{"id":3803,"date":"2023-02-15T17:15:10","date_gmt":"2023-02-15T16:15:10","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:15:10","modified_gmt":"2023-02-15T16:15:10","slug":"obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\/","title":{"rendered":"OBANOS URRIZA [OBANOS URRITZA], Esteban (Iru\u00f1ea, 180? – Iru\u00f1ea, 1888ko uztailak 5?)."},"content":{"rendered":"

Zuzenbide zibil eta kanonikoko
\nlizentziaduna, 1829tik abokatu gisa aritu zen, lehenik, Iru\u00f1eko Elkargoko
\nkontulari idazkaria izan zen hogeita hamar urte baino gehiagoz, eta, ondoren,
\nohorezko idazkaria. Lehen Hezkuntzako Eskola Normaleko katedra bete zuen eta
\nbertan Filosofiako eta bi Zuzenbideetako eskolak eman zituen. Erlijioso gisa,
\nO\u00f1atin kanonigo eta Longidako partidako artzapeza izan zen. 1876ko uztailean
\nNafarroako barrutiko ordezkariorde militar hautatu zuten. Bi munduak batu
\nzituen Iru\u00f1eko Gotzaindegiko fiskalaren karguan 1830ean eta 1873an. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1867an Historiako Errege
\nAkademiako kide izendatu zuten, eta Nafarroako Historia eta Arte Batzordea
\nosatu zuen. Batzordeko lehendakariordea izan zen, kide zaharrena baitzen.
\n1877ko urriaren 23an Iturralderen etxean bildu ziren 13 lagunetatik bat,
\nNafarroako Euskara Elkartea sortzeko. 1878ko urtarrilaren 6an hautatu zuten
\nlehen lehendakaria. Ez da harritzekoa, izan ere, Pablo Ilarreguirekin (zendua),
\nNicasio Landarekin eta Juan Iturralderekin, besteak beste, urte batzuk lehenago
\neuskara kontserbatuko zuen taldea sortzea pentsatu zuten, baina 1868ko
\nIraultzak, lehenik, eta gerra Karlistak, gero, hankaz gora jarri zituzten beren
\nasmoak. Berehala, hilaren 11n, Batzarrak karguak berritu zituen eta Obanosek
\nEuskal Hizkuntza eta Literatura atalaren lehendakaritza hartu zuen. 1879ko
\nurtarrilaren 12an Etnografia, Historia, Arte eta Legeria ataleko lehendakari
\nhautatu zuten eta 1880ko urtarrilaren 11n berritu zuen kargua. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Euskalduna, iparraldeko
\ngoi-nafarrera euskalkian hitz egiten zuen, 1882an eta 1883an Iru\u00f1eko Udalak
\nsanferminetan izan zituen lehiaketetako epaimahaiko kide izan zen, Euskal
\nLiteratura atalaren barruan. Objektu Historiko eta Artistikoen Erakusketa
\nantolatzeko batzordea osatu zuen, 1883ko uztailaren lehen hamabostaldian Udalak
\nMonumentuen Batzordeari hura antolatzeko agindu zion eta. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Euskarazko konposizioren baten
\nedo besteren berri badago; bi txosten egin zituen, bata 1834an eta bestea
\n1870ean, Iru\u00f1eko San Saturnino parrokia-artxiboaren katalogoari buruz; beste
\ntxosten bat 1854an, prelatuak hala eskatuta, San Ferminen xehetasun historikoei
\nburuz; eta memoria bat erregeek Iru\u00f1eko katedralean dituzten hilobiei buruz. 1881ean,
\nOrreagako izenaren etimologiari buruzko Obanosen gutun bat argitaratu zuen Revista
\nEuskara<\/i>, Napoleon Bonaparte printzeak bere orrietan gai horri buruz
\nargitaratu zuen artikuluari erantzuteko. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1880ko maiatzaren 13an,
\nNafarroako Euskara Elkarteak sortutako batzordeak Antonio Morales bazkidearen
\neskaerari erantzuteko idatzi zuen irizpena zuzendu zuen, Espainiako kode zibil
\nberrian gorde beharreko foru-erakundeei buruzkoa. Euskarakoen erantzunean,
\naskatasun zibilaren alde egiten zen, askatasun politikoaren iturri baitzen eta
\njabetza-eskubidean oinarritua, testamentuan lortzen zuen bere adierazpen
\ngorena. Horregatik, beren ondasun guztiak familiako aitari aitortuta edukitzeko
\nahalmena librea izatea nahi zuten, eta ahalmen horretaz baliatu ahal izatea,
\nbai testamentuz, bai propter nuptias <\/i>edo ezkontza-hitzarmenez, ordura
\narte egin zen bezala. Gainera, esperientziari esker, doteari, arrei eta
\nkonkistei, usufruktuei eta alarguntzeei, eta testamentu bidezko eta
\ntestamenturik gabe jasotako oinordetzei buruzko zatia gordetzeko eskatu zuten. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Antzinako Euskal Herriaren
\nmugak intelektualki aztertzen ausartu zen, eta azterketa hori erreferente
\nbihurtu zen batzuentzat. Lehenik, Plinio, Estrabon eta Ptolomeok inperio
\nerromatarrean markaturiko mugak seinalatu zituen, gaur egungo Nafarroatik
\nharago: mendebaldetik autrigoi, karistiar eta barduluenganaino; ekialdetik
\nLleidako ilergeteenganaino; hegoaldetik zeltiberoekin eta iparraldetik
\nFrantziarekin. Gero, barbaroen inbasioaren ondoren, mugak mendebaldetik
\nKantabriara iritsi ziren, eta han geratu ziren arabiar etorreraren ondoren. IX.
\nmendearen erdialdean, euskaldunak Iru\u00f1eko Erresuma gisa eratu ziren,
\nNafarroakoa ondoren, Euskal Herri zaharraren mugapeetan, eta, ondoren, Araban,
\nBizkaian, Gipuzkoan eta Errioxan zituen zati batzuk murriztu zizkieten. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zuzenbide zibil eta kanonikoko lizentziaduna, 1829tik abokatu gisa aritu zen, lehenik, Iru\u00f1eko Elkargoko kontulari idazkaria izan zen hogeita hamar urte baino gehiagoz, eta, ondoren, ohorezko idazkaria. Lehen Hezkuntzako Eskola Normaleko katedra bete zuen eta bertan Filosofiako eta bi Zuzenbideetako eskolak eman zituen. Erlijioso gisa, O\u00f1atin kanonigo eta Longidako partidako artzapeza izan zen. 1876ko uztailean Nafarroako […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3803","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nOBANOS URRIZA [OBANOS URRITZA], Esteban (Iru\u00f1ea, 180? - Iru\u00f1ea, 1888ko uztailak 5?). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"OBANOS URRIZA [OBANOS URRITZA], Esteban (Iru\u00f1ea, 180? - Iru\u00f1ea, 1888ko uztailak 5?). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Zuzenbide zibil eta kanonikoko lizentziaduna, 1829tik abokatu gisa aritu zen, lehenik, Iru\u00f1eko Elkargoko kontulari idazkaria izan zen hogeita hamar urte baino gehiagoz, eta, ondoren, ohorezko idazkaria. Lehen Hezkuntzako Eskola Normaleko katedra bete zuen eta bertan Filosofiako eta bi Zuzenbideetako eskolak eman zituen. Erlijioso gisa, O\u00f1atin kanonigo eta Longidako partidako artzapeza izan zen. 1876ko uztailean Nafarroako […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\\\/\",\"name\":\"OBANOS URRIZA [OBANOS URRITZA], Esteban (Iru\u00f1ea, 180? - Iru\u00f1ea, 1888ko uztailak 5?). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:15:10+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"OBANOS URRIZA [OBANOS URRITZA], Esteban (Iru\u00f1ea, 180? – Iru\u00f1ea, 1888ko uztailak 5?).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"OBANOS URRIZA [OBANOS URRITZA], Esteban (Iru\u00f1ea, 180? - Iru\u00f1ea, 1888ko uztailak 5?). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"OBANOS URRIZA [OBANOS URRITZA], Esteban (Iru\u00f1ea, 180? - Iru\u00f1ea, 1888ko uztailak 5?). - Iura Vasconiae","og_description":"Zuzenbide zibil eta kanonikoko lizentziaduna, 1829tik abokatu gisa aritu zen, lehenik, Iru\u00f1eko Elkargoko kontulari idazkaria izan zen hogeita hamar urte baino gehiagoz, eta, ondoren, ohorezko idazkaria. Lehen Hezkuntzako Eskola Normaleko katedra bete zuen eta bertan Filosofiako eta bi Zuzenbideetako eskolak eman zituen. Erlijioso gisa, O\u00f1atin kanonigo eta Longidako partidako artzapeza izan zen. 1876ko uztailean Nafarroako […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\/","name":"OBANOS URRIZA [OBANOS URRITZA], Esteban (Iru\u00f1ea, 180? - Iru\u00f1ea, 1888ko uztailak 5?). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:15:10+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/obanos-urriza-obanos-urritza-esteban-716-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"OBANOS URRIZA [OBANOS URRITZA], Esteban (Iru\u00f1ea, 180? – Iru\u00f1ea, 1888ko uztailak 5?)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3803","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3803\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3803"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3803"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}