{"id":3869,"date":"2023-02-15T17:49:59","date_gmt":"2023-02-15T16:49:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/dop-henri-749-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:49:59","modified_gmt":"2023-02-15T16:49:59","slug":"dop-henri-749-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/dop-henri-749-eu\/","title":{"rendered":"DOP, Henri (H. D. d\u2019Argain goitizena) (Donibane-Lohizune, Lapurdi, 1876 – Donibane-Lohizune, 1945)."},"content":{"rendered":"

Henri Dop 1876an jaio zen Donibane-Lohizunen. Aitaren aldetik, familia
\nSarako \u00abArgainea\u00bb etxekoa zuen. Horregatik, bere artikulu gehienak H. d\u2019Argain
\nezizenaren pean izenpetzen zituen. <\/span>Bere
\nama De Langalerie familia noblekoa zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Armadan ibilaldi luzea izan
\nzuen. Saumur-eko Eskolan formatua izan zen eta bere karreraren parte nagusia
\nMontpellier-eko kasernan egin zuen. 1914-18ko Gerlan parte hartu zuen. Kapitain
\neta komandante graduak eskuratu zituen. Ohorezko Legioaren domina jaso zuen
\nbere konplimenduengatik. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Pierre bere anaia bezala,
\nhistoriazale amorratua zen. Ikerketa asko egiten zituzten elkarrekin Euskal
\nHerrira itzultzen zenean, bere permisio denboretan. <\/span>Baionako Soci\u00e9t\u00e9 des
\nSciences, Lettres et Arts <\/i>erakundean sartu zen 1922an. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Erregetiar eta
\nkontserbatzailea, Erregimen-Zaharreko Euskal Herri mitifikatua goraipatzen
\nbazuen, modernitateak ekarri zituen gizarte-aldaketak bere idazkietan bortizki
\nkritikatzen ohi zituen. Haren arabera, Euskal Herria bere ezaugarriak eta
\nnortasuna galtzen ari zen. Horretarako, \u00abSalutador le sorcier\u00bb artikuluan
\n(1925) idatzi zuen bezala, \u00abEuskal folklorismoaren pizkundean\u00bb parte hartu nahi
\nizan zuen. Barandiaranen lanen haritik, bilketa eta azterketa-lanetan ibili
\nzen. Folklorismoa definitzeko, Van Gennep-en teorian oinarritu zen: \u00abGarai
\nbatean folklorearen eremua aski mugatua bazen ere eta maitagarrien ipuinak eta
\nkontakizun miragarrietara, sinesmen eta behaketetara, sorginkeria praktiketara
\nmugatzen bazen, gaur egun onartzen da literatura eta hizkuntzalaritza, musika,
\narte dekoratiboa, erakundeen historia, zuzenbidearena, teknologia eta abar
\nukitzen dituzten beste adar batzuk besarkatzen dituela. Egiazko zientzia
\nsintetiko oso zabala da, beraz, eta bere mugak ezin dira zehatz marraztu.\u00bb
\n(366. or.). Artikulu honetan, Dop-ek euskal jendartearen sinesmen eta ohituren
\niraupena eta indarra erakutsi nahi izan zituen: \u00abFolkloristaren zeregina garai
\nbakoitzean sineskizun eta ohitura zaharren biziraupen-maila neurtzea eta
\nzehaztea da.\u00bb (368. or.). Era berean, beste artikulu batean (\u00abLa tombe et la
\nmaison chez les Basques\u00bb, 1936), jarlekuen inguruko eskubideen bizirautea <\/span>XIX<\/span>. mendean,
\nnahiz eta frantses legeak baliogabetu, azaldu zuen (1839an Saran gertatutako
\nauzi batean oinarrituz). <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Henri Dop-ek Dominique
\nLahetjuzan (1766-1818), bere osaba-zaharra eta Sarako apeza zena, ezagutarazi
\nzuen. Philippe Veyrin-i Essais de quelques notes sur la langue basque par un
\nvicaire de campagne, sauvage d\u2019origine<\/i>, lana eman zion. Veyrin-ek bere
\nartikuluan Dop eskertu zuen: \u00abAsko zor diogu M. Dop jaunari, hari esker
\nezagutarazi ahal izanen baititugu euskaldun ezezagun horren irudi originala eta
\nobra argitaragabea.\u00bb (\u00abUn bascophile ignor\u00e9, l\u2019abb\u00e9 Dominique Lahetjuzan:
\n1766-1818\u00bb). Dop-ek familiaren artxiboetan aurkitutako \u00abRecherches sur les
\nmoeurs, l’origine et l’idiome des basques\u00bb eskuizkribua publikatu zuen Gure
\nHerria <\/i>aldizkarian (1930 eta 1932ren artean). Autoreak idazten zuen bezala,
\nzirriborro honek, balio zientifiko gutikoa izan arren, garai hartan irauten
\nzuten sinesmenak ulertzen laguntzen zuen. Gainera, euskarari buruzko ezohiko
\ninterpretazioek ere autorearen orijinaltasun eta euskaltzaletasuna ongi
\nirudikatzen zituzten. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Erran gabe doa Henri Dop
\nLapurdi eta batez ere Sarako historian adituenetariko bat izan zela. Bere
\nherriarekiko atxikimendu handia erakusten ohi zuen eta bere ikerketak eremu
\nhartara bereziki mugatzen zituen. Adibidez, Philippe Veyrin historialaria eta bere
\nanaiarekin batera, hara joaten zen bere ikerketak egitera. Adibidez, Larrun
\nmendian miaketa arkeologikoak edota Sara aldeko kaperen zerrendatze-lan bat
\negin zituzten (baina ez dugu lan honen aztarnarik atzeman). <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Frantses Iraultza eta <\/span>XIX<\/span>. mende
\nhasieraren arteko tartea bereziki aztertu zuen. Garai horri buruzko liburu bat
\nidazteko asmoa zuen baina ez zuen inoiz gauzatu ahal izan. Halere, bere
\nheriotzaren ondotik, bere emazteak Dop-ek hasitako lanak (\u00abLa R\u00e9volution dans
\nle Pays Basque: Sare et son canton\u00bb) Bulletin de la Soci\u00e9t\u00e9 des Sciences,
\nLettres et arts de Bayonne <\/i>aldizkarian partekatu zituen 1956an. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Hori dela eta, Henri Dop-ek
\nSara eta Senpere aldean iragan ziren gertakari historiko asko aipatu zituen Gure
\nHerria <\/i>kazetan. Iraultzari dagokionez, \u00abLe retour des victimes de
\nl’Internat des Basques\u00bb (1930) aipatzekoa da. Artikulu luze honetan, autoreak
\nLapurtarren deportazioa eta itzulera Izu Garaian kontatu zituen, hainbat
\nartxibo-piezatan oinarrituz (Batzorde Iraultzaileen bildumak, herritarrei
\negindako galdeketak\u2026). Beste artikulu batzuk izkiriatu zituen hala nola \u00abLe
\nLabourd et la F\u00e9d\u00e9ration en 1790\u00bb (1927), zeinean Lapurdik mugimendu
\nfederalista iraultzailearekin izan zuen harremana eta Lapurtarren parte hartzea
\nFederazioaren bestan (1790ko uztailaren 14an) azaltzen baitzituen;
\n\u00abSignification de \u201cBaugard\u201d: nom r\u00e9volutionnaire de St-P\u00e9e-sur-Nivelle\u00bb (1929),
\nzeinean Senpereren izen iraultzailearen zergatia aztertzen baitzuen (Dop-en
\nustez, \u00abGarde-champ\u00eatre\u00bb <\/i>\u2014udaltzaina\u2014 hitzetik etor liteke). Azkenik,
\nTheophile-Malo de La Tour d’Auvergne-Corret (1743-1800) militar iraultzaile
\nbretoiaren erretratua egin zuen beste artikulu batean. Soldaduak Euskal Herrian
\nukan zuen ibilbide militarra izan zuen aipagai. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Dop-ek <\/span>XIX<\/span>. mende
\nhastapeneko Sarari buruzko beste datu historiko interesgarriak ezagutarazi
\nzizkigun. Konparazione, 1812ko urriaren 8an Bera eta Saran gertatutako
\nNapoleon-en eta Espainiako Erresumako soldaduen arteko guduak aztertu zituen
\n(\u00abL’incursion espagnole du 8 Octobre 1812 dans le village de Sare\u00bb). Beste
\nartikulu batean, Martin Dithurbide Sarako alkateak Napoleondar Gerren ondotik
\nzabaldu zen eskalegoaren aurka hartutako neurriak eta herritarren
\nelkartasun-akzioak estudiatu zituen (\u00abLa charit\u00e9 et la r\u00e9pression du
\nvagabondage \u00e0 Sare en 1825\u00bb). Azkenik, Dop-ek lan interesgarria egina izan zuen
\n1831ean izan zen Dithurbide eta Baionako Suprefetaren arteko eztabaida baten
\ninguruan, azken honek Sarako merkatua debekatu baitzuen, saltzaile eta erosle
\nanitz Nafarrotik etortzen zirelako, zerga arazo bat sortuz. Suprefetak merkatua
\nberriz onartu zuen negoziaketa luze batzuen ondotik. Halere, Dop-ek azpimarratu
\nzuen gertakari horrek merkatua ahuldu zuela. ( \u00abLe march\u00e9 de Sare menac\u00e9 de
\ndisparition en 1831\u00bb). <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bestalde, Dop zendu zenean,
\nSenpereko Jaunei buruzko dokumentu bilketa interesgarri bat argitaragabe utzi
\nzuen. Soci\u00e9t\u00e9 des sciences et lettres de Bayonne <\/i>erakundeak lan hau
\n1965ean agerrarazi zuen edizio berezi batean. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Henri Dop 1876an jaio zen Donibane-Lohizunen. Aitaren aldetik, familia Sarako \u00abArgainea\u00bb etxekoa zuen. Horregatik, bere artikulu gehienak H. d\u2019Argain ezizenaren pean izenpetzen zituen. Bere ama De Langalerie familia noblekoa zen. Armadan ibilaldi luzea izan zuen. Saumur-eko Eskolan formatua izan zen eta bere karreraren parte nagusia Montpellier-eko kasernan egin zuen. 1914-18ko Gerlan parte hartu zuen. Kapitain […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[337],"class_list":["post-3869","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nDOP, Henri (H. D. d\u2019Argain goitizena) (Donibane-Lohizune, Lapurdi, 1876 - Donibane-Lohizune, 1945). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/dop-henri-749-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"DOP, Henri (H. D. d\u2019Argain goitizena) (Donibane-Lohizune, Lapurdi, 1876 - Donibane-Lohizune, 1945). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Henri Dop 1876an jaio zen Donibane-Lohizunen. Aitaren aldetik, familia Sarako \u00abArgainea\u00bb etxekoa zuen. Horregatik, bere artikulu gehienak H. d\u2019Argain ezizenaren pean izenpetzen zituen. Bere ama De Langalerie familia noblekoa zen. Armadan ibilaldi luzea izan zuen. Saumur-eko Eskolan formatua izan zen eta bere karreraren parte nagusia Montpellier-eko kasernan egin zuen. 1914-18ko Gerlan parte hartu zuen. Kapitain […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/dop-henri-749-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/dop-henri-749-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/dop-henri-749-eu\\\/\",\"name\":\"DOP, Henri (H. D. d\u2019Argain goitizena) (Donibane-Lohizune, Lapurdi, 1876 - Donibane-Lohizune, 1945). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:49:59+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/dop-henri-749-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/dop-henri-749-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/dop-henri-749-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"DOP, Henri (H. D. d\u2019Argain goitizena) (Donibane-Lohizune, Lapurdi, 1876 – Donibane-Lohizune, 1945).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"DOP, Henri (H. D. d\u2019Argain goitizena) (Donibane-Lohizune, Lapurdi, 1876 - Donibane-Lohizune, 1945). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/dop-henri-749-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"DOP, Henri (H. D. d\u2019Argain goitizena) (Donibane-Lohizune, Lapurdi, 1876 - Donibane-Lohizune, 1945). - Iura Vasconiae","og_description":"Henri Dop 1876an jaio zen Donibane-Lohizunen. Aitaren aldetik, familia Sarako \u00abArgainea\u00bb etxekoa zuen. Horregatik, bere artikulu gehienak H. d\u2019Argain ezizenaren pean izenpetzen zituen. Bere ama De Langalerie familia noblekoa zen. Armadan ibilaldi luzea izan zuen. Saumur-eko Eskolan formatua izan zen eta bere karreraren parte nagusia Montpellier-eko kasernan egin zuen. 1914-18ko Gerlan parte hartu zuen. Kapitain […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/dop-henri-749-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/dop-henri-749-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/dop-henri-749-eu\/","name":"DOP, Henri (H. D. d\u2019Argain goitizena) (Donibane-Lohizune, Lapurdi, 1876 - Donibane-Lohizune, 1945). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:49:59+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/dop-henri-749-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/dop-henri-749-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/dop-henri-749-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"DOP, Henri (H. D. d\u2019Argain goitizena) (Donibane-Lohizune, Lapurdi, 1876 – Donibane-Lohizune, 1945)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3869","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3869\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3869"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3869"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}