{"id":3825,"date":"2023-02-15T17:24:28","date_gmt":"2023-02-15T16:24:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:24:28","modified_gmt":"2023-02-15T16:24:28","slug":"urisarri-pascual-sebastian-727-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\/","title":{"rendered":"URISARRI PASCUAL, Sebastian (Fuer\u00f3filo goitizena) (Azkoien, Nafarroa, 1844ko urtarrilak 19 – Iru\u00f1ea, 1931ko abenduak 29)."},"content":{"rendered":"

1846an Yanguas y Miranda
\ndiputazioko idazkariak Manual para el gobierno de los ayuntamientos de
\nNavarra <\/i>eskuliburua argitaratu ondoren, 1867an, Aldundiak Manual para la
\nadministraci\u00f3n de los pueblos de la provincia de Navarra <\/i>argitaratu zuen,
\n1867ko abuztuaren 24ko \u00abNafarroako herrien udal-administraziorako araudia\u00bb,
\nzirkularrak eta kontzeptuen araberako ebazpenak barne. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Diputazioak 1883ko abuztuaren
\n23an hartutako erabakiaren bidez, Sebastian Urisarri y Pascual jaunari
\nudalerrietan aplikatu beharreko 1841eko legearen aurreko eta ondorengo
\nxedapenen bilduma egitea agindu zitzaion. Idazketa atzeratu egin zen, izan ere,
\n\u00abberezko eta kanpoko zailtasun asko eta oso handiak gainditu behar izan
\nditugu\u00bb, eta irailaren 13an entregatu zen idazkaritzan. 1903ko azaroaren 5eko
\nerabakiaren bidez, Compilaci\u00f3n de disposiciones para la Administraci\u00f3n de
\nlos pueblos de Navarra <\/i>obraren I. liburukiko 500 ale argitaratzea agindu
\nzuen. Bilduma hori probintziako inprimategiak egin zuen 1904an. 1914ko
\nekainaren 26ko eta 1916ko urtarrilaren 12ko erabakien bidez, beste 500 ale
\nargitaratu ziren. Bigarren liburukia idatzi zenik ez da inon ageri. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Lana hitzaurre luze batekin
\nhasi zuen. Bertan, Nafarroako Erresumaren historia, haren erregeen eta gorteen
\nlegegintza-lana eta egindako bildumak laburbildu zituen. 1841eko legeak,
\n\u00abgarrantzi zentralizatzaile handia izanagatik, gure bi foru-erakunde maiteak
\neraitsi zituen: gure gorteak eta gure auzitegi gorena edo Errege Kontseilua.
\nErakunde ahaztezin haiek erori zirenean, gure foru-zuzenbidearen bi iturri
\nhoriek bertan behera geratu ziren; eta, azken lege horren 6. eta 10. artikuluen
\nbidez, gure Aldundi gorenaren agintaritza gure foru-zuzenbide pribatiboaren
\niturri bihurtu zen, bertan adierazten diren ahalmen eta eskudantziei
\ndagokienez, eta gure korporazio goren horrek Erresumako Aldundi zaharra eta
\nNafarroako Errege Kontseilua ordezkatu zituen\u00bb. Arau horietatik eta zuzenbide
\nhistorikotik abiatuta, Aldundiak \u00abbidezko eta beharrezkotzat jotzen dituen
\nxedapen orokorrak eman ditzake, bere eskumenen esparruaren barruan, baldin eta
\nxedapen horiekin Foruei kalte egiten ez badie […], premiazkoa den bakoitzean,
\ngure Foruak mantentzeko behar diren bitarteko guztiak asmatu eta agortu behar
\nditu, Foruek inoiz ez dezaten okerrera egin\u00bb. Estatuko xedapenei dagokienez,
\n\u00abzalantzarik gabe, gure diputazio gorenari dagokio, foruaren aurkakoa ez bada,
\nforu-baimena edo aipatutako xedapenen onarpena ematea, Nafarroan behartzeko
\nindarra izan dezaten\u00bb. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bilduma oso historikoa izan
\nzen, eta Fuero General <\/i>Foru Zuzenbide Administratiboa, Nov\u00edsima
\nRecopilaci\u00f3n <\/i>eta Nafarroan indarrean zeuden 1724tik 1829ra bitarteko
\ngorteetako legeen koadernoak sartu ziren, Diputazioak 1885eko urtarrilaren 9an
\nadierazi zuenez. Horrez gain, 1557ko Bilduma eta 1622ko Errege Kontseiluaren
\nordenantzak ere sartu ziren. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Obra ataletan egituratu zen:
\nforu-oinarriak; antolaketa; ondasunak, eskubideak eta errentak; kontratuak;
\nzerbitzuak eta obrak; prozedurak. 34 titulutan banatuta daude, eta hauek 291
\nkapitulutan banatuta. Xedapenak, hitzen kopuruari dagokionez duten garrantziagatik
\njasotzen dira, laburtuta edo hurrenkera kronologikoan oinarritutako notetan.
\nMaterien aurkibideak eta aurkibide kronologikoak ditu. Ezinbesteko lan
\ntxalogarria izan zen, bere edizioek hala berretsi zuten, eta Zuzenbide
\nhistoriko handia izateko ausardia izan zuen, Aldundiaren ebazpen administratibo
\norokor eta partikularren (\u00abjurisprudentzia\u00bb) doktrina eta Zuzenbide
\nmodernoarekin batera. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Egileak aktiboki parte hartu
\nzuen foruak leheneratzeari buruzko 1917-1918ko eztabaidan, leheneratzearen
\naldeko tesi tradizionalista erradikalak defendatuz. Foruen aurkako gisa
\nkritikatu zituen 1839ko eta 1841eko legeak, indargabetu beharrekoak. El
\nPensamiento Navarro <\/i>egunkaritik egin zuen, \u00abFuer\u00f3filo\u00bb goitizenarekin eta
\nbaita bere izenarekin ere, 1897ko Acta de Lorendan-<\/i>en planteamendu
\nkorporatibista eta leheneratze-eskaera jarraituz. Halaxe aitortu zuen
\nhedabidearen barne-ikuskatzaileak: \u00abalderdiko beste zenbait pertsona ospetsuren
\nartean, Sebastian Urisarri Nafar entzutetsuak hartu du parte, bertakoentzako
\nzein arrotzentzako ezaguna, Erresuma honetako foru-gaietan maisu gisa\u00bb.
\nNafarroako Gorte Estamentalen \u00abontasun eta perfekzio itzela\u00bb defendatu zituen,
\nizan ere \u00abgure herri maitea legenar naturalista ikaragarri batengandik
\nsalbatuko badugu, lehenbailehen zaharberritzea oinarrizko justizia da,
\nhistorikoa eta egungoa, Jainkoak nahiko ahal du ez ditzan, itxuraz, bere
\nodolari eta bere nafar arimari uko egin duenaren erraiak marraskatu\u00bb. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

1846an Yanguas y Miranda diputazioko idazkariak Manual para el gobierno de los ayuntamientos de Navarra eskuliburua argitaratu ondoren, 1867an, Aldundiak Manual para la administraci\u00f3n de los pueblos de la provincia de Navarra argitaratu zuen, 1867ko abuztuaren 24ko \u00abNafarroako herrien udal-administraziorako araudia\u00bb, zirkularrak eta kontzeptuen araberako ebazpenak barne. Diputazioak 1883ko abuztuaren 23an hartutako erabakiaren bidez, Sebastian […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3825","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nURISARRI PASCUAL, Sebastian (Fuer\u00f3filo goitizena) (Azkoien, Nafarroa, 1844ko urtarrilak 19 - Iru\u00f1ea, 1931ko abenduak 29). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"URISARRI PASCUAL, Sebastian (Fuer\u00f3filo goitizena) (Azkoien, Nafarroa, 1844ko urtarrilak 19 - Iru\u00f1ea, 1931ko abenduak 29). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"1846an Yanguas y Miranda diputazioko idazkariak Manual para el gobierno de los ayuntamientos de Navarra eskuliburua argitaratu ondoren, 1867an, Aldundiak Manual para la administraci\u00f3n de los pueblos de la provincia de Navarra argitaratu zuen, 1867ko abuztuaren 24ko \u00abNafarroako herrien udal-administraziorako araudia\u00bb, zirkularrak eta kontzeptuen araberako ebazpenak barne. Diputazioak 1883ko abuztuaren 23an hartutako erabakiaren bidez, Sebastian […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\\\/\",\"name\":\"URISARRI PASCUAL, Sebastian (Fuer\u00f3filo goitizena) (Azkoien, Nafarroa, 1844ko urtarrilak 19 - Iru\u00f1ea, 1931ko abenduak 29). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:24:28+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"URISARRI PASCUAL, Sebastian (Fuer\u00f3filo goitizena) (Azkoien, Nafarroa, 1844ko urtarrilak 19 – Iru\u00f1ea, 1931ko abenduak 29).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"URISARRI PASCUAL, Sebastian (Fuer\u00f3filo goitizena) (Azkoien, Nafarroa, 1844ko urtarrilak 19 - Iru\u00f1ea, 1931ko abenduak 29). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"URISARRI PASCUAL, Sebastian (Fuer\u00f3filo goitizena) (Azkoien, Nafarroa, 1844ko urtarrilak 19 - Iru\u00f1ea, 1931ko abenduak 29). - Iura Vasconiae","og_description":"1846an Yanguas y Miranda diputazioko idazkariak Manual para el gobierno de los ayuntamientos de Navarra eskuliburua argitaratu ondoren, 1867an, Aldundiak Manual para la administraci\u00f3n de los pueblos de la provincia de Navarra argitaratu zuen, 1867ko abuztuaren 24ko \u00abNafarroako herrien udal-administraziorako araudia\u00bb, zirkularrak eta kontzeptuen araberako ebazpenak barne. Diputazioak 1883ko abuztuaren 23an hartutako erabakiaren bidez, Sebastian […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\/","name":"URISARRI PASCUAL, Sebastian (Fuer\u00f3filo goitizena) (Azkoien, Nafarroa, 1844ko urtarrilak 19 - Iru\u00f1ea, 1931ko abenduak 29). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:24:28+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urisarri-pascual-sebastian-727-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"URISARRI PASCUAL, Sebastian (Fuer\u00f3filo goitizena) (Azkoien, Nafarroa, 1844ko urtarrilak 19 – Iru\u00f1ea, 1931ko abenduak 29)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3825","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3825\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}