{"id":3905,"date":"2023-02-15T18:05:40","date_gmt":"2023-02-15T17:05:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/leon-henry-jacop-767-eu\/"},"modified":"2023-02-15T18:05:40","modified_gmt":"2023-02-15T17:05:40","slug":"leon-henry-jacop-767-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/leon-henry-jacop-767-eu\/","title":{"rendered":"LEON, Henry Jacop (Baiona, 1829ko urriak 15 – Baiona, 1907ko abuztuak 9)."},"content":{"rendered":"

Baionan jaio zen, 1829ko
\nurriaren 15ean. Salomon Emile eta Esther Aimee Levyren azken semea izan zen.
\nBaionako familia judu sefardi zaharrenetako baten ondorengoa zen. Haren aitona
\nLeonetik (Espainia) etorri zen, eta Baionako Saint-Esprit udalerrian jarri zen
\nbizitzen, <\/span>XVIII<\/span>. mendearen hasieran. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bordelen ikasi ondoren,
\nnegozio-gizon gisa ezarri zen, negozio-gizon eta bankari ospetsuen familiaren
\narrastoari jarraiki, haien merkataritza-etxea Bordelen, Baionan eta Donostian
\nezarria baitzen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bordele eta Baiona artean bizi
\nizan zen, 1855ean haren lehengusu Sara Rosalie Fanny Leon gaztearekin ezkondu
\nzen arte. 1856an Baionara lekualdatu zen. Merkataritza nazionaleko negozioetan
\nburu-belarri ari baitzen, eta liberalismo ekonomikoaren aldekoa izaki, 1871n
\nhainbat txosten helarazi zizkion Asanblada Nazionaleko aurrekontuen
\nbatzordeari, lehengaien eta ehungintzako gaien gaineko eskubideen
\nberrezarpenaren aurka eginez. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Baionako burgesiako kide
\nnabarmena izan zen, eta, hala ere, ez zuen konpromiso pertsonalik hartu
\nudal-instituzioetan, tokiko pertsonaiez bakarrik osatzen baziren ere. Udalaren
\nartxibozain postua, ohore handikoa, onartu zuen, 1893tik aitzina. Hala ere, Baionako
\nudalbatza israeldarrarekiko lotura eztabaidaezina da: haren aita Emile Leon
\nBaionako Sinagogako edo Tenpluko funtzionario administratiboa izan zen, 1837tik
\n1846ra bitartean, eta udalbatzako hautetsia ere bai, 1846tik hasi eta 1876an
\nhil zen arte. Haren anaia Virgile, 1858tik 1876ra arte, Talmud Tora eskola
\nisraeldarraren administratzailea izan zen, urte hartan Udalean sartu baitzen,
\neta haren buru izan zen 1883tik 1895era bitartean. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Negozioen mundutik erretiratu
\nzenean, bere gai kutunetan buru-belarri aritu zen: tokiko historia, hainbat
\nelkartetan sartuta, besteak beste Baionako Zientzien, Letren eta Arteen
\nSozietatean edo Biarritz Association delakoan, eta klimatologia, hainbat behatokiren
\nsorreran parte hartuz, Pirinioetan (Pic du Midi, Ortheze, Bagn\u00e8res de Bigorre\u2026)
\neta kosta atlantikoan (Arcachon, Biarritz\u2026), eta antolatuz, 1886tik aitzina,
\nBiarritzeko Lehen Kongresua Hidrologia eta Klimatologiari buruz. Azkenik,
\nhainbat gida turistiko argitaratu zituen, uda eskualdean ematen zuten udatiar
\natzerritarrentzat. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Henry Leon egile oparo eta
\neklektikoa da. Baina ezaguna da, batez ere, haren Histoire des Juifs de
\nBayonne <\/i>lanagatik, ezabatu ezin den lorratza utzi baitzuen historiografia
\njuduan. Erreferentziako liburu hori bi aldiz berrargitaratu da, 1987an
\nJean-Philippe Segoten eskutik, eta 2016an Cairn atarian. Liburua lehenengo
\naldiz 1893an argitaratu zuen Durlacherrek, antisemitismo politikoa Frantzian
\nazkar hedatzen ari zen une batean, Edouard Drumontek 1886an La France Juive <\/i>liburua,
\njuduen kosmopolitismoa salatuz, argitaratu ondoren, eta urtebete lehenago,
\n1894an, Dreyfus kasua hasi ondoren. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Liburu hartan lehenengo aldiz
\nidatzi zuen Henry Leonek komunitate juduari buruz. Tokiko, komunitateko eta
\nfamilien artxiboetan oinarrituta, hogeita hamazazpi ataletan deskribatzen du
\nHenry Leonek Baionako juduen historia, Erdi Aro espainiarretik hasi eta <\/span>XIX<\/span>. mendearen
\namaiera arte. Espainiatik kanpora egotzi zituztenekoa eta haien erbesteratzea
\nazaltzen ditu, eta Aturri ibaiaren ertzean ezarri zirenekoa. Berriro pizten du
\nNazio judua, espainiarra eta portugesa, eta halaber udalbatza israeldarra,
\nharen antolaketa moduekin, haren tradizioekin eta erritual erlijioso eta
\njarduerekin. Azkenik, inguruarekiko harreman konplexuak aztertzen ditu, eta
\nzehazkiago, Baionako Udal Ganberarekiko harremana. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Henry Leonen mezua argia da,
\nbaina ez da pentsatu behar Histoire des Juifs de Bayonne <\/i>lana
\nantisemitei emandako erantzuna denik. Frantzian emantzipazioa ekarri zuen
\nmugimenduarekiko esker ona adierazten du. Juduak gainerakoak bezalako
\nhiritarrak direla erakusten saiatzen da, eta gainerako herritarren aitortza ere
\nbadutela adierazten du, hainbat arlotan lortzen duten arrakastagatik.
\nIntegrazioaren aldekoa da guztiz, baina asimilazioa errefusatzen du. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Arrazoi horregatik,
\nfranko-judaismoa deitzen ahal den pentsaeraren ordezkaria izan zen; joera
\nhorrek judaismoa erlijio gisa definitzen du, gizarte-mugikortasuna sustatzen du
\neta juduei dei egiten die bizitza modernoan bete-betean parte har dezaten.
\nFrantziar\/israeldar bat da, tradizio erlijiosoa defendatu zuena, baina
\nzehaztasunak erantsiz. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Azkenik, gaixotu eta Baionan
\nhil zen, 1907ko abuztuaren 9an, anai Virgileren etxean, hiru seme utzita,
\nSalomon Ernest, Jacob Camille Alfred eta Daniel. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Baionan jaio zen, 1829ko urriaren 15ean. Salomon Emile eta Esther Aimee Levyren azken semea izan zen. Baionako familia judu sefardi zaharrenetako baten ondorengoa zen. Haren aitona Leonetik (Espainia) etorri zen, eta Baionako Saint-Esprit udalerrian jarri zen bizitzen, XVIII. mendearen hasieran. Bordelen ikasi ondoren, negozio-gizon gisa ezarri zen, negozio-gizon eta bankari ospetsuen familiaren arrastoari jarraiki, haien […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[337],"class_list":["post-3905","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nLEON, Henry Jacop (Baiona, 1829ko urriak 15 - Baiona, 1907ko abuztuak 9). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/leon-henry-jacop-767-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LEON, Henry Jacop (Baiona, 1829ko urriak 15 - Baiona, 1907ko abuztuak 9). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Baionan jaio zen, 1829ko urriaren 15ean. Salomon Emile eta Esther Aimee Levyren azken semea izan zen. Baionako familia judu sefardi zaharrenetako baten ondorengoa zen. Haren aitona Leonetik (Espainia) etorri zen, eta Baionako Saint-Esprit udalerrian jarri zen bizitzen, XVIII. mendearen hasieran. Bordelen ikasi ondoren, negozio-gizon gisa ezarri zen, negozio-gizon eta bankari ospetsuen familiaren arrastoari jarraiki, haien […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/leon-henry-jacop-767-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/leon-henry-jacop-767-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/leon-henry-jacop-767-eu\\\/\",\"name\":\"LEON, Henry Jacop (Baiona, 1829ko urriak 15 - Baiona, 1907ko abuztuak 9). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T17:05:40+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/leon-henry-jacop-767-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/leon-henry-jacop-767-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/leon-henry-jacop-767-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"LEON, Henry Jacop (Baiona, 1829ko urriak 15 – Baiona, 1907ko abuztuak 9).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LEON, Henry Jacop (Baiona, 1829ko urriak 15 - Baiona, 1907ko abuztuak 9). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/leon-henry-jacop-767-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"LEON, Henry Jacop (Baiona, 1829ko urriak 15 - Baiona, 1907ko abuztuak 9). - Iura Vasconiae","og_description":"Baionan jaio zen, 1829ko urriaren 15ean. Salomon Emile eta Esther Aimee Levyren azken semea izan zen. Baionako familia judu sefardi zaharrenetako baten ondorengoa zen. Haren aitona Leonetik (Espainia) etorri zen, eta Baionako Saint-Esprit udalerrian jarri zen bizitzen, XVIII. mendearen hasieran. Bordelen ikasi ondoren, negozio-gizon gisa ezarri zen, negozio-gizon eta bankari ospetsuen familiaren arrastoari jarraiki, haien […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/leon-henry-jacop-767-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/leon-henry-jacop-767-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/leon-henry-jacop-767-eu\/","name":"LEON, Henry Jacop (Baiona, 1829ko urriak 15 - Baiona, 1907ko abuztuak 9). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T17:05:40+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/leon-henry-jacop-767-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/leon-henry-jacop-767-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/leon-henry-jacop-767-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"LEON, Henry Jacop (Baiona, 1829ko urriak 15 – Baiona, 1907ko abuztuak 9)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3905","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3905\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3905"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}