{"id":3823,"date":"2023-02-15T17:23:35","date_gmt":"2023-02-15T16:23:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:23:35","modified_gmt":"2023-02-15T16:23:35","slug":"urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\/","title":{"rendered":"URABAYEN GUINDO [URABAIEN GUINDO], Leoncio (Errotz, Arakil, Nafarroa, 1888ko irailak 12 – Iru\u00f1ea, 1968ko maiatzak 2)."},"content":{"rendered":"

Bonifacio Urabayen eta Maria
\nGuindoren semea izan zen. Iru\u00f1eko Udal Eskolan ikasi zuen familia Iru\u00f1ean
\nfinkatu zenetik (1893). Berak eta bere anaia Felixek gaueko ikastaroak egin
\nzituzten Iru\u00f1eko Arte eta Lanbide Eskolan, eta praktikan hobetu egin zuten marrazketarako
\ngaitasuna. Geroago eskola Normalean sartu zen. 1914tik, Madrilgo Irakasleen Goi
\nMailako Ikasketen Eskolan egin zituen ikasketak. Orotz-Betelu hiribilduari
\nburuzko monografiarekin bataiatu zen geografo gisa eta Revista de la Real
\nSociedad Geogr\u00e1fica de Madrid <\/i>(1916) aldizkarian argitaratu zuen. Hura izan
\nzen Madrilgo ikasketen amaiera, eta Europako unibertsitateetan egiten ziren
\ngeografia-garapen berrien berri izan zuen. 1921ean Rosario Cascanterekin
\nelkartu zen ezkontza bidez; bi seme-alaba izan zituzten, Maria eta Miguel. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Kultura-lanetan ez ezik,
\nkonpromiso politikoak eta kudeaketa akademikoko lanak ere hartu zituen. 1918
\neta 1921 artean Eskola Normaleko idazkaria izan zen, 1934tik matxinada
\nmilitarra hasi zenean kargutik kendu zuten arte zuzendaria. Orain Nafarroako
\nLehen Hezkuntzako Eskola Arrunta deitzen zaio. Euskal nazionalismoarekin lotua,
\n1920ko hamarkadaren erdialdera arte, zinegotzi izan zen Iru\u00f1eko Udalean
\n1921ean. Eskola Normalen adiskidetasuna eta hezkuntza-idealak partekatu zituen
\nManuel Saez Morilla sozialistarekin. Euskal Herriko kulturari lotua, Eusko
\nIkaskuntzan parte hartu zuen, euskal intelektualen zati handi baten arragoan.
\nElkarte horren aldizkarian, RIEV<\/i>en, bere lanik nabarmenenetako batzuk
\nargitaratu zituen, beste batzuk Hermes<\/i>, Bolet\u00edn de la Real Sociedad
\nGeogr\u00e1fica<\/i>, Munibe<\/i>, eta abarretan agertu ziren. 1921ean,
\nirakaskuntza publikoa berritzeko proiektu bat aurkeztu zuen Iru\u00f1eko Udalean,
\neta, urte berean, Eusko Ikaskuntzak, bere proposamenez, ikasketa eta
\nikerketarako laguntza-politika bultzatu zuen, ikasketek eta ikerketek ospea
\nzuten atzerriko zentroetan, ikasketak egin berri zituztenentzat.
\nHezkuntza-erreformaz konbentzituta egon zen. Erregimen errepublikanoa iristean,
\nirakasle-eskolako ikasleen prestakuntza sakontzen parte hartu zuen. Kolpe
\nmilitarraren eta gerra zibilaren hasieraren ondorioz, irakaskuntza-esparruko
\nerreforma-saiakera horiek bertan behera utzarazi zizkioten. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bokaziozko geografoa,
\nEspainiako hizkuntza eta literaturako irakasle izan zen. Bere arloari
\nzegokionez, giza jarduera azaltzeko edozein determinismo geografiko ezetsi
\nzuen, bai eta jarduera horrek naturaren gainean duen nagusitasun esklusiboa
\nere. Urabayenen proposamen teorikoa \u00abprezipitatu geografikoekin\u00bb lotuta dago,
\ngeografiaren benetako aztergaitzat hartzen baitira, hau da, gizakiaren
\nekintzaren ondorioz paisaia ezagutzea. Diziplina geografikoaren xede horri
\n\u00abpaisaia gizatiartua\u00bb deitu zion, hau da, pertsonen eta lurraren arteko
\nharremanaren azterketa, zeinaren ondoriozko elkarreragina geografiak landu
\nbehar baitzuen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Didaktikari sutsuak argazkiak,
\nmapak eta berak egindako marrazkiak ugari erabili zituen bere obretan, hala
\nnola Atlas y Geografia de Navarra <\/i>(1930) eta Una geograf\u00eda de Navarra
\n<\/i>(1959) lanetan, edo Nafarroan etxebizitzari eskainitako monografietan. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Sarritan hizlari eta
\nartikulugilea izan zen eta argitaratu gabeko lan ugari utzi zituen. Nafarroako
\nPirinioei buruzko hasierako ikerketari gerraostean heldu zion berriro, eta
\nAurizberri eta Jaurrietako (1946-1948) Pirinioetako hiribilduetan jarri zuen arreta.
\nPopulazio horien azterketa geografikoak etnografiarekin, hizkuntzalaritzarekin,
\nherri-kulturarekin, ondare ez-materialarekin, demografiarekin eta abarrekin
\nzerikusia zuten alderdiak biltzen zituen, eta, beraz, lekuko biztanleen
\n\u00abkarakterizazio fisikoa eta psikikoa (antropologia eta etnologia)\u00bb zeritzonaren
\nbarruan biltzen zituen. Giza geografiaren tematika anitzeko ikuskera hori
\nprodukzio zabaleko titulu askotan ageri da, bai giza geografiari buruzko
\ntratatu orokorretan, bai komunikazioei edo etxebizitzari buruzko lan zehatzetan
\n(1925, 1926, 1929-1932, 1934, 1949, etab.). <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Hasieran, Arturo Campionen eta
\nJulio Altadillen obran oinarritu zen, eta Nafarroako Errege Artxibo Nagusiko
\nfuntsekin dokumentatu zen, aztertutako lekuaren jarduera ekonomikoari eta haren
\naukera ekonomikoei, aprobetxamendu hidraulikoari edo baso-baliabideei,
\nlurzoruaren ustiapenari eta lurraren jabetza-araubideari, edo nekazaritzako
\naprobetxamenduei, komunikazioei eta merkataritzari buruzko informazioa jasotzeko.
\nHistoria ekonomiko, demografiko eta soziala ikertzeko funtsezko ezagutzen
\npanoplia, alegia. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bere azterketek herri horietako
\nbiztanleen introspekzio sozial eta kulturala osatzen dute, eta elikadurari,
\netxebizitzari, bizi-mailari eta biztanleria-mugimenduei buruzko informazioa
\nematen dute; antolamendu administratiboari, judizialari, elizari, instrukzio
\npublikoari eta gobernu-antolamenduari buruzko oharrak eman zituen, alderdi
\nhistorikoak ahaztu gabe, hala nola aztertutako herrien jatorria. Ikertzaile
\ngisa hasi zenetik, Urabayen aurrez aurre zituen gaiak deskribatzen, aztertzen
\neta azaltzen saiatu zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Unibertsitateko prestakuntzan
\neta autore entzutetsuen eta ohiko teorien irakurketa kritikoetan (Ratzel,
\nBruhnes, Vidal de la Blache, Lucien Febvre) lortutako metodologia
\nberritzailetik abiatu zituen ikerketak. Bere ikerketen aurretik sarrera
\nmetodologikoak egin zituen, erabilitako bibliografiaren erreferentzia zehatzak,
\nikerketan erabilitako aldizkarien tituluak eta kontsultatutako edo landutako
\nmapa eta planoen zerrendak barne. Erabilitako iturrien aipamen testualak dituen
\nohar-tresna baten argitalpenekin batera agertzen zen. Leoncio Urabayenek ekarri
\nzuen Nafarroan diziplina geografikoaren lanketaren hasiera, ikaskuntzarako
\nmetodo moderno eta iradokitzailearekin, eta gizakiaren eta paisaiaren arteko
\nelkarreraginaz, hau da, paisaia gizatiartuen geografiaz interesatua. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bonifacio Urabayen eta Maria Guindoren semea izan zen. Iru\u00f1eko Udal Eskolan ikasi zuen familia Iru\u00f1ean finkatu zenetik (1893). Berak eta bere anaia Felixek gaueko ikastaroak egin zituzten Iru\u00f1eko Arte eta Lanbide Eskolan, eta praktikan hobetu egin zuten marrazketarako gaitasuna. Geroago eskola Normalean sartu zen. 1914tik, Madrilgo Irakasleen Goi Mailako Ikasketen Eskolan egin zituen ikasketak. Orotz-Betelu […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3823","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nURABAYEN GUINDO [URABAIEN GUINDO], Leoncio (Errotz, Arakil, Nafarroa, 1888ko irailak 12 - Iru\u00f1ea, 1968ko maiatzak 2). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"URABAYEN GUINDO [URABAIEN GUINDO], Leoncio (Errotz, Arakil, Nafarroa, 1888ko irailak 12 - Iru\u00f1ea, 1968ko maiatzak 2). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bonifacio Urabayen eta Maria Guindoren semea izan zen. Iru\u00f1eko Udal Eskolan ikasi zuen familia Iru\u00f1ean finkatu zenetik (1893). Berak eta bere anaia Felixek gaueko ikastaroak egin zituzten Iru\u00f1eko Arte eta Lanbide Eskolan, eta praktikan hobetu egin zuten marrazketarako gaitasuna. Geroago eskola Normalean sartu zen. 1914tik, Madrilgo Irakasleen Goi Mailako Ikasketen Eskolan egin zituen ikasketak. Orotz-Betelu […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\\\/\",\"name\":\"URABAYEN GUINDO [URABAIEN GUINDO], Leoncio (Errotz, Arakil, Nafarroa, 1888ko irailak 12 - Iru\u00f1ea, 1968ko maiatzak 2). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:23:35+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"URABAYEN GUINDO [URABAIEN GUINDO], Leoncio (Errotz, Arakil, Nafarroa, 1888ko irailak 12 – Iru\u00f1ea, 1968ko maiatzak 2).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"URABAYEN GUINDO [URABAIEN GUINDO], Leoncio (Errotz, Arakil, Nafarroa, 1888ko irailak 12 - Iru\u00f1ea, 1968ko maiatzak 2). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"URABAYEN GUINDO [URABAIEN GUINDO], Leoncio (Errotz, Arakil, Nafarroa, 1888ko irailak 12 - Iru\u00f1ea, 1968ko maiatzak 2). - Iura Vasconiae","og_description":"Bonifacio Urabayen eta Maria Guindoren semea izan zen. Iru\u00f1eko Udal Eskolan ikasi zuen familia Iru\u00f1ean finkatu zenetik (1893). Berak eta bere anaia Felixek gaueko ikastaroak egin zituzten Iru\u00f1eko Arte eta Lanbide Eskolan, eta praktikan hobetu egin zuten marrazketarako gaitasuna. Geroago eskola Normalean sartu zen. 1914tik, Madrilgo Irakasleen Goi Mailako Ikasketen Eskolan egin zituen ikasketak. Orotz-Betelu […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\/","name":"URABAYEN GUINDO [URABAIEN GUINDO], Leoncio (Errotz, Arakil, Nafarroa, 1888ko irailak 12 - Iru\u00f1ea, 1968ko maiatzak 2). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:23:35+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/urabayen-guindo-urabaien-guindo-leoncio-726-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"URABAYEN GUINDO [URABAIEN GUINDO], Leoncio (Errotz, Arakil, Nafarroa, 1888ko irailak 12 – Iru\u00f1ea, 1968ko maiatzak 2)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3823","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3823\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}