{"id":3879,"date":"2023-02-15T17:55:34","date_gmt":"2023-02-15T16:55:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:55:34","modified_gmt":"2023-02-15T16:55:34","slug":"elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\/","title":{"rendered":"ELISSAMBURU INDART, Michel [ELIZANBURU INDART, Mixel] (Innocentius Anaia edo Fr\u00e8re Innocentius) (Heleta, Nafarroa Beherea, 1826 – Hazparne, Lapurdi, 1895)."},"content":{"rendered":"

Haren aita Jean Elizanburu
\n(1795-1860) aduanazaina zen. Baigorrin ezkondu zen, 1823an, Graziana Indartekin
\n(1794-1848). Errekart etxean bizi ziren, eta horregatik, batzuetan, Graziana
\nabizen horrekin agertzen da. Mixelen anai-arrebak Jean (1827), Jeanne (1830)
\neta Martin (1832) izan ziren. 1838an aita Hiruburura destinatu zuten, Baionatik
\noso hurbil, eta Mixel hiriburu hartako La Salle ikastetxean hasi zen ikasten. <\/span>Ikastetxea, hain
\nzuzen ere, Saint-Esprit auzo juduan kokatuta zegoen. 1841ean Tolosako
\n(Okzitania) ikastetxean sartu zen abadegai, \u00abFr\u00e8re Innocentius\u00bb edo Innocentius
\nAnaia izen erlijiosotzat hartuta. Apaizgoa hartu ondoren, irakasle aritu zen
\nSaint Antonin hirian (Tarn-et-Garonne); ondoren, Hazparneko Eskola Kristauen
\nikastetxean, irakasle eta sukaldeko arduradun aritu zen, eta handik hurrena,
\nordena horrek Akizen zuen ikastetxera igorri zuten. <\/span>Azkenik, 1848an, 22 urte zituela, zuzendari gisa
\nitzuli zen Hazparneko ikastetxera, eta han geratu zen kargu horretan, 1892ra
\narte. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Beharbada, Elizanburu da ipar
\nEuskal Herriko polemisten adierazle nagusia, \u00abgorriak\u00bb (errepublikazaleak) eta
\n\u00abxuriak\u00bb (monarkikoak) elkarren aurka jarri zituen auzi gogorrean, <\/span>XIX<\/span>. mendeko
\nazken hamarkadetan eta <\/span>XX<\/span>. mendearen hasieran. Lehenengoek estatu laikoa
\ndefendatzen zuten, eta irakaskuntza publikoa eta Elizaren botere politikoa eta soziala
\nmugatzearen aldekoak ziren; bigarrenak, berriz, balore errepublikanoen
\naurkakoak ziren, eta su eta gar defendatzen zuten katolizismorik estuena.
\nEuskal Herrian posizio horiek bide moderno batetik defendatu ziren: prentsaren
\nbidetik, alegia. 1886ko abuztuaren 1ean Henry Berdolyk, senatari, suprefeta,
\neta Mauletik diputatua zenak, Le R\u00e9veil Basque <\/i>egunkaria sortu zuen,
\nideia errepublikazaleak defendatzeko. 1887ko martxoaren 15ean Louis Etxeberrik Eskualduna
\n<\/i>aldizkaria sortu zuen, ideia klerikal eta monarkikoak defendatzeko eta Le
\nR\u00e9veil Basque<\/i>ren eraginari aurre egiteko. Elizanburu izan zen Eskualdunako
\n<\/i>ohiko laguntzaileetako bat. Beste alde batetik, Mixelek lehengusua zuen
\nJoan Batista Elizanburu apaiz eta poeta bikaina. Interesgarria da, izan ere, bi
\nlehengusuek, jatorriz gizarte berekoak izanik (bien aitak aduanazainak ziren),
\neta ikasketa erlijioso antzekoak izanik ere, jarrera politiko antagonikoak
\nerakustea. Jean-Baptiste errepublikazalea zen, eta Mixel \u00abxurien\u00bb arteko
\nnabarmenetako bat. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Mixel Elizanbururen lana 1889
\neta 1892 bitartean idatzi eta argitaratu zen, hain zuzen ere, ipar Euskal
\nHerriko agintari eliztarren eta errepublikanoen arteko gatazka gogorren
\ntestuinguruan. 1889an Pirinio Beheretako Departamentuko prefetak Baionako gotzainari
\neskatu zion haren elizbarrutiko apaiz multzo handi bat handik lekutzeko,
\ngatazkatsuak zirela-eta. Hauteskunde-urtea zen, eta apaiz horiek fededunen
\nartean izanen zuten eraginaren beldur ziren errepublikazaleak. Gotzaingoa
\nhutsik zegoen, eta Emanuel Intxauspe bikarioak erantzun zuen, tinkotasunez uko
\neginez lekualdatze horiei. Ondoren, Fran\u00e7ois-Antoine Jauffret izendatu zuten
\ngotzain, eta hark nolabait amore eman eta 19 apaiz lekualdatzea onartu zuen.
\nHaietako bat Kanboko parroko Laurent Diharasarri zen. Hark ez zuen onartu bere
\nlekualdatzea, eta Erromara errekurritu zuen, eta hura aski ez zela, 1894ko
\nhauteskundeetara aurkeztu zen hautagai (ez zuen lortu hautetsia izatea), eta
\nbere jarrerak aldarrikatzeko hainbat liburu argitaratu zuen, esaterako, Aphezen
\ndretchoak eta eginbideac eletzionetan, <\/i>1890ean. Testuinguru horretan ulertu
\nbehar da Mixel Elizanbururen lana. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Haren lanak, beti euskaraz
\nidatziak, ondoko hauek dira. Alde batetik, lan txiki bat du, Lehenagoco
\nescualdunac zer ziran <\/i>izenekoa (1889), osagai politiko argia duena.
\nEuskaldunen antzinako ohituren eta bizimoduen ikuspegi guztiz idealizatua
\neskaintzen du, haien artean nabarmenduz, noski, haien erlijiozaletasuna eta
\nmonarkiarekiko atxikimendua; ohiturazko koadro moral-ezarle bat. Gainera,
\ndebozio-liburu txiki bat argitaratu zuen, erlijiosoa guztiz: Sakelako
\nliburuchka edo giristino guzientzat on den esku liburu ttipia <\/i>(1892). Haren
\ngainerako argitalpenak historiografiaren arloan sartzen dira; alde batetik,
\nbiografia bat, Johannes Batista de la Salle beatoarena; horrez gain, Frantziako
\nBigarren eta Hirugarren Errepubliken historia bat, eta masoneriaren historia
\ninteresgarri eta bitxi bat. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Haren obrak ez zuen pretentsio
\nhistoriografiko handirik, baina bai politikoak: herri xehea, bereziki
\nnekazariak, \u00abeuskaldun\u00bb eta \u00abfededun\u00bb izaten jarraitzea lortu nahi zuen, eta
\nmonarkiari fidelak. I\u00f1aki Olabeagak Elizanbururi buruz ari zela hau zioen: \u00abGure
\nanaiaren asmo osoa zan nekazari ta jende xehea kristau, euskal eta errege
\nzaletasunean tinkatu eta sendotu\u00bb (Olabeaga, 1959). Populazio talde guztiz
\neuskaldun hari zuzentzen zion bere lana, eta logikoa denez, euskaraz idatzi
\nbeharra zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Zer izan diren eta zer diren
\noraino Framazonak munduan<\/span><\/i>, izeneko
\nlana, lehenik, hainbat artikuluren bidez argitaratu zen Eskualduna <\/i>aldizkarian,
\neta ondoren liburua argitaratu zen. Berehala atera zen haren bigarren
\nargitaraldia, beste izenburu batez, askoz ere argiagoa, eta eduki osoago batez:
\nFramazonak eta Frantziako hirur errepubliken ichtoria laburzki. <\/i>Elizanbururen
\nirudiko, mende hartako gaitz guztien errua, eta bereziki Frantziako Iraultzaren
\nerrua, masoneriarena eta juduena zen. Haren estiloa oldarkorra zen, ahoberoa
\neta etsaiak iraintzen zituena, polemista porrokatuaren estilo peto-petoa.
\nDirudienez, haren aldartea ere ez omen zen batere samurra: \u00abCaract\u00e8re
\nenergique, quelque peu rude \u00bb [Izaera bizkorra, gogor samarra]. <\/i>Haren
\nideologia erabat manikeoa zen: juduak, masoiak eta \u00abgorriak\u00bb, oro har,
\nsufre-kiratsa zuten eta haien patua zen su eternoan kontsumitzea; \u00abxuriak\u00bb,
\nberriz, Tronuaren eta Aldarearen jarrera zuzenen isla eta defendatzaileak
\nbesterik ez ziren. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Jean-Baptiste lehengusuak
\nbezala, poesia ere landu zuen, eta gutxienez hiru poema argitaratu zituen,
\n1891n; haietako bat Amerikarako emigrazioari eskainia (\u00abAmeriketara noa\u00bb), eta
\nbeste bat tabakoari (\u00abTabako toxa\u00bb). <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Haren aita Jean Elizanburu (1795-1860) aduanazaina zen. Baigorrin ezkondu zen, 1823an, Graziana Indartekin (1794-1848). Errekart etxean bizi ziren, eta horregatik, batzuetan, Graziana abizen horrekin agertzen da. Mixelen anai-arrebak Jean (1827), Jeanne (1830) eta Martin (1832) izan ziren. 1838an aita Hiruburura destinatu zuten, Baionatik oso hurbil, eta Mixel hiriburu hartako La Salle ikastetxean hasi zen ikasten. […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[337],"class_list":["post-3879","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nELISSAMBURU INDART, Michel [ELIZANBURU INDART, Mixel] (Innocentius Anaia edo Fr\u00e8re Innocentius) (Heleta, Nafarroa Beherea, 1826 - Hazparne, Lapurdi, 1895). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ELISSAMBURU INDART, Michel [ELIZANBURU INDART, Mixel] (Innocentius Anaia edo Fr\u00e8re Innocentius) (Heleta, Nafarroa Beherea, 1826 - Hazparne, Lapurdi, 1895). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Haren aita Jean Elizanburu (1795-1860) aduanazaina zen. Baigorrin ezkondu zen, 1823an, Graziana Indartekin (1794-1848). Errekart etxean bizi ziren, eta horregatik, batzuetan, Graziana abizen horrekin agertzen da. Mixelen anai-arrebak Jean (1827), Jeanne (1830) eta Martin (1832) izan ziren. 1838an aita Hiruburura destinatu zuten, Baionatik oso hurbil, eta Mixel hiriburu hartako La Salle ikastetxean hasi zen ikasten. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\\\/\",\"name\":\"ELISSAMBURU INDART, Michel [ELIZANBURU INDART, Mixel] (Innocentius Anaia edo Fr\u00e8re Innocentius) (Heleta, Nafarroa Beherea, 1826 - Hazparne, Lapurdi, 1895). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:55:34+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ELISSAMBURU INDART, Michel [ELIZANBURU INDART, Mixel] (Innocentius Anaia edo Fr\u00e8re Innocentius) (Heleta, Nafarroa Beherea, 1826 – Hazparne, Lapurdi, 1895).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ELISSAMBURU INDART, Michel [ELIZANBURU INDART, Mixel] (Innocentius Anaia edo Fr\u00e8re Innocentius) (Heleta, Nafarroa Beherea, 1826 - Hazparne, Lapurdi, 1895). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ELISSAMBURU INDART, Michel [ELIZANBURU INDART, Mixel] (Innocentius Anaia edo Fr\u00e8re Innocentius) (Heleta, Nafarroa Beherea, 1826 - Hazparne, Lapurdi, 1895). - Iura Vasconiae","og_description":"Haren aita Jean Elizanburu (1795-1860) aduanazaina zen. Baigorrin ezkondu zen, 1823an, Graziana Indartekin (1794-1848). Errekart etxean bizi ziren, eta horregatik, batzuetan, Graziana abizen horrekin agertzen da. Mixelen anai-arrebak Jean (1827), Jeanne (1830) eta Martin (1832) izan ziren. 1838an aita Hiruburura destinatu zuten, Baionatik oso hurbil, eta Mixel hiriburu hartako La Salle ikastetxean hasi zen ikasten. […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\/","name":"ELISSAMBURU INDART, Michel [ELIZANBURU INDART, Mixel] (Innocentius Anaia edo Fr\u00e8re Innocentius) (Heleta, Nafarroa Beherea, 1826 - Hazparne, Lapurdi, 1895). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:55:34+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/elissamburu-indart-michel-elizanburu-indart-mixel-754-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ELISSAMBURU INDART, Michel [ELIZANBURU INDART, Mixel] (Innocentius Anaia edo Fr\u00e8re Innocentius) (Heleta, Nafarroa Beherea, 1826 – Hazparne, Lapurdi, 1895)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3879","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3879\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}