{"id":3893,"date":"2023-02-15T18:00:35","date_gmt":"2023-02-15T17:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/laborde-laborda-leonard-761-eu\/"},"modified":"2023-02-15T18:00:35","modified_gmt":"2023-02-15T17:00:35","slug":"laborde-laborda-leonard-761-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laborde-laborda-leonard-761-eu\/","title":{"rendered":"LABORDE [LABORDA], Leonard (\u00bfBaiona?, ca. 1835? – ?, d.g.)."},"content":{"rendered":"

Dirudienez, Baionan jaio zen,
\n1830eko hamarkadaren erdialdera. Egiaztatuta dago 1869ko apirilaren 28an
\nEtienne Leonard Laborde Baionan ezkondu zela Marie Bernardine Camescasserekin <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Lehenik
\nkazetaritzan hasi zen, Courrier de Bayonne <\/i>egunkarian, eta aldi berean
\nhainbat antzezlan eta poesia argitaratu zituen. Ondoren Beno\u00eet-Martin Sourigues
\nLandetako diputatu baionarraren idazkaria izan zen, eta azkenik
\nzerga-biltzailea Nantesen.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Euskal kulturako pertsonaien
\nhainbat biografia interesgarri argitaratu zituen: Manuel Santa Cruz apaiz
\nkarlista, Joseph Augustin Chaho saiakeragile, politikari eta hizkuntzalaria,
\nJean Isidore Harizpe mariskala, Jacques Lafitte bankari eta politikaria eta
\nArnaut Oihenart historialaria, eta Bernard Dubourdieu itsas gizon gaskoia ere
\nbai. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Baina, zalantzarik gabe,
\nhistorialari gisa duen interesik handiena haren lan mardul batek eragin zuen, Histoire
\nde Bayonne et du Pays Basque, avec apper\u00e7u historique sur la Gascogne <\/i>(1878)
\nlanak, hain zuzen ere. Obra bukatu gabea da, atalka argitaratu zen, lehen zatia
\nbakarrik, 1657ra artekoa, eta ondoren bildu zen liburuki batean, aurkibiderik
\neta azalik gabe. Lan horretan haren asmoa ez zen izan datu eruditu berriak
\naurkeztea, iturriak aztertu ondoren, baizik eta: \u00abnire asmoa beste bat da:
\ngogoeta egitea, sakontzea, aztertzea hainbat egintza eta ezaugarri, sobera
\nezezagunak, edo erudizioak haien azaletik arinegi irrist eginez pasa dituenak\u00bb.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Antzinako garai urrunenak
\naztertzeko, <\/span>XIII<\/span>. mendera arte, erreferentzia bibliografikoak bakarrik
\nerabiltzen ditu, ez oso araztuak, beste alde batetik, baina hortik goiti, <\/span>XVII<\/span>. mendera
\narte, artxiboetan bilatzen du iturria, batez ere Baionako Udal Artxiboetan,
\nPaueko Departamentuko artxiboetan eta, batzuetan, beste hainbatetan, esaterako,
\nBaionako monja urtsulatarren konbentuko artxiboan; horien osagarri,
\nbibliografia seguruago bat erabiltzen du. Esaterako, beste egile anitzen
\nartean, aipatzen ditu: Augustin Chaho, Jules Michelet, Wilhem von Humboldt,
\nMenjoulet abadea, Jules Balasque, Edouard Dulaurens, Henri Poydenot, Constant
\nLeber, Barthelemy, Elisee Reclus, Bertrand Compaigne, Felix Morel, Maximien
\nMenjoulet, Henry Leon, Henry Maret, Poeydavant abadea, Cenac Moncaut, Abel
\nJouan, Jean Joseph Ader, L. T. d\u2019Asfeld, Henri Martin, Francisque-Michel, etab.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Hasieran, jakina, euskaldunen
\njatorria eta antzinatasuna aztertzen ditu, eta horren ondoren, beste gai hauek:
\nerrege-erregina frankoekiko euskaldunek izan zuten harremana; normandiar
\npaganismoa Baionan; kristautze-prozesua eta San Leon; kristautasunaren ezarpena
\nErdi Aroan: Baionako katedralaren eraikuntza; Baiona Lapurdiko bizkonderriaren
\naroan; Baionako udal-instituzioak; euskaldunen foruak eta frankiziak; Baiona
\ningelesen okupazioaren eta administrazioaren garaian; P\u00e8s de Puyanne itsas
\ngizona; Pedro Krudela Baionan; Gaston Beltzuntze; Baiona hiri frantziarra; Luis
\nXI.aren bidaia Baionara; matxinada soziala Baionan 1488an; Baiona Karlos
\nVIII.aren mende; legelariak eta ordena erlijiosoak; Aturri ibaiaren antzinako
\nahoak; Baiona espainiarrek setiatua 1523an; Frantzisko I.a eta Nafarroako
\nerregina; Ignazio Loiolakoa eta jesuitak; Jean Desmoustiers apezpikua; Karlos
\nX.aren armada Bearnon; Baionako protestanteak; Adrien d\u2019Aspremont; juduen
\nezarpena Baionan; Baionako Ikastetxea eta jansenismoa; Ch\u00e2teau-Martin konspirazioa;
\nsistema judiziala; Gramont familia; Pedro Mantillaren konplota eta jesuitak
\nBaionan. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Esan bezala, Antzinako garaiko
\neta goi Erdi Aroko gaiak lantzeko erreferentziak, batzuetan legendarioak dira,
\nhistorikoak baino gehiago. Kasu paradigmatiko bat da Altabizkarreko Kantuaren
\nbertsio frantsesa (\u00abAltabi\u00e7aren Cantua\u00bb \u00abLe Chant d’Altabi\u00e7ar\u00bb) iturri gisa
\nhartzea, izan ere, gauza jakina baita, frantsesez sortutako poema zela, James
\nMephersonen estiloan Francisque-Eug\u00e8ne Garai de Monglave baionarrak egina
\n1834an, eta ondoren Louis Duhalde d\u00b4Espelette euskarara itzulia, eta jadanik
\nJean-Fran\u00e7ois Bladek, 1869an, eta Wentworth Websterrek, 1883an, faltsutzat
\nsalatua. Labordek, berriz, 1878an, bat egin zuen poema egiaz antzinakotzat jo
\nzuten Hermilio Oloritz, Francisque-Michel, Joseph Augustin Chaho, Jose
\nManterola eta beste hainbesterekin. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Beste alde batetik, Labordek
\ngarrantzia handia eman zien bere lanetan gai erlijiosoei, batez ere
\njansenismoari, jesuitismoari eta protestantismoari. Haren epaiak ez dira
\nbereziki epelak, horiei dagokienez; esaterako, Jesusen Konpainiari buruz ari
\nzela, arazorik gabe erabili zituen era honetako hitzak: \u00abGaztelarren
\nfanatismoak, Inkisizioaren aberrian <\/span>XVI<\/span>. mendean existitzen zen bezala, hor aurkitzen du bere
\nforma naturala\u00bb (241. or.). <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dirudienez, Baionan jaio zen, 1830eko hamarkadaren erdialdera. Egiaztatuta dago 1869ko apirilaren 28an Etienne Leonard Laborde Baionan ezkondu zela Marie Bernardine Camescasserekin Lehenik kazetaritzan hasi zen, Courrier de Bayonne egunkarian, eta aldi berean hainbat antzezlan eta poesia argitaratu zituen. Ondoren Beno\u00eet-Martin Sourigues Landetako diputatu baionarraren idazkaria izan zen, eta azkenik zerga-biltzailea Nantesen. Euskal kulturako pertsonaien hainbat […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[337],"class_list":["post-3893","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nLABORDE [LABORDA], Leonard (\u00bfBaiona?, ca. 1835? - ?, d.g.). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laborde-laborda-leonard-761-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LABORDE [LABORDA], Leonard (\u00bfBaiona?, ca. 1835? - ?, d.g.). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dirudienez, Baionan jaio zen, 1830eko hamarkadaren erdialdera. Egiaztatuta dago 1869ko apirilaren 28an Etienne Leonard Laborde Baionan ezkondu zela Marie Bernardine Camescasserekin Lehenik kazetaritzan hasi zen, Courrier de Bayonne egunkarian, eta aldi berean hainbat antzezlan eta poesia argitaratu zituen. Ondoren Beno\u00eet-Martin Sourigues Landetako diputatu baionarraren idazkaria izan zen, eta azkenik zerga-biltzailea Nantesen. Euskal kulturako pertsonaien hainbat […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laborde-laborda-leonard-761-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/laborde-laborda-leonard-761-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/laborde-laborda-leonard-761-eu\\\/\",\"name\":\"LABORDE [LABORDA], Leonard (\u00bfBaiona?, ca. 1835? - ?, d.g.). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T17:00:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/laborde-laborda-leonard-761-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/laborde-laborda-leonard-761-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/laborde-laborda-leonard-761-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"LABORDE [LABORDA], Leonard (\u00bfBaiona?, ca. 1835? – ?, d.g.).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LABORDE [LABORDA], Leonard (\u00bfBaiona?, ca. 1835? - ?, d.g.). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laborde-laborda-leonard-761-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"LABORDE [LABORDA], Leonard (\u00bfBaiona?, ca. 1835? - ?, d.g.). - Iura Vasconiae","og_description":"Dirudienez, Baionan jaio zen, 1830eko hamarkadaren erdialdera. Egiaztatuta dago 1869ko apirilaren 28an Etienne Leonard Laborde Baionan ezkondu zela Marie Bernardine Camescasserekin Lehenik kazetaritzan hasi zen, Courrier de Bayonne egunkarian, eta aldi berean hainbat antzezlan eta poesia argitaratu zituen. Ondoren Beno\u00eet-Martin Sourigues Landetako diputatu baionarraren idazkaria izan zen, eta azkenik zerga-biltzailea Nantesen. Euskal kulturako pertsonaien hainbat […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laborde-laborda-leonard-761-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laborde-laborda-leonard-761-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laborde-laborda-leonard-761-eu\/","name":"LABORDE [LABORDA], Leonard (\u00bfBaiona?, ca. 1835? - ?, d.g.). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T17:00:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laborde-laborda-leonard-761-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laborde-laborda-leonard-761-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/laborde-laborda-leonard-761-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"LABORDE [LABORDA], Leonard (\u00bfBaiona?, ca. 1835? – ?, d.g.)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3893","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3893\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}