{"id":3835,"date":"2023-02-15T17:28:07","date_gmt":"2023-02-15T16:28:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:28:07","modified_gmt":"2023-02-15T16:28:07","slug":"zubeldia-inda-nestor-732-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\/","title":{"rendered":"ZUBELDIA INDA, Nestor (Lizarra, Nafarroa, 1878ko irailak 8 &#8211; Iru\u00f1ea, 1963ko otsailak 27)."},"content":{"rendered":"<p><span>Lizarran jaio zen, Antonio<br \/>\nZubeldiak eta Asuncion Indak osatutako familian. Bederatzi seme-alabatik<br \/>\nbigarrena izan zen: Antonio, Emiliana, Martin, Eladia, Gumersindo, Felix,<br \/>\nCandido eta Alejo. Horietatik bi nabarmendu ziren sozialki, batetik, Martin<br \/>\n(1878-1974), Gumersindo de Estella izenez ezagututako Frantziskotar kaputxinoa.<br \/>\n1936tik 1942ra bitartean Torreroko (Zaragoza) kartzelan eta hilerrian<br \/>\nheriotza-zigorra jaso zuten ehunka pertsonaren bidelagun izan zen azken<br \/>\nuneetan. Koadernoetan eta oharretan jasotako bere testigantza zuzen eta<br \/>\ntragikoarekin liburu bat argitaratu zen: <i>Memorias: Fusilados en Zaragoza<br \/>\n1936- 1939; Tres a\u00f1os de asistencia espiritual a los reos<\/i>. Bestetik,<br \/>\nEmiliana (1888-1987), musikaria, piano-jotzailea eta konpositorea. Parisera<br \/>\njoan zen lehendabizi, eta New Yorkera eta Mexikora gero. Azken honetan karrera<br \/>\nemankorra izan zuen, eta bertan hil zen, Hermosillan, 1987an. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Nestorrek aitaren hainbat<br \/>\ndestinotan eman zuen bere haurtzaroa. Aita udal-idazkaria izan zen lehenik, eta<br \/>\nmerkatari ondoren, eta Salinas de Oron eta Nafarroako hiriburuan aritu zen<br \/>\nlanean. Iru\u00f1eko mintegian egin zituen eliza-ikasketak, eta Zaragozakoan amaitu,<br \/>\nteologia eta zuzenbide kanonikoko lizentziatura bikoitzarekin. Oscariz, Janariz<br \/>\neta Beortegi herrietan aritu zen parroko, eta ondoren, Iru\u00f1eko mintegira joan<br \/>\nzen, Filosofia, Logika eta Ontologia, Etika, Zuzenbide Naturala eta Historia<br \/>\nNaturala alorretako irakasle gisa. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>\u00abFilosofoen arteko teologorik<br \/>\nonena eta teologoen arteko filosoforik onena\u00bb zela esaten zen. 1921ean, Iru\u00f1eko<br \/>\nmintegiko errektore izendatu zuten, eta ardura horretan egon zen 1923an kargua<br \/>\nutzi zuen arte. Garai horretan, \u00abApaiz Haurrak\u00bb izeneko eliz mugimendura<br \/>\nhurbildu zen. Egile batzuen arabera, ofizio santuak hura desegiteak eragin zuen<br \/>\nOiartzungo eta Iru\u00f1eko psikiatrikoetan sartzera behartu zuen krisi larria. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Hala ere, 1929an osatu eta<br \/>\nIru\u00f1eko katedralean sartu zen berriro ere, artxibozain eta liburuzain, eta<br \/>\nhonek garai emankorrago bati eman zion hasiera, teologo eta filosofo gisa ez<br \/>\nezik, pentsalari eta gizarte-dinamizatzaile gisa ere bai. Hurbil zegoen Euzko<br \/>\nAlderdi Jeltzalearengandik, militante izatera iritsi ez bazen ere, eta<br \/>\nbete-betean inplikatu zen alderdi horrek bigarren Errepublikan bultzatutako<br \/>\nautonomia-estatutua babesteko jardueretan. Ildo horretan, bere jaioterrira joan<br \/>\nzen, Lizarrara, \u00abEuskal Estatuaren Autonomia Estatutu Orokorra\u00bb onartzeko<br \/>\neuskal udal ordezkariek 1931ko ekainaren 14an egindako ekitaldietara. Dinamika<br \/>\nhorren barruan, Zubeldiak, <i>La Voz de Navarra <\/i>egunkariko artikuluez gain,<br \/>\nhiru liburuxka idatzi eta argitaratu zituen: <i>Los Estatutos en el actual<br \/>\nmomento cr\u00edtico de Navarra<\/i>, <i>Lo que conviene que los navarros sepan en la<br \/>\nhora de decidirse por el Estatuto <\/i>eta <i>Los momentos actuales de Navarra<\/i>,<br \/>\neuskal lau probintzien estatutu erkidea defendatuz, lehenengo biurteko<br \/>\nerrepublikarrean zehar. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Era berean, elizak<br \/>\ngizarte-eremuetan esku hartzearen aldeko teoriko gisa, Leon XIII.a aita santuak<br \/>\nzabaldutako doktrinen ildotik argudiatu zen, klase-borrokaren aurkakoak eta<br \/>\nklasearteko elkartasunaren, gizarte-laguntzaren eta kooperatibismoaren aldeko ekimenen<br \/>\naldekoak. Propaganda-planotik haratago joan zen, eta \u00abFarangortea\u00bb proiektua<br \/>\nmartxan jartzen saiatu zen, Nafarroako Artaxoa herrian nekazaritza-ustiapen<br \/>\nhandinahi baterako laborantza-etxea, lurrak eta tresnak erosita. Gerra zibilak<br \/>\nesperientzia hori bertan behera utzi bazuen ere, Nestor Zubeldiak berak<br \/>\nsinatutako liburuxkan <i>FARANGORTEA. Obra social para auxilio de familias y<br \/>\nayuda de los trabajadores de la tierra<\/i>) modu zehatzean diseinatua geratu<br \/>\nzen. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Guda hasi zenean, Nestor<br \/>\nZubeldiak mugimendu frankistaren ildoa jarraitzen ez zuten apaiz nafarren bidea<br \/>\nhartu zuen. Iru\u00f1etik kanporatu eta Abaurregainara erbesteratu zuten, eta han<br \/>\negon zen 1937ko maiatzaren 15etik 1938ko azarora arte. Orduan, atxilotu eta<br \/>\nMirafloresko kartusian (Burgos) sartu zuten. 1939ko martxora arte egon zen<br \/>\nbertan. Erantzukizun Politikoen Auzitegiak epaitua, 1940ko apirilaren 9ko<br \/>\nepaian, isun ekonomiko txiki bat ezarri zioten, jada jasandako erbesteratzeak<br \/>\nsalbuetsi zituelarik, eta, epaiaren arabera, hogeigarren hamarkadako<br \/>\nospitaleratzeek eragin zituzten aurrekari \u00abeskizofreniko eta paranoikoek\u00bb<br \/>\nzuzendaritza lanetan aritzeko oztopo argia zirelako. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Nafarroako hiriburura itzulita,<br \/>\nkatedraleko kalonje gisa hasi zen lanean. Dormitaleria kaleko bere etxea Jose<br \/>\nAguerre, Felipe O\u00f1atebia, Modesto Urbiola edo Javier Ciga bezalako<br \/>\nnazionalisten \u00ab<i>pecatorum <\/i>aterpea\u00bb izan zen. Berrogeita hamarreko<br \/>\nhamarkadan, jarduera solidarioekin jarraitu zuen, maila teorikoan zein<br \/>\npraktikoan. Horrela \u00abFamilien elkartasun kristaua\u00bb mugimendua jarri zuen<br \/>\nmartxan, sostengu teoriko zabalarekin, <i>Los cat\u00f3licos y la Justicia Social <\/i>eta<br \/>\n<i>El solidarismo democr\u00e1tico. F\u00f3rmula \u00fanica de justicia social <\/i>liburuen<br \/>\nbidez. Planteamendu horiek zabaltzeko, Radio Requet\u00e9n saio bat izan zuen<br \/>\nastero, hamar bat urtez. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Hiru urteko gaixotasun neketsuaren ondoren, Iru\u00f1ean hil zen 1963ko<br \/>\notsailaren 27an. Nahiz eta Herrialdeko Lagunen Errege Elkarteko kideek (Iru\u00f1ean<br \/>\njarduten zuen erakundea, Jorge Ramon Sarasa eta Carlos Claveria abertzaleek<br \/>\ndinamizatua) beatifikazio kausa bat hasteaz hitz egin zuten, ez dirudi honek<br \/>\ninolako aurrerapauso edo oihartzun esanguratsurik izan zuenik. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lizarran jaio zen, Antonio Zubeldiak eta Asuncion Indak osatutako familian. Bederatzi seme-alabatik bigarrena izan zen: Antonio, Emiliana, Martin, Eladia, Gumersindo, Felix, Candido eta Alejo. Horietatik bi nabarmendu ziren sozialki, batetik, Martin (1878-1974), Gumersindo de Estella izenez ezagututako Frantziskotar kaputxinoa. 1936tik 1942ra bitartean Torreroko (Zaragoza) kartzelan eta hilerrian heriotza-zigorra jaso zuten ehunka pertsonaren bidelagun izan zen [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3835","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>ZUBELDIA INDA, Nestor (Lizarra, Nafarroa, 1878ko irailak 8 - Iru\u00f1ea, 1963ko otsailak 27). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"ZUBELDIA INDA, Nestor (Lizarra, Nafarroa, 1878ko irailak 8 - Iru\u00f1ea, 1963ko otsailak 27). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Lizarran jaio zen, Antonio Zubeldiak eta Asuncion Indak osatutako familian. Bederatzi seme-alabatik bigarrena izan zen: Antonio, Emiliana, Martin, Eladia, Gumersindo, Felix, Candido eta Alejo. Horietatik bi nabarmendu ziren sozialki, batetik, Martin (1878-1974), Gumersindo de Estella izenez ezagututako Frantziskotar kaputxinoa. 1936tik 1942ra bitartean Torreroko (Zaragoza) kartzelan eta hilerrian heriotza-zigorra jaso zuten ehunka pertsonaren bidelagun izan zen [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\\\/\",\"name\":\"ZUBELDIA INDA, Nestor (Lizarra, Nafarroa, 1878ko irailak 8 - Iru\u00f1ea, 1963ko otsailak 27). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:28:07+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"ZUBELDIA INDA, Nestor (Lizarra, Nafarroa, 1878ko irailak 8 &#8211; Iru\u00f1ea, 1963ko otsailak 27).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"ZUBELDIA INDA, Nestor (Lizarra, Nafarroa, 1878ko irailak 8 - Iru\u00f1ea, 1963ko otsailak 27). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"ZUBELDIA INDA, Nestor (Lizarra, Nafarroa, 1878ko irailak 8 - Iru\u00f1ea, 1963ko otsailak 27). - Iura Vasconiae","og_description":"Lizarran jaio zen, Antonio Zubeldiak eta Asuncion Indak osatutako familian. Bederatzi seme-alabatik bigarrena izan zen: Antonio, Emiliana, Martin, Eladia, Gumersindo, Felix, Candido eta Alejo. Horietatik bi nabarmendu ziren sozialki, batetik, Martin (1878-1974), Gumersindo de Estella izenez ezagututako Frantziskotar kaputxinoa. 1936tik 1942ra bitartean Torreroko (Zaragoza) kartzelan eta hilerrian heriotza-zigorra jaso zuten ehunka pertsonaren bidelagun izan zen [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\/","name":"ZUBELDIA INDA, Nestor (Lizarra, Nafarroa, 1878ko irailak 8 - Iru\u00f1ea, 1963ko otsailak 27). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:28:07+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/zubeldia-inda-nestor-732-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"ZUBELDIA INDA, Nestor (Lizarra, Nafarroa, 1878ko irailak 8 &#8211; Iru\u00f1ea, 1963ko otsailak 27)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3835","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3835\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3835"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3835"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}