{"id":3827,"date":"2023-02-15T17:25:11","date_gmt":"2023-02-15T16:25:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:25:11","modified_gmt":"2023-02-15T16:25:11","slug":"yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\/","title":{"rendered":"YABEN YABEN [IHABEN IHABEN], Hilario (Joaquin Hilario Yaben y Yaben) (Hiriberri Arakil, Nafarroa, 1876ko urtarrilak 14 &#8211; Sig\u00fcenza, Guadalajara, 1945eko azaroak 23)."},"content":{"rendered":"<p><span>Joaquin Hilario Yaben Yaben<br \/>\nHiriberri Arakilen jaio zen, familia tradizionalista batean. Haur ernea, hamar<br \/>\nurterekin Iru\u00f1eko Elizbarrutiko apaizgaitegian sartu zen, eta han nabarmendu<br \/>\nzen bere adimen bikainagatik. Arte-batxilergoko titulua lortu zuen 1893an, eta<br \/>\nMadrilgo Unibertsitate Zentralean ikasten jarraitu zuen, non zuzenbideko<br \/>\nirakasgaiak egin baitzituen. Salamancan amaitu zituen ikasketak, eta 1898an<br \/>\nteologiako doktoretza lortu zuen Unibertsitate Pontifizioan eta Zuzenbideko<br \/>\nlizentziatura Salamancako unibertsitatean. 1898an subdiakonoa ordenatua eta<br \/>\n1899an diakonoa, oraindik apaiz ordenatu gabe, Sig\u00fcenzako katedralean<br \/>\n(Guadalajara) irakaste-kanonjia lortu zuen oposizio bidez, eta, ondorioz,<br \/>\nGaztelar-Mantxako elizbarrutian sartu zen. Handik gutxira presbitero ordenatu<br \/>\nzuten, 1899ko irailaren 8an. Bere lehen sermoietatik izaera borrokalaria<br \/>\nerakutsi zuen Gobernuarekin, armadarekin eta <i>El Imparcial, El Liberal <\/i>eta<br \/>\n<i>El Heraldo <\/i>egunkariekin, \u00ababerriaren gaitz guztiak\u00bb haiek eragiten<br \/>\nbaitzituzten. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Yaben Nafarroara itzultzen<br \/>\nsaiatu zen, 1902ko udan Iru\u00f1eko katedraleko kabildoarako opsizioak eginez. Lau<br \/>\nkanonigoren laguntza izan zuen arren, gotzainaren hautagaia aukeratu zuten.<br \/>\nYabenen hautagaitza zela eta, gotzainaren eta lau kanonigo horien arteko<br \/>\ngatazka gogorra gainditzeko, meza eman eta predikatzeko zegozkien lizentziak<br \/>\nkendu zitzaizkien haiei. Krisi haren ondoren, Hilario Yabenek Sig\u00fcenzan behin<br \/>\nbetiko errotzea erabaki zuen, eta Ricardo eta Martin anaiak berarekin bizitzera<br \/>\neraman zituen. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Katedralean egin zuen lana<br \/>\n\u20141915ean, arcediano duintasunera sustatua izan zen\u2014 eta teologia dogmatikoa,<br \/>\nidazketa eta soziologia irakatsi zituen urte horretara arte San Bartolomeko<br \/>\nelizbarrutiko apaizgaitegian, eta, aurrerantzean, zentro horretako soziologia-katedraren<br \/>\nardura hartu zuen 1932 arte. 1912tik, halaber, Frantses eta Filosofiako<br \/>\nirakasle izan zen Sig\u00fcenzako San Luis Gonzaga Batxilergoko ikastetxean, eta<br \/>\nRicardo anaiak ere han egiten zuen lan. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Hilario Yaben Sig\u00fcenzako<br \/>\nelizbarrutian nabarmendu zen gizarte-katolizismoaren bultzatzaile izateagatik,<br \/>\neta hedapen handia lortu zuen eskualdean sindikalismo katolikoak. Erreakziozko<br \/>\nsindikalismoa zen, \u00abeskuineko langileei laguntzea komeni baitzaie; aldi berean<br \/>\nsozialismoan erortzeko arriskutik aldenduz\u00bb, bere hitzetan.<br \/>\nGizarte-katolikotasun horretatik hainbat ekimen garatu zituen: 1906an<br \/>\nSig\u00fcenzako Baserritarren Kutxa eta nekazarien sindikatua sortu zituen, azken<br \/>\nhori elizbarruti osora zabaldu zen. 1916an nekazaritzako sindikatu hauek<br \/>\nnekazaritzako konfederazio katolikoan batu zituen. Urte haietan sortu zituen,<br \/>\nhalaber, elkarri laguntzeko elkartea eta Helduen Prestakuntzarako Gaueko<br \/>\nEskola, non irakaskuntza eman baitzuen. Zirkulu tradizionalista katolikoen<br \/>\nsustatzaile ere izan zen. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Espainiako \u2014Berrezarkuntzako<br \/>\ndemokrazia liberalaren erregimenaren aurkakoa zen\u2014 eta nazioarteko aktualitate<br \/>\npolitikoari buruzko iritzia ematea gustuko zuen. Gizarte-katolizismoaren eta<br \/>\ntradizionalismo politikoaren propaganda-lana egiteko, 1908an <i>El Henares <\/i>astekaria<br \/>\nsortu zuen. 1936ko amaiera arte argitaratu zen, etenik gabe, eta 1939an<br \/>\ndesagertu arte, aldizkakotasun aldakor batekin. Haren zuzendaria eta<br \/>\nfinantzatzailea izan zen, eta askotan haren erredaktore bakarra. Horrez gain,<br \/>\ntokiko hainbat komunikabidetan (<i>El Eco <\/i>elizbarrutiko astekaria),<br \/>\nMadrilgoetan (<i>Ecclesia <\/i>eta <i>El Debate<\/i>, 1933az geroztik<br \/>\nerredaktorea eta arduraduna izan zen) eta nafarretan (<i>Diario de Navarra<\/i>)<br \/>\nparte hartu zuen. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>1918an, gorteetako diputatu<br \/>\nizateko hautagai katoliko independentea izan zen, eta Romanones kondearen aurka<br \/>\nagertu zen. Hauteskunde-kanpainan irregulartasun ugari eta eliz asaldura handia<br \/>\nizan zituen, hurbileneko apaizek euren sermoiak arenga partidista bihurtu<br \/>\nbaitzituzten. Geroago, 1922an, Yabenek parte hartu zuen gizarte-alderdi<br \/>\npopularraren sorreran, eta <i>El Henares <\/i>jarri zuen talde horren<br \/>\npropagandaren zerbitzura. 1923ko hauteskundeetan, ordea, Guadalajara<br \/>\nprobintziako barruti guztiak biltzen zituen nekazaritzako hautagaitza<br \/>\nbateratuaren alde egin zuen, Romanones kondearen aurkako lurjabeak eta jabeak<br \/>\nordezkatzen zituen, paradoxikoki, berak ordezkatzen zuen gizarte-mugimendu<br \/>\nkristautik urrun zeuden nekazaritza-sektoreak ziren. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Yaben Primo de Rivera<br \/>\njeneralaren diktaduraren defendatzaile handia izan zen, eta haren sistema<br \/>\nkorporatiboa miretsi zuen. Garai hartan, bere alderdi tradizionalistena<br \/>\nerakutsi zuen, erregimen berria aldeztuz, alderdi politikoei aurka eginez eta<br \/>\nsufragio unibertsala kritikatuz, \u00absufragio anarkikotzat\u00bb baitzuen. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Bigarren Errepublikan, <i>\u00bfMonarqu\u00eda<br \/>\no Rep\u00fablica? <\/i>lanean jarrera hartu zuen, eta \u00abforma errepublikanoak<br \/>\nEspainian duen bateraezintasunaren\u00bb alde egin zuen. Politikan aktiboki parte<br \/>\nhartzea erabaki zuen, eta 1931ko gorte konstituziogileetarako egindako lehen<br \/>\nzerrenda \u00abkatoliko-foruzale\u00bba osatu zuen; hala ere, azkenean ez zuen parte hartu,<br \/>\neta Jose Antonio Agirre, garai hartan Getxoko alkatea zena, izan zen haren<br \/>\nordezkoa. Nafarroako zerrendan ez zegoenez, Guadalajararako hautagai izan zen,<br \/>\nAcci\u00f3n Nacionalen izenpean. Kanpainan zehar salatu egin zuten, kontzientziak<br \/>\nhertsatu eta pulpitu eta aitorlekuen muturreko erabilera egiteagatik.<br \/>\nErrepublikaren aurka zegoenez, talde armatu baten buru izan zen, eta kaleetara<br \/>\natera zen, Sig\u00fcenzako langile-zentralek deitutako greba orokorraren deialdia<br \/>\nzapuzteko. Gertaera bortitz haiek eraginda auzipetua, amnistiatu egin zuten,<br \/>\nepaia jaso aurretik, Jose Sanjurjo jeneralari 1932ko estatu-kolpea antolatu<br \/>\nzuelako aplikatutako Dekretu beraren bidez. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Gerra zibilaren lehen hiru<br \/>\nhilabeteetan, Sig\u00fcenzako katedrala armada errepublikarraren tropen kuartel<br \/>\nnagusia izan zen. Hilario Yabenek, falangisten gogorkeriaren eta indarkeriaren<br \/>\nkontrako pertsona zela <i>El Henarese<\/i>n argitaratutako artikulu baten bidez<br \/>\nprobatu ahal izan zuen arren, egun gutxi batzuetan atxilotuta egon zen. Askatu<br \/>\nondoren, heriotza-mehatxuak izan zituen. Azkenean hiritik ateratzea erabaki<br \/>\nzuen, eta bi hilabete eta erdiz Alcolea del Pinarren babestu zen, Ricardo<br \/>\nanaiarekin batera. Sig\u00fcenzara itzuli zen, hiria armada nazionalak 1936ko<br \/>\nurriaren 15ean hartu zuenean. Eustaquio Nieto gotzaina gerra zibilaren lehen<br \/>\negunetan hil ondoren, kabildoko kideek elizbarrutiko behin-behineko bikario<br \/>\naukeratu zuten Yaben, gotzain titular izango zena izendatu arte. Elizbarrutiko<br \/>\nbikario gisa, <i>Carta colectiva de los obispos espa\u00f1oles a los de todo el<br \/>\nmundo con motivo de la Guerra en Espa\u00f1a<\/i>, sinatu zuen 1937ko uztailaren<br \/>\n1ean. 1944ko azaroaren 5ean kapituluko bikario izateari utzi zion Luis Alonso<br \/>\nMu\u00f1oyerro Pi\u00f1eirok gotzain duintasuna eskuratu zuenean. Yaben gotzaindegiko<br \/>\nhornitzaile nagusi eta kapilauetako eta fundazio elizkoietako ordezkari<br \/>\nizendatu zuten, nahiz eta handik gutxira gaixotu eta 1945eko azaroaren 23an hil<br \/>\nzen. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Yabenek garatutako<br \/>\ndoktrina-azterlan gehienek gizarte-katolizismoaren defentsa dute ardatz, eta<br \/>\nhonako lan hauek nabarmentzen dira: <i>Exposici\u00f3n cr\u00edtica del Internacionalismo<br \/>\ndel Estado <\/i>(1914) \u2014Errege Jurisprudentzia Akademiak Torreanaz kondearen<br \/>\nsaria eman zion\u2014; <i>Funci\u00f3n econ\u00f3mica y social de los trust <\/i>(1920)<br \/>\n\u2014Politika Zientzien Errege Akademiak saritua; <i>\u00bfMonarqu\u00eda o rep\u00fablica? <\/i>(1931).<br \/>\nIru\u00f1eko Euskal Ikasketen bigarren kongresuan ere parte hartu zuen, 1920an, eta<br \/>\n\u00abKapitalaren kontzeptu modernoa\u00bb izeneko ponentzia azaldu zuen. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><i><span>Los contratos matrimoniales<br \/>\nen Navarra y su influencia en la estabilidad de la familia <\/span><\/i><span>(1916), aurreko urtean Zientzia Moral eta Politikoen<br \/>\nErrege Akademiak saritua, izan zen bere lanik garrantzitsuena. Le Play-ren<br \/>\nazterketetatik abiatuta, Nafarroako Zuzenbide Zibilean eta<br \/>\nezkontza-kontratuetan sakondu zuen, eta haien azterketa sakona egin zuen, baita<br \/>\nhaien ondoriozko familia-antolamenduarena ere. Familia-ondarea eskualdatzeko<br \/>\nsistemei eta sistema horietatik eratorritako familia-motei eta Nafarroan<br \/>\nseme-alaba bati familia-ondarea emateagatik sortutako enborreko familia motari<br \/>\nburuzko azalpen orokorrak ematen ditu liburuak. Bigarren multzoa Nafarroako<br \/>\nforu legeriak dohaintza egiteko ematen dituen erraztasunei buruzkoa da.<br \/>\nHirugarren zatian, ezkontza-kontratuak aztertzen dira, Nafarroako eskualdeen<br \/>\narteko desberdintasunak adieraziz, eta laugarrenean, familia-antolaketa horren<br \/>\nemaitzak deskribatzen dira. Bere ondorioetan Nafarroako familiaren alde onak<br \/>\neta txarrak aztertzen ditu, enborreko familiaren egonkortasunaren garrantzia<br \/>\nazpimarratuz. Yabenek, azken batean, honela balioesten zuen: \u00abNafarroako<br \/>\nfamiliaren antolaketa oso onuragarria eta Zuzenbide Naturalaren printzipio<br \/>\nnagusietara oso egokitua\u00bb. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Bigarren Errepublikaren<br \/>\nhasieran parte-hartze aktiboa izan zuen euskal eta nafar estatutuaren<br \/>\neztabaidan, prentsan hainbat artikuluren bidez, Errepublika liberalaren aurkako<br \/>\njarrera aldeztuz. Integrismotik, Nafarroa beti erresuma izan zela zioen, eta<br \/>\norain ezin zela Errepublika bihurtu. Errepublika hori, nahiz eta \u00abaskatasun<br \/>\npolitikoa handitzea ekar lezakeen Nafarroara\u00bb, \u00abbenetako erlijio-askatasunean<br \/>\neta askatasun zibilean galera izugarriak izatearen kontura\u00bb litzateke, eta,<br \/>\nberaz, \u00abforuen berrezarpen osoaren eta Kristok herrialdean duen<br \/>\ngizarte-erregealdiaren artean aukeratzeko, Nafarroak ez zuen zalantzarik<br \/>\nizanen\u00bb. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n<p><span>Gerra zibila amaituta, doktrina<br \/>\npolitikoa alde batera utzi zuen, Historiarekiko zaletasunari ekiteko.<br \/>\nHistoriako Errege Akademiako kide izan zen, Alcarriako lurralde-ordezkaritzan.<br \/>\nSari horren hartzailea Sig\u00fcenzako katedraleko kabildoko kidea izan ohi zen.<br \/>\nIzendapena edukiz hornitu zuen, <i>Cat\u00e1logo del Archivo catedralicio de<br \/>\nSig\u00fcenza <\/i>eginez (1937). Gainera, San Justinoren <i>Apologiak <\/i>grekotik<br \/>\nitzuli, aitzinsolastu eta idatzi zituen (1943) eta <i>Osio<\/i>, Kordobako<br \/>\ngotzainaren figura (1945) landu zuen. Iru\u00f1eko erresumaren goi Erdi Aroko<br \/>\nazterketara ere hurbildu zen, prentsei <i>Pr\u00edncipe de Viana <\/i>aldizkarian<br \/>\nargitaratutako bi artikulu labur emanez, bata \u00abNafarroa XI. mendean\u00bb gaiari<br \/>\neskainia (1943), eta \u00abSan Eulogiok Iru\u00f1eko apezpikuari egindako gutunaren<br \/>\negiazkotasuna\u00bb frogatzeko (1944) bestea. <\/p>\n<p><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Joaquin Hilario Yaben Yaben Hiriberri Arakilen jaio zen, familia tradizionalista batean. Haur ernea, hamar urterekin Iru\u00f1eko Elizbarrutiko apaizgaitegian sartu zen, eta han nabarmendu zen bere adimen bikainagatik. Arte-batxilergoko titulua lortu zuen 1893an, eta Madrilgo Unibertsitate Zentralean ikasten jarraitu zuen, non zuzenbideko irakasgaiak egin baitzituen. Salamancan amaitu zituen ikasketak, eta 1898an teologiako doktoretza lortu zuen Unibertsitate [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3827","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>YABEN YABEN [IHABEN IHABEN], Hilario (Joaquin Hilario Yaben y Yaben) (Hiriberri Arakil, Nafarroa, 1876ko urtarrilak 14 - Sig\u00fcenza, Guadalajara, 1945eko azaroak 23). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"YABEN YABEN [IHABEN IHABEN], Hilario (Joaquin Hilario Yaben y Yaben) (Hiriberri Arakil, Nafarroa, 1876ko urtarrilak 14 - Sig\u00fcenza, Guadalajara, 1945eko azaroak 23). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Joaquin Hilario Yaben Yaben Hiriberri Arakilen jaio zen, familia tradizionalista batean. Haur ernea, hamar urterekin Iru\u00f1eko Elizbarrutiko apaizgaitegian sartu zen, eta han nabarmendu zen bere adimen bikainagatik. Arte-batxilergoko titulua lortu zuen 1893an, eta Madrilgo Unibertsitate Zentralean ikasten jarraitu zuen, non zuzenbideko irakasgaiak egin baitzituen. Salamancan amaitu zituen ikasketak, eta 1898an teologiako doktoretza lortu zuen Unibertsitate [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\\\/\",\"name\":\"YABEN YABEN [IHABEN IHABEN], Hilario (Joaquin Hilario Yaben y Yaben) (Hiriberri Arakil, Nafarroa, 1876ko urtarrilak 14 - Sig\u00fcenza, Guadalajara, 1945eko azaroak 23). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:25:11+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"YABEN YABEN [IHABEN IHABEN], Hilario (Joaquin Hilario Yaben y Yaben) (Hiriberri Arakil, Nafarroa, 1876ko urtarrilak 14 &#8211; Sig\u00fcenza, Guadalajara, 1945eko azaroak 23).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"YABEN YABEN [IHABEN IHABEN], Hilario (Joaquin Hilario Yaben y Yaben) (Hiriberri Arakil, Nafarroa, 1876ko urtarrilak 14 - Sig\u00fcenza, Guadalajara, 1945eko azaroak 23). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"YABEN YABEN [IHABEN IHABEN], Hilario (Joaquin Hilario Yaben y Yaben) (Hiriberri Arakil, Nafarroa, 1876ko urtarrilak 14 - Sig\u00fcenza, Guadalajara, 1945eko azaroak 23). - Iura Vasconiae","og_description":"Joaquin Hilario Yaben Yaben Hiriberri Arakilen jaio zen, familia tradizionalista batean. Haur ernea, hamar urterekin Iru\u00f1eko Elizbarrutiko apaizgaitegian sartu zen, eta han nabarmendu zen bere adimen bikainagatik. Arte-batxilergoko titulua lortu zuen 1893an, eta Madrilgo Unibertsitate Zentralean ikasten jarraitu zuen, non zuzenbideko irakasgaiak egin baitzituen. Salamancan amaitu zituen ikasketak, eta 1898an teologiako doktoretza lortu zuen Unibertsitate [&hellip;]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"6 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\/","name":"YABEN YABEN [IHABEN IHABEN], Hilario (Joaquin Hilario Yaben y Yaben) (Hiriberri Arakil, Nafarroa, 1876ko urtarrilak 14 - Sig\u00fcenza, Guadalajara, 1945eko azaroak 23). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:25:11+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/yaben-yaben-ihaben-ihaben-hilario-728-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"YABEN YABEN [IHABEN IHABEN], Hilario (Joaquin Hilario Yaben y Yaben) (Hiriberri Arakil, Nafarroa, 1876ko urtarrilak 14 &#8211; Sig\u00fcenza, Guadalajara, 1945eko azaroak 23)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3827","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3827\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}