HOWLEY, Michael Francis (Saint John\u2019s-Newfoundland, Ternua, Kanada - 1843ko irailak 25 - 1914ko urriak 15). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-16T08:41:40+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/howley-michael-francis-817-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/howley-michael-francis-817-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/howley-michael-francis-817-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"HOWLEY, Michael Francis (Saint John\u2019s-Newfoundland, Ternua, Kanada – 1843ko irailak 25 – 1914ko urriak 15)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/4010","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/4010\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4010"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=4010"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}