{"id":3839,"date":"2023-02-15T17:37:20","date_gmt":"2023-02-15T16:37:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:37:20","modified_gmt":"2023-02-15T16:37:20","slug":"abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\/","title":{"rendered":"ABBADIE D\u2019ARRAST, Marie [ABADIA \u00dcRR\u00dcSTOI, Maria] (Marie COULOMB) (Paris, 1837ko urriak 29 – Paris, 1913ko uztailak 15)."},"content":{"rendered":"

Senarraren abizenagatik da
\nezaguna, baina haren izena Marie Coulomb zen, Emile Coulomb bankaria (Paris,
\n1793-1837) eta Henriette Lefebvre (Estrasburgo, 1795-Paris, 1849)
\nsenar-emazteen hirugarren alaba. Oso gazterik geratu zen umezurtz, eta bere
\nahizpek proposatzen zizkioten ezkontza guztiak errefusatu ondoren, 1857an
\nCharles Abadia \u00dcrr\u00fcstoikin, ezkondu zen; zeini, bere amak Baigorriko Etxahuz
\ngaztelua erosi zion 1850an. Ezkontza hark buruhauste ugari eragin zituen Abadia
\nfamilian, Maria protestantea zelako. Familia politikoari hitz eman behar izan
\nzion seme-alabak erlijio katolikoan heziko zituela, baina ez zuen hitza bete,
\neta familiak haiekikoak egin zituen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Etxahuz gaztelua izan zen
\nbikotearen egoitza 1871ra arte, urte hartan Parisera lekualdatu baitziren,
\nhaien seme-alaba Lisette (1859-1902), Arnaud Michel (1860-1918) eta Henriette
\nMaiderren (1861-1941) ikasketengatik. Udan Euskal Herrira itzultzen ziren. Marie
\nEtxauzeko anderia <\/i>izenaz ezagutzen zuten ingurukoek. Herrialde berria
\nezagutzeko aukera izan zuen, bai bertako jendearekiko zuzeneko harremanagatik,
\nbai garai hartako euskal gaien ikastunen lanen irakurketengatik, bai lan haien
\negileekiko harremanagatik ere, eta berehala bertakotu egin zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1909an argitaratu zen haren Causeries
\nsur le Pays Basque, la femme et l\u2019enfant <\/i>izeneko liburua. Han jaso zituen
\nherrialdean barna egin zituen ibilaldiak, baserriz baserri, bertan bizi zirenak
\nezagutuz, haien bizimoduak eta haien bilakaerak, izan ere, aldaketa sakoneko
\ngarai haiek, ezinbestez, ezkutuko zoko haietara ere iristen ziren. Arreta
\nberezia jarri zuen emakumearen eta umeen egoeran. Lisette alabaren ondoan
\negiten zituen mendi-txango haiek, eta hango emaztekiekin izaten zituen
\nsolasaldien gaineko oharrak hartzen zituen, haien kezkak jasoz, munduari buruz
\neta naturari buruz zuten ikuskera eta bizi zituzten gorabeherak, eta, hasiera
\nbatean, bere artikuluak Biarritz Thermal <\/i>astekarian argitaratzen hasi
\nzen; aitzinago, artikulu horiek Causeries sur le Pays Basque <\/i>liburua
\nosatuko zuten. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Hiru lerro nagusiren inguruan
\nardazten da lana: nekazarien bizimoduen eta pentsamoldearen ikerketa, batik bat
\nemaztekiei zegokienez; deskribatzen ari den mundu horretan gertatzen ari diren
\naldaketak azpimarratzea; eta nekazarien bizimoduaren gorespena, hiri modernoko
\nbizitzaren alderdi okerrekin kontrajarrita. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Marie Coulombek ikuspegi
\nfeminista batetik idazten du, eta genero- berdintasunaren inguruan euskal
\nfamilian sumatzen dituen alderdiak azpimarratzen ditu, bereziki herentzia
\ntransmititzeko sistema, izan ere, ipar Euskal Herrian lehenjaioaren
\noinordetza-eskubidea zen araua, oinordekoaren sexua edozein zelarik ere, eta
\nberaz, baserrietan emakume anitz ziren oinordeko. Emakume haien bizkortasuna,
\nindarra eta ausardia ere goretsi zituen, eta \u00abEscualdun Emazteki Azcarra\u00bb
\nizenaz aipatu zituen. Haien bizkortasuna eta erresistentzia nabarmendu zituen,
\nhaien adibidetzat jarriz Katalina Erauso, haren bizitza osoa eredugarritzat
\nezin hartu bazuen ere, euskal emazteki azkarren eredua harengan ongi
\nhezurmamitzen zelakoan. Dohain haiei erreparatuta, teoria bat asmatzera ere
\nausartu zen, alegia, antzina berdintasuna ote zegoen bi sexuen artean, giharren
\nindarraren ikuspuntutik, ondoren mendez mende emaztekiek galdu izanen zutena.
\nMarie bera eta haren alaba Lisette kirolari kementsuak ziren, egunero ariketa
\nfisikoa egiten baitzuten, eta mendi-ibilaldi oso luzeak. Lisettek bizikletaz
\negiten zituen Baigorritik Donibane Lohizunera bitarteko 60 kilometroak. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Marie Coulomb emakume kultua
\nda, eta ipar Euskal Herriko euskal ikastun ospetsuenen eremuan mugitzen da,
\nhaien lanak aipatzen baititu, ziurrenik ere, haietako gehientsuenekiko
\nkontaktua duelako; esaterako, bere lanean aipatzen ditu Cordier, O\u2019Shea, Webster,
\nMme. de la Villehelio, Duvoisin, Herelle, Francisque Michel, Van Eys, Vinson,
\nChaho eta Leon. Eta garaikide ez dituenen artean, besteak beste, Estrabon,
\nLarramendi, Humboldt, Oihenart eta Pierre de Lancre aipatzen ditu. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Lanaren bigarren zatia umeei
\neskaini zien, eta hor aletu zituen haurren inguruan, batez ere hasierako
\nhilabeteetan, zeuden sineskeria guztiak, hil-hurren zen zibilizazio baten
\nzantzurik txikienak ere jaso nahian. Gainera, baserrietan umeek egiten zuten lana
\nazpimarratzen zuen, umetatik irule aritzen ziren neskatoak, eta eskolara oso
\ngutxitan joaten zirela, haien lana beharrezkoa zelako etxean, eta hori
\nkonparatzen zuen hiriko burgesen seme-alaben nahikeriazko heziketa bigunarekin.<\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Gazteei ere eskaini zizkien hainbat orri. Harrika eta makilka egiten
\nzituzten jolasak nabarmendu zituen, inoiz hildakorik ere eragiten baitzuten.
\nBaina batez ere, gai bati buruz hitz egin zuen, inola ere aipatu gabe utzi ezin
\nbaitzuen, kezka handia eragiten zuelako: emigrazioa. Mugaz bi aldeetako egile
\nanitzek, beren liburu eta artikuluetan, emigrazio-sozietateetako agenteen lana
\nsalatzen zuten, herrialdean barna ibiltzen zirelako gazteak \u00abharrapatzen\u00bb,
\nAmerikako etorkizun oparo baten promesak eskainita. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Marie Coulomb Emakume Frantsesen Kontseilu Nazionaleko (CNFF) kide zen,
\neta parte hartu zuen Frantziako eta Belgikako lehenengo kongresu feministetan.
\nEmakumeen eskubideen aldeko aktibista izan zen, sufragio eskubidearen
\ndefendatzailea, eta hainbat egunkari eta aldizkaritan idazten zuen, batez ere, La
\nFemme <\/i>aldizkarian, haietan aztergai izaten zituela, Euskal Herriari eta
\nbertako emakumeei buruzko lanez gain, kezka eragiten zioten beste hainbat gai,
\nesaterako, alkoholismoa, prostituzioa, eta emakumearekin, osasunarekin eta
\nfamiliarekin lotutako beste hainbat. Emakume Liberatuen Patronatuaren Obrako
\nidazkari nagusia izan zen: erakunde horren eginkizuna zen kartzelan zeuden
\nprostitutak bisitatzea, eta handik ateratzen zirenean haiei laguntza ematea.
\nLan hori guztia Parisen 1889an argitaratutako Cinquante ann\u00e9es de Visites \u00e0
\nSaint-Lazare <\/i>izeneko liburuan islatu zuen. Liberatuen Obra hori kokatu
\nbehar da feminismora filantropiaren bidetik iritsi ziren emakume protestanteen
\nborroka handiaren testuinguruan, horren adibide direla, besteak beste,
\nJosephine Butler britainiarra eta Isabelle Bogelot frantziarra. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Parisen hil zen 1913an, eta haren gorpuzkinak Abadia senideen ama
\nElizabeth Thompson of Park irlandarraren panteoian ehortzi zituzten, P\u00e8re
\nLachaiseren hilerrian, alegia, lehenago haren senar Charles, 1901ean hila, eta
\nbien alaba Lisette, 1902an hila 43 urte zituela, ehortzi zituzten leku berean. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Senarraren abizenagatik da ezaguna, baina haren izena Marie Coulomb zen, Emile Coulomb bankaria (Paris, 1793-1837) eta Henriette Lefebvre (Estrasburgo, 1795-Paris, 1849) senar-emazteen hirugarren alaba. Oso gazterik geratu zen umezurtz, eta bere ahizpek proposatzen zizkioten ezkontza guztiak errefusatu ondoren, 1857an Charles Abadia \u00dcrr\u00fcstoikin, ezkondu zen; zeini, bere amak Baigorriko Etxahuz gaztelua erosi zion 1850an. Ezkontza hark […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[337],"class_list":["post-3839","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nABBADIE D\u2019ARRAST, Marie [ABADIA \u00dcRR\u00dcSTOI, Maria] (Marie COULOMB) (Paris, 1837ko urriak 29 - Paris, 1913ko uztailak 15). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ABBADIE D\u2019ARRAST, Marie [ABADIA \u00dcRR\u00dcSTOI, Maria] (Marie COULOMB) (Paris, 1837ko urriak 29 - Paris, 1913ko uztailak 15). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Senarraren abizenagatik da ezaguna, baina haren izena Marie Coulomb zen, Emile Coulomb bankaria (Paris, 1793-1837) eta Henriette Lefebvre (Estrasburgo, 1795-Paris, 1849) senar-emazteen hirugarren alaba. Oso gazterik geratu zen umezurtz, eta bere ahizpek proposatzen zizkioten ezkontza guztiak errefusatu ondoren, 1857an Charles Abadia \u00dcrr\u00fcstoikin, ezkondu zen; zeini, bere amak Baigorriko Etxahuz gaztelua erosi zion 1850an. Ezkontza hark […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\\\/\",\"name\":\"ABBADIE D\u2019ARRAST, Marie [ABADIA \u00dcRR\u00dcSTOI, Maria] (Marie COULOMB) (Paris, 1837ko urriak 29 - Paris, 1913ko uztailak 15). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:37:20+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ABBADIE D\u2019ARRAST, Marie [ABADIA \u00dcRR\u00dcSTOI, Maria] (Marie COULOMB) (Paris, 1837ko urriak 29 – Paris, 1913ko uztailak 15).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ABBADIE D\u2019ARRAST, Marie [ABADIA \u00dcRR\u00dcSTOI, Maria] (Marie COULOMB) (Paris, 1837ko urriak 29 - Paris, 1913ko uztailak 15). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ABBADIE D\u2019ARRAST, Marie [ABADIA \u00dcRR\u00dcSTOI, Maria] (Marie COULOMB) (Paris, 1837ko urriak 29 - Paris, 1913ko uztailak 15). - Iura Vasconiae","og_description":"Senarraren abizenagatik da ezaguna, baina haren izena Marie Coulomb zen, Emile Coulomb bankaria (Paris, 1793-1837) eta Henriette Lefebvre (Estrasburgo, 1795-Paris, 1849) senar-emazteen hirugarren alaba. Oso gazterik geratu zen umezurtz, eta bere ahizpek proposatzen zizkioten ezkontza guztiak errefusatu ondoren, 1857an Charles Abadia \u00dcrr\u00fcstoikin, ezkondu zen; zeini, bere amak Baigorriko Etxahuz gaztelua erosi zion 1850an. Ezkontza hark […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\/","name":"ABBADIE D\u2019ARRAST, Marie [ABADIA \u00dcRR\u00dcSTOI, Maria] (Marie COULOMB) (Paris, 1837ko urriak 29 - Paris, 1913ko uztailak 15). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:37:20+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/abbadie-darrast-marie-abadia-urrustoi-maria-734-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ABBADIE D\u2019ARRAST, Marie [ABADIA \u00dcRR\u00dcSTOI, Maria] (Marie COULOMB) (Paris, 1837ko urriak 29 – Paris, 1913ko uztailak 15)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3839","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3839\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3839"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3839"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}