{"id":3787,"date":"2023-02-15T17:08:04","date_gmt":"2023-02-15T16:08:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/voz\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\/"},"modified":"2023-02-15T17:08:04","modified_gmt":"2023-02-15T16:08:04","slug":"lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu","status":"publish","type":"iv_voz","link":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\/","title":{"rendered":"LASALA Y LOZANO, Luis Maria (Madril, d.g. – Granada, 1892ko urtarrilak 29)."},"content":{"rendered":"

Madrilen jaio zen, segur aski <\/span>XIX<\/span>. mendeko
\n30eko hamarkadaren hasieran. Berak datara hurbiltzen gaitu, Mariano Jose Larra
\nhil zeneko hogeita hirugarren urteurrenean La Joven Navarra <\/i>egunkariko
\nlehen zenbakian argitaratutako artikuluan dioenez, umea zela, \u00aboso umea
\noraindik\u00bb, bere hileta Madrilgo Fuencarral kaletik pasatzen ikusi zuen.
\nBonifacia Irigoyen Zumelarekin (Tolosakoa) ezkondu zen, eta harekin hainbat
\nseme-alaba izan zituen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

1852tik, lehen hezkuntzako
\nirakasle izan zen. 1859ko urtarrilean, oposizio bidez sartu zen Nafarroako
\nEskola Normalean, Espainiako Geografia eta Historiako irakasle gisa. Urte
\nhorretan bertan, irailaren 19an, ikastetxeko idazkari izendatu zuten.
\nDirudienez, 1867an, katedraduna zela, enplegu-soldaten espedientea egin eta
\nbertan behera utzi zuten, soldataz kanpoko klaseak kobratuta emateagatik.
\n1868an, lizentziarekin Madrilera joan zen. Foru Aldundiak 1869ko urriaren 8an
\nNafarroako Maisu-maistren Eskola Normala berrezarri ondoren (urte horretako
\nekainaren 2ko legeak itxia), Lasala zuzendari postua betetzera igaro zen, eta
\naldi berean maisu-maistren eskola Normaleko ikasketa-zuzendari ere izendatu
\nzuten. Bere ideia errepublikanoek, lehen Errepublikaren etorrerarekin, kargu
\npolitikoren bat betetzera eraman zuten, hala nola Iru\u00f1eko Udaleko zinegotziarena
\nedo Tarragonako gobernadorearena. Lehenengoan, egun batzuk bakarrik eman
\nzituen, bigarrenean sartzeko utzi baitzuen, eta zazpi hilabete geroago han ere
\ndimisioa aurkeztu zuen. Posta Zentralaren administratzailea ere izan zen, eta
\nkargu hori 1874ko urtarrilean utzi zuen. Errepublika amaituta, 1874ko irailean,
\nSantiagoko Irakasle Eskola zuzentzen hasi zen, eta 1875eko otsailaren 27an,
\nzegokion lehiaketaren ondoren, Granadako zuzendari izendatu zuten eta 1890eko
\nurrian karguan jarraitzen zuen. 1892ko urtarrilaren 29an han hil zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Irakasle-lanaren garrantziari
\nburuzko ikusmoldea 1881ean Francisco Hunder San Roman lagun errepublikanoari
\neta Agoizko diputatu zenari, bidalitako gutunean ageri da: \u00abGure interesei
\nkomeni zaie babes eskuzabala ematea irakasle-eskolari, herria irakaskuntzaz eta
\nkulturaz biziberritzeko, ingurune geldoa, zalantzarik gabe, baina ahaltsua eta
\neraginkorra gure ideien, lehenik arrakasta eta ondotik finkatzea lortzeko\u00bb.
\nUrte horretan bertan, Cobosekin batera, Sustapen Ministerioari azalpen bat
\nzuzendu zion, goi-mailako izaera eman ziezaioten maisu-maistren eskola
\nNormalari. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Bere esperientzia
\nprofesionalaren ondorioz, 1860an, Compendio de la Historia de Espa\u00f1a <\/i>argitaratzea
\nerabaki zuen, eskola arruntetan ikasgai horren irakaskuntza errazte aldera. Lan
\nlabur eta sinplea da, eta Espainian hasieratik Isabel II.aren ezkontzara arte
\ngertatutako aldaketa nagusien zergatiak aztertzen dira. Hor amaitzen da, bere
\niritziz, denboren hurbiltasunak inpartzialtasuna kaltetzen zuelako. Compendio<\/i>a
\nNafarroako Historiaren laburpen batekin amaitzen da, hasieratik Gaztelan sartu
\narte. Lasalaren iritziz, Nafarroako erresumaren historia gertaera horrekin
\namaitu zen; handik aurrera, Espainiako monarkiaren historia zen. Ibilbide labur
\nhorretan, iturri bakarra Yanguas Mirandaren lana izan zuen. 1861eko otsailean,
\nSustapen Ministerioak, Instrukzio Publikoko Kontseiluaren irizpenarekin, lehen
\nhezkuntzako eskoletako irakurketa-eskoletarako testuliburu deklaratu zuen, eta,
\nberaz, zuzendu eta zabaldu ondoren, behin baino gehiagotan berrargitaratu zen
\n(1860, 1861, 1871 eta 1880). Lehen hezkuntzako irakasleek oso ondo ezagutu eta
\nestimatzen zuten liburua izan zen. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Lasalak, halaber, hainbat
\nkazetaritza-artikulu argitaratu zituen La Joven Navarra<\/i>n, haren
\nsustatzaileetako bat izan zen eta; El Progresista Navarro<\/i>n,
\nprogresismoaren bozeramailea eta bizitza laburrekoa; eta El recreo literario<\/i>n,
\n\u00abNafarroako andreei\u00bb zuzenduan, haren sortzailea izan baitzen. 1865ean, Iru\u00f1eko
\ngotzainarekin liskarra izan zuen, eta hari eta El Progresista Navarro<\/i>ri
\nantikatolikotasuna leporatu zien, estatu Pontifikalen kaltetan egindako italiar
\nbatasuna \u00abekintza diplomatiko sinpletzat\u00bb kalifikatzeagatik. <\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Madrilen jaio zen, segur aski XIX. mendeko 30eko hamarkadaren hasieran. Berak datara hurbiltzen gaitu, Mariano Jose Larra hil zeneko hogeita hirugarren urteurrenean La Joven Navarra egunkariko lehen zenbakian argitaratutako artikuluan dioenez, umea zela, \u00aboso umea oraindik\u00bb, bere hileta Madrilgo Fuencarral kaletik pasatzen ikusi zuen. Bonifacia Irigoyen Zumelarekin (Tolosakoa) ezkondu zen, eta harekin hainbat seme-alaba izan […]<\/p>\n","protected":false},"template":"","iv_nivel":[335],"class_list":["post-3787","iv_voz","type-iv_voz","status-publish","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"\nLASALA Y LOZANO, Luis Maria (Madril, d.g. - Granada, 1892ko urtarrilak 29). - Iura Vasconiae<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"LASALA Y LOZANO, Luis Maria (Madril, d.g. - Granada, 1892ko urtarrilak 29). - Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Madrilen jaio zen, segur aski XIX. mendeko 30eko hamarkadaren hasieran. Berak datara hurbiltzen gaitu, Mariano Jose Larra hil zeneko hogeita hirugarren urteurrenean La Joven Navarra egunkariko lehen zenbakian argitaratutako artikuluan dioenez, umea zela, \u00aboso umea oraindik\u00bb, bere hileta Madrilgo Fuencarral kaletik pasatzen ikusi zuen. Bonifacia Irigoyen Zumelarekin (Tolosakoa) ezkondu zen, eta harekin hainbat seme-alaba izan […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Iura Vasconiae\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"188\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"83\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutua\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\\\/\",\"name\":\"LASALA Y LOZANO, Luis Maria (Madril, d.g. - Granada, 1892ko urtarrilak 29). - Iura Vasconiae\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-02-15T16:08:04+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"eu\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/voz\\\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Hasiera\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"LASALA Y LOZANO, Luis Maria (Madril, d.g. – Granada, 1892ko urtarrilak 29).\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"description\":\"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\"},\"alternateName\":\"Iura Vasconiae\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"eu\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#organization\",\"name\":\"Iura Vasconiae\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"eu\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/logo_iuravasconiae.png\",\"width\":188,\"height\":83,\"caption\":\"Iura Vasconiae\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.iuravasconiae.eus\\\/eu\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"LASALA Y LOZANO, Luis Maria (Madril, d.g. - Granada, 1892ko urtarrilak 29). - Iura Vasconiae","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"LASALA Y LOZANO, Luis Maria (Madril, d.g. - Granada, 1892ko urtarrilak 29). - Iura Vasconiae","og_description":"Madrilen jaio zen, segur aski XIX. mendeko 30eko hamarkadaren hasieran. Berak datara hurbiltzen gaitu, Mariano Jose Larra hil zeneko hogeita hirugarren urteurrenean La Joven Navarra egunkariko lehen zenbakian argitaratutako artikuluan dioenez, umea zela, \u00aboso umea oraindik\u00bb, bere hileta Madrilgo Fuencarral kaletik pasatzen ikusi zuen. Bonifacia Irigoyen Zumelarekin (Tolosakoa) ezkondu zen, eta harekin hainbat seme-alaba izan […]","og_url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\/","og_site_name":"Iura Vasconiae","og_image":[{"width":188,"height":83,"url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","type":"image\/png"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 minutua"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\/","name":"LASALA Y LOZANO, Luis Maria (Madril, d.g. - Granada, 1892ko urtarrilak 29). - Iura Vasconiae","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website"},"datePublished":"2023-02-15T16:08:04+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"eu","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/voz\/lasala-y-lozano-luis-maria-708-eu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Hasiera","item":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"LASALA Y LOZANO, Luis Maria (Madril, d.g. – Granada, 1892ko urtarrilak 29)."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#website","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","name":"Iura Vasconiae","description":"Fundaci\u00f3n dedicada al estudio y difusi\u00f3n del Derecho hist\u00f3rico, foral y auton\u00f3mico de Vasconia. Revista Iura Vasconiae, monograf\u00edas y simposios.","publisher":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization"},"alternateName":"Iura Vasconiae","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"eu"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#organization","name":"Iura Vasconiae","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"eu","@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","contentUrl":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/logo_iuravasconiae.png","width":188,"height":83,"caption":"Iura Vasconiae"},"image":{"@id":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3787","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/iv_voz"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_voz\/3787\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"iv_nivel","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iuravasconiae.eus\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/iv_nivel?post=3787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}