{"id":3881,"date":"2023-02-15T17:56:13","date_gmt":"2023-02-15T16:56:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:56:13","modified_gmt":"2023-02-15T16:56:13","slug":"elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\/","title":{"rendered":"ELISSAMBURU IRAZABAL, Jean-Baptiste [ELIZANBURU IRAZABAL, Joan Batista] (goitizena Piarres Adame) (Sara, Lapurdi, 1828ko abuztuak 14 – Sara, 1891ko urtarrilak 2)."},"content":{"rendered":"

Joan Batista Elizanburu Saran
\n(Lapurdi) jaio zen. Haren ama Zugarramurdikoa (Nafarroa Garaia) zen; haren aita
\naduana-agentea zen, Heletan (Lapurdi) jaioa. Urru\u00f1ako Fran\u00e7oise Eiherabururekin
\nezkondu zen, eta 1877an seme bat izan zuten, Leon Joseph. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Elizanburuk Larresoroko
\napaizgaitegian ikasi zuen, eta ondoren Frantziako armadan sartu zen.
\nApaizgaitegitik atera zenean, 1849an, soldadu sartu zen, eta 1867an kapitain
\nizendatu zuten. Handik urte batzuetara, gerra franko-prusiarrean parte hartu
\nzuen era aktiboan. 1870ean tropa alemanek preso hartu eta Metz hirian
\nkartzelaratu zuten. Handik urte batzuetara, Ohorezko Legioaren ezaugarriarekin
\nsaritu zuten. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Kartzelatik atera eta
\nbiharamunean, sorterrira itzuli zen, juje bakezkoaren lanbidean aritzeko. Kargu
\nhori bete zuen handik aitzina, Ezpeletako barrutian. Ideia errepublikazaleen
\ndefendatzaile irmoa zen Elizanburu. Haren konpromisoa agerikoa da haren idazkietan,
\nbereziki, Les Pyren\u00e9es et les Landes <\/i>izeneko aldizkarian \u00abErrepublika
\nbakea da\u00bb (1880) izenburuarekin argitaratutako artikuluan. Suhartasun hori are
\nparadoxikoagoa suerta daiteke kontuan hartzen bada haren lehengusu Mixel
\nElizanburu ezaguna zela \u00abxurien\u00bb mugimenduarekiko atxikimenduagatik. Bi
\nideologia haiek elkarren aurka aritu ziren mende hartan, eta ondoren ere hala
\njarraitu zuten. Elizanbururen kasuan, komenigarria da gogora ekartzea
\nLarresoroko apaizgaitegian eman zituen urteak erabakigarriak izan zirela,
\n\u00abxurien\u00bb taldekoak ziren zenbait pertsonekiko harremanak markatu zituztelako,
\nbesteak beste, Grazian Adema (Zaldubi) garai bateko kidearekiko harremana. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Armadan sartu zenean,
\nliteraturaren bi alderditan nabarmendu zen Elizanburu. Alde batetik, bertsolari
\neta poeta gisa. Sari ugari jaso zituen (Lore Jokoak<\/i>) bat-batean emandako
\nbertsoengatik, batez ere \u00abEmazte edalea\u00bb (1855), \u00abTan, tan, tan, tan,
\nrastapetaplan\u00bb (1858), \u00abGazte hiltzera doana\u00bb (1860), \u00abNere etxea\u00bb (1861) edo
\n\u00abApexa eta Lorea\u00bb (1962) bertsoengatik. Elizanburuk landu zuen bigarren
\nalderdia narrazioa izan zen. Alemaniarren presondegietan egon ondoren, \u00abPiarres
\nAdame\u00bb izenburua eramanen zuen eleberria argitaratzen hasi zen, atalka.
\nLehenik, Donibane Lohizuneko La Nivelle <\/i>aldizkarian, non bost atal
\nbesterik ez baitzen argitaratu, eta ondoren, 1887 eta 1888 bitartean, beste
\nhainbat atal, Le R\u00e9veil Basque <\/i>aldizkarian. Eleberri osoa Pauen
\nargitaratuko zen azkenik, 1888an, izenburu honekin: Piarres Adame
\nsaratarraren zeinbat hiztorio Laphurdiko eskuaran<\/i>. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Handik urte batzuetara, Les
\nPyr\u00e9n\u00e9es et les Landes <\/i>aldizkariarekin lankidetzan hasi zen, eta berriro
\nere eman zituen argitara bere idazki batzuk. Haren narrazio amaitu gabea Piarres
\nAdame <\/i>liburuan mamitu zen. Piarres pertsonaiaren bidaia kontatzen da,
\nSaratik Oletara, bidelagun duen Pello gazteari bere memoriak kontatzen dizkion
\nbitartean. Hainbat aldiz argitaratu zen lana. Testuak bateratzen saiatu ziren
\nhainbat egile, eta horren emaitza batez ere Elkarrek (1982) argitara emandako
\nedizioan irakurtzen ahal da. Lan horren berezitasuna batez ere forman datza.
\nZortzi ataletan banatuta dago, eta lehenengo euskal eleberritzat jotzen da. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Literatura-ekoizpen horiei
\nesker, Joan Batista Elizanburu Irazabal ipar Euskal Herriko historian eta
\nmemorian atxikia geratu da, eta horregatik, hain zuzen ere, haren izena gehiago
\nlotzen da ahozko inprobisazioarekin eta hark utzitako narrazio-ondarearekin,
\njuje bakezkoaren karguan egindako lanarekin baino. \u00abNere Etxea\u00bb izeneko bertso
\nidatziak Euskal Herriaren herri kulturaren osagaietako bat bilakatu dira. Izan
\nere, bertsolariek, oraindik ere, hark inprobisatutako doinuak erabiltzen
\ndituzte. Horregatik, haren \u00abPiarres Adame\u00bb lana euskarazko literaturaren
\nklasiko gisa finkatu da, eta eskoletako irakasgaia da. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Joan Batista Elizanburu Saran (Lapurdi) jaio zen. Haren ama Zugarramurdikoa (Nafarroa Garaia) zen; haren aita aduana-agentea zen, Heletan (Lapurdi) jaioa. Urru\u00f1ako Fran\u00e7oise Eiherabururekin ezkondu zen, eta 1877an seme bat izan zuten, Leon Joseph. Elizanburuk Larresoroko apaizgaitegian ikasi zuen, eta ondoren Frantziako armadan sartu zen. Apaizgaitegitik atera zenean, 1849an, soldadu sartu zen, eta 1867an kapitain izendatu […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[337],"class_list":["post-3881","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nELISSAMBURU IRAZABAL, Jean-Baptiste [ELIZANBURU IRAZABAL, Joan Batista] (goitizena Piarres Adame) (Sara, Lapurdi, 1828ko abuztuak 14 - Sara, 1891ko urtarrilak 2). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ELISSAMBURU IRAZABAL, Jean-Baptiste [ELIZANBURU IRAZABAL, Joan Batista] (goitizena Piarres Adame) (Sara, Lapurdi, 1828ko abuztuak 14 - Sara, 1891ko urtarrilak 2). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Joan Batista Elizanburu Saran (Lapurdi) jaio zen. Haren ama Zugarramurdikoa (Nafarroa Garaia) zen; haren aita aduana-agentea zen, Heletan (Lapurdi) jaioa. Urru\u00f1ako Fran\u00e7oise Eiherabururekin ezkondu zen, eta 1877an seme bat izan zuten, Leon Joseph. Elizanburuk Larresoroko apaizgaitegian ikasi zuen, eta ondoren Frantziako armadan sartu zen. Apaizgaitegitik atera zenean, 1849an, soldadu sartu zen, eta 1867an kapitain izendatu […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\\\/\",\"name\":\"ELISSAMBURU IRAZABAL, Jean-Baptiste [ELIZANBURU IRAZABAL, Joan Batista] (goitizena Piarres Adame) (Sara, Lapurdi, 1828ko abuztuak 14 - Sara, 1891ko urtarrilak 2). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:56:13+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ELISSAMBURU IRAZABAL, Jean-Baptiste [ELIZANBURU IRAZABAL, Joan Batista] (goitizena Piarres Adame) (Sara, Lapurdi, 1828ko abuztuak 14 – Sara, 1891ko urtarrilak 2).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ELISSAMBURU IRAZABAL, Jean-Baptiste [ELIZANBURU IRAZABAL, Joan Batista] (goitizena Piarres Adame) (Sara, Lapurdi, 1828ko abuztuak 14 - Sara, 1891ko urtarrilak 2). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ELISSAMBURU IRAZABAL, Jean-Baptiste [ELIZANBURU IRAZABAL, Joan Batista] (goitizena Piarres Adame) (Sara, Lapurdi, 1828ko abuztuak 14 - Sara, 1891ko urtarrilak 2). - Iura Vasconiae","og_description":"Joan Batista Elizanburu Saran (Lapurdi) jaio zen. Haren ama Zugarramurdikoa (Nafarroa Garaia) zen; haren aita aduana-agentea zen, Heletan (Lapurdi) jaioa. Urru\u00f1ako Fran\u00e7oise Eiherabururekin ezkondu zen, eta 1877an seme bat izan zuten, Leon Joseph. Elizanburuk Larresoroko apaizgaitegian ikasi zuen, eta ondoren Frantziako armadan sartu zen. Apaizgaitegitik atera zenean, 1849an, soldadu sartu zen, eta 1867an kapitain izendatu […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\/","name":"ELISSAMBURU IRAZABAL, Jean-Baptiste [ELIZANBURU IRAZABAL, Joan Batista] (goitizena Piarres Adame) (Sara, Lapurdi, 1828ko abuztuak 14 - Sara, 1891ko urtarrilak 2). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:56:13+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-irazabal-jean-baptiste-elizanburu-irazabal-joan-batista-755-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ELISSAMBURU IRAZABAL, Jean-Baptiste [ELIZANBURU IRAZABAL, Joan Batista] (goitizena Piarres Adame) (Sara, Lapurdi, 1828ko abuztuak 14 – Sara, 1891ko urtarrilak 2)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3881\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}