{"id":3909,"date":"2023-02-15T18:07:09","date_gmt":"2023-02-15T17:07:09","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\/"},"modified":"2023-02-15T18:07:09","modified_gmt":"2023-02-15T17:07:09","slug":"morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\/","title":{"rendered":"MORBIEU DE MENDIRY [MORBIEU DE MENDIRI], Georges Emile (Donapaleu, Nafarroa Behera, 1874 – Ibarrola, Nafarroa Behera, 1949)."},"content":{"rendered":"

Georges Emile Bernard Morbieu
\nde Mendiry, historialari gisa Georges Emile Morbieu izenarekin famatuagoa,
\nDonapaleun sortu zen 1874ean eta 1949an zendu Ibarrolako Etxepare izeneko
\netxean. Aita, Alfred, Baigorrikoa zen eta ama, Marie Gabrielle, Donibane Garazikoa.
\n<\/span>1917ko
\napirilaren 12an Marie Marthe Baratchart (1888-1963) Donibane Garazikoarekin
\nezkondu zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Zuzenbide eta Historia
\nikasketak egin ondotik, gudaroste baten koronela izan zen Ipar Afrika eta
\nEkialde Ertainean. Ohorezko Legioko Zalduna izendatu zuten. Oporrak Nafarroa
\nBehere eta Garaiko liburutegietan igarotzeak, hainbat aldizkaritan artikulu
\nhistorikoak argitaratzea bultzatu zuen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bere idazkietan, Nafarroako
\nerresum(ar)en historian mugarri izan diren gertakariak aztertu ditu bereziki.
\nAdibidez, \u00abSepti\u00e8me centenaire de la bataille de Las Navas de Tolosa\u00bb (1910)
\nartikuluan, 1912an antolatuko den 1212ko Al-Andaluzeko musulmanen aurkako
\ngaraipen giristinoaren ospakizunaren aitzakiaz, Antso Azkarrak gudutik
\nekarritako kateen inguruko legenda goraipatzen du. Ildo beretik, jakinarazten
\ndigu Nafarroako probintzia foralak bere armarriaren diseinu ofizialean kateak
\natxikitzea erabaki duela (M<\/span>ORBIEU<\/span>, Septi\u00e8me centenaire\u2026, 1910). <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bereziki Frantzes Iraultzaz
\negin duen analisiarengatik da Georges Morbieuren obra ezaguna. Un \u00e9migr\u00e9
\nbas-navarrais Alexandre de Lafaurie-d’Etchepare <\/i>liburuan, jatorriz Nafarroa
\nBeherekoa zen bere birraitonaren historia kondatzen du. Izan ere, Iraultza
\ngaraian, gizon hau, frantses ofiziala izatetik Espainako gudarostean parte
\nhartzera pasa zen, nafar nortasunaren bidez herritartasun bikoitza zeukalako.
\nMaluruski, Euskal Museoko liburuzainek esan digutenez gaur egun, idazmakinan
\nizkiriatutako liburu hau desagertua da. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Baina, Frantses Iraultzak
\nNafarroa Beherean ukan duen eraginaz daukan iritzia, 1911ko Le Royaume de
\nNavarre et la R\u00e9volution fran\u00e7aise <\/i>liburuan dago aztergai. Urte berean, ber
\nizeneko eta liburuaren laburpen bat eskaintzen duen artikulu bat argitaratzen
\ndu Revue historique et arch\u00e9ologique du B\u00e9arn et du Pays Basque <\/i>urtekarian.
\nIraultza garaian Nafarroako Erresuma (Nafarroa Beherekoa) defendatuko duen
\nEtienne Polverel frantses abokatuaren obrak (P<\/span>OLVEREL<\/span>, \u00c9., M\u00e9moire \u00e0
\nconsulter et consultation sur le franc alleu du royaume de Navarre<\/i>, Paris:
\nKnapen, 1784; P<\/span>OLVEREL<\/span>, \u00c9., Tableau de la Constitution du Royaume de
\nNavarre, et de ses rapports avec la France<\/i>, Paris: Imp. Desaint, 1789.)
\nukanen ditu iturri nagusitzat. Bere ondotik hainbat historialarik segituko
\nduten FrantsesIraultzarekiko nafar posizionamenduaren ikerketarako metodo
\nklasikoa sortuko du (B<\/span>IDART<\/span>, 2006, 43-44 or.). <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Tesia honetan, nafar erresuma
\nedo herri independente baten alde agertzen da argiki, gertakizunen garaiko
\nnoble eta kleroaren ikuspuntua baizik ontzat hartuz eta heren estatuaren
\naldarrikapenak bazterrera utziz. Bi lehen taldeek ez zuten Iraultza sortuko zuten
\nFrantziako Estatu Orokorretan parte hartu nahi izan, Nafarroa, Frantziarekiko
\naparteko erresuma bat zelakoan eta bere Estatu Orokorrak zituelakoan. Alta,
\nheren estatuak Nafarroa Pariseko ekitaldietan agertzeko xedea erakutsi zuen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Georges Morbieuk Nafarroako
\nerresumaren autonomiaren galtze prozesua 1589. urtean kokatzen du, Nafarroako
\nHenrike III.a Frantziako Henrike IV.a izendatua delarik hain zuzen ere.
\nGeroztik Nafarroari kendu nahi izan zitzaizkion eskubideak zerrendatzen ditu,
\nEstatu Orokorren erresistentzia saiakerekin batera. Nafarrek egin zuten bezala,
\ngogorarazten du bi koroak batzen zituen 1620ko ediktuak Nafarroako instituzio,
\naskatasun eta frankiziak bermatu behar zituela. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Horiek hola, Frantses Iraultza,
\neta bereziki 1789ko udaberria, Nafarroako Erresumaren independentzia
\ninposatzeko garai egokiena izango zela deritzo historialariak. Urrunago doa
\nere, Etienne Polverel-en hitzetatik, Frantziak babestu beharko lukeen Nafarroako
\nerrepublika baten sorrera zilegia zitekeela adierazten duen heinean. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Orokorrean, azterketa honek
\nondorio bikoitz batera darama. Batetik, \u00abjakintza eta abilezia gabeko\u00bb populu
\nbat edukirik (hori dio, heren estatuak Frantziako Asanbladan parte hartu nahi
\nbaitzuen), Nafarroari bere lurraldeko eramaile ahaltsu bat faltatu zitzaion
\nbereizketaren hautua egiteko orduan, nahiz eta Polverel atzerritar abokatua eta
\nnobleziaren mailako Lograseko markesa nortasun handiko bi pertsona izan ziren.
\nBestetik, departamendutan egindako Frantziako bereizketa berriak, non Nafarroa,
\nLapurdi, Zuberoa eta Biarno ber lurraldean integratuak izan ziren, nolabaiteko
\nautonomia lortzeko esperantzak itzali zituen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Ororen buru, Frantses Iraultza
\ndenboran Nafarroa Beherean eragin zuten botereei buruzko ikuspuntu manikeista
\neratzen du Georges Morbieuk, Frantziako periferien integrazioa beste ikuspegi
\nbatetik begiratzea saihesten duena: Pariseko botere zentralari irudi iluna
\negozten dio eta Nafarroa bertako populuaren askatasunen alde borrokatu den
\ninstituzio bat bezala aurkezten du. Baina, erran bezala, heren estatuaren
\niritzia mespretxatzen du eta ez du gizartearen, ekonomiaren eta instituzioen
\nikuspuntu osoa aztertzen. Kutxu dramatiko baten laguntzarekin, analisia
\ngertakarien zerrenda lehor batean oinarritua da (G<\/span>OYHENETCHE<\/span>, J.,
\n1991, 129 or.). <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Ikerketa historiko honen
\njarraitzaileetan, Michel Etcheverry (E<\/span>TCHEVERRY<\/span>, 1933) lehena izanen da heren estatuaren iritzia
\nkontutan hartzeko, baina, Frantziarekiko atxikimendua defendatzeko asmoz.
\nBerantago, gizarte mailen arteko desadostasunak aintzakotzat hartuz, Philippe
\nVeyrin (V<\/span>EYRIN<\/span>, 1947), Alain Destr\u00e9e (D<\/span>ESTR\u00c9E<\/span>, 1954) eta
\nEug\u00e8ne Goyhenetchek (G<\/span>OYHENETCHE<\/span>, E., 1979) instituzio eta askatasunekiko nafarren
\natxikimendua nahiago izan dute azpimarratu, heren estatua eta
\nnoblezia-kleroaren arteko liskarrak baino (B<\/span>IDART<\/span>, F., 2006, 44-56 orr.) Manex Goyhenetche (G<\/span>OYHENETCHE<\/span>, M.,
\n2001-2) eta Filipe Bidarten (B<\/span>IDART<\/span>, F., 2006) lanak itxoin beharko dira euskal
\nhistoriografia honen kritika zorrotz baten lortzeko eta eskura ditugun
\ndokumentu, zein informazio guziak kontutan hartzeko. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Georges Emile Bernard Morbieu de Mendiry, historialari gisa Georges Emile Morbieu izenarekin famatuagoa, Donapaleun sortu zen 1874ean eta 1949an zendu Ibarrolako Etxepare izeneko etxean. Aita, Alfred, Baigorrikoa zen eta ama, Marie Gabrielle, Donibane Garazikoa. 1917ko apirilaren 12an Marie Marthe Baratchart (1888-1963) Donibane Garazikoarekin ezkondu zen. Zuzenbide eta Historia ikasketak egin ondotik, gudaroste baten koronela izan […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[337],"class_list":["post-3909","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nMORBIEU DE MENDIRY [MORBIEU DE MENDIRI], Georges Emile (Donapaleu, Nafarroa Behera, 1874 - Ibarrola, Nafarroa Behera, 1949). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"MORBIEU DE MENDIRY [MORBIEU DE MENDIRI], Georges Emile (Donapaleu, Nafarroa Behera, 1874 - Ibarrola, Nafarroa Behera, 1949). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Georges Emile Bernard Morbieu de Mendiry, historialari gisa Georges Emile Morbieu izenarekin famatuagoa, Donapaleun sortu zen 1874ean eta 1949an zendu Ibarrolako Etxepare izeneko etxean. Aita, Alfred, Baigorrikoa zen eta ama, Marie Gabrielle, Donibane Garazikoa. 1917ko apirilaren 12an Marie Marthe Baratchart (1888-1963) Donibane Garazikoarekin ezkondu zen. Zuzenbide eta Historia ikasketak egin ondotik, gudaroste baten koronela izan […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\\\/\",\"name\":\"MORBIEU DE MENDIRY [MORBIEU DE MENDIRI], Georges Emile (Donapaleu, Nafarroa Behera, 1874 - Ibarrola, Nafarroa Behera, 1949). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T17:07:09+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"MORBIEU DE MENDIRY [MORBIEU DE MENDIRI], Georges Emile (Donapaleu, Nafarroa Behera, 1874 – Ibarrola, Nafarroa Behera, 1949).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"MORBIEU DE MENDIRY [MORBIEU DE MENDIRI], Georges Emile (Donapaleu, Nafarroa Behera, 1874 - Ibarrola, Nafarroa Behera, 1949). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"MORBIEU DE MENDIRY [MORBIEU DE MENDIRI], Georges Emile (Donapaleu, Nafarroa Behera, 1874 - Ibarrola, Nafarroa Behera, 1949). - Iura Vasconiae","og_description":"Georges Emile Bernard Morbieu de Mendiry, historialari gisa Georges Emile Morbieu izenarekin famatuagoa, Donapaleun sortu zen 1874ean eta 1949an zendu Ibarrolako Etxepare izeneko etxean. Aita, Alfred, Baigorrikoa zen eta ama, Marie Gabrielle, Donibane Garazikoa. 1917ko apirilaren 12an Marie Marthe Baratchart (1888-1963) Donibane Garazikoarekin ezkondu zen. Zuzenbide eta Historia ikasketak egin ondotik, gudaroste baten koronela izan […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\/","name":"MORBIEU DE MENDIRY [MORBIEU DE MENDIRI], Georges Emile (Donapaleu, Nafarroa Behera, 1874 - Ibarrola, Nafarroa Behera, 1949). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T17:07:09+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/morbieu-de-mendiry-morbieu-de-mendiri-georges-emile-769-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"MORBIEU DE MENDIRY [MORBIEU DE MENDIRI], Georges Emile (Donapaleu, Nafarroa Behera, 1874 – Ibarrola, Nafarroa Behera, 1949)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3909","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3909\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}